Azizning onasi kechqurun o‘g‘lining noutbuki oldida o‘tirib, bironta tugmani ham bosishga jur’at etolmadi — birdan biror narsani buzib qo‘yishdan qo‘rqdi. U yolg‘iz emas: ko‘p kattalar kompyuter o‘rganishni nimadan boshlashni bilishmaydi va buni «keyinroq»ga qoldiraveradi. «Keyinroq» esa yillarga cho‘ziladi — o‘z suratlaringiz yo‘q, farzandlar bilan video qo‘ng‘iroq yo‘q, internetni o‘zingiz to‘lay olmaysiz.
O‘rganish qo‘rqinchli emas va har qanday yoshda ham kech emas. Kompyuter «noto‘g‘ri» tugma bosilgani uchun buzilib qolmaydi, birinchi ishonchli qadamlar odatda oylab emas, kuniga 15–20 daqiqadan bir necha hafta davom etadi. Keyingisi — tushunarli reja: nima tanlash, birinchi haftada nimadan boshlash va bunga qancha vaqt ketishi.
Quyida — qadam-baqadam: texnikani qanday tanlash, qo‘rquvni yo‘qotadigan birinchi harakat, qancha soat mashq kerakligi va yangi boshlovchilarga eng ko‘p xalaqit beradigan xatolar.
Birinchi navbatda nima qilish kerak
Birinchi navbatda — bitta oddiy harakatni tanlab, uni odatga aylantirish kerak, bir kechada kompyuterni butunlay o‘rganishga urinish emas. Eng osoni — yoqish va o‘chirish, sichqoncha bilan ishlash va bitta dastur, masalan, brauzerni ochishdan boshlash. Bu harakat qo‘rqinchli bo‘lmay qolgach, keyingisi qo‘shiladi.
Qo‘shni xonadondagi Muhabbat opa bilan ham shunday bo‘lgan: u yarim yil kompyuterni yoqishdan ham qo‘rqqan, nevarasi unga faqat bitta narsani — brauzerni ochib, sayt manzilini yozishni ko‘rsatgach, bir haftada u o‘zi ob-havo va o‘z mahallasidagi yangiliklarni ko‘ra boshlagan.
Birinchi haqiqiy harakat shunday bo‘lishi mumkin: NARXTOP xizmatlar bo‘limini ochib, u yerda nima borligini ko‘ring — bu haqiqiy saytda xavfsiz mashq, biror narsani buzish xavfi yo‘q.
Kompyuter, noutbuk yoki planshet — nimadan boshlash osonroq
Uyda allaqachon bor bo‘lgan qurilmada boshlash eng oson, o‘qish uchun alohida yangi qurilma sotib olish shart emas.
| Qurilma | Yangi boshlovchi uchun plyus | Kamchilik |
|---|---|---|
| Noutbuk | klaviatura qo‘l ostida, harflarni topish oson | arzon modellarda kichik ekran |
| Planshet | sensorli ekran sichqonchadan tushunarliroq | uzun matn terish noqulay |
| Monitorli kompyuter | katta ekran, ko‘z kamroq charchaydi | boshqa xonaga olib o‘tib bo‘lmaydi |
Ishonch hosil qilish uchun qancha vaqt kerak — misolda hisoblaymiz
Oylik mashq soatlari = kunlik mashg‘ulot daqiqasi × mashg‘ulot kunlari soni ÷ 60. Formula oddiy, lekin aynan u har kuni qisqa mashg‘ulotlar nima uchun kamdan-kam uzoq mashg‘ulotlardan yaxshiroq ishlashini ko‘rsatadi.
Misol: kuniga 20 daqiqa × 30 kun = 600 daqiqa, bu oyiga 10 soat mashq. Boshqa misol: haftasiga faqat ikki marta 15 daqiqadan — 15 × 8 = 120 daqiqa, bu oyiga 2 soat, va natija sezilarli sekinroq.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday | Misol |
|---|---|---|
| Oylik mashq soatlari | kunlik daqiqa × mashg‘ulot kunlari ÷ 60 | 20 × 30 ÷ 60 = 10 soat |
| Kamdan-kam mashg‘ulotlardagi soatlar | daqiqa × haftalik marta × 4 ÷ 60 | 15 × 2 × 4 ÷ 60 = 2 soat |
Raqamlar shartli, misol uchun — o‘zingiznikini qo‘ying: kimdir bitta harakatni uch kunda, kimdir bir haftada o‘rganadi, va bu normal holat.
Agar kunda bo‘sh vaqt umuman yo‘qdek tuyulsa, halol hisobdan boshlang: telefon qancha vaqtni o‘g‘irlaydi — odatda aynan shu yerdan ortiqcha 15–20 daqiqa topiladi.
Birinchi haftada nimani o‘rganish kerak
- Kompyuterni bir necha marta ketma-ket yoqing va o‘chiring, bu harakat odatga aylansin.
- Brauzerni oching va qiziqarli bitta sayt manzilini yozing — yangiliklar, ob-havo yoki NARXTOP.
- Qidirishni mashq qiling: e’lonlar lentasini ochib, o‘z mahallangizdagi e’lonni toping.
- Bitta suratni yoki hujjatni tushunarli nomli alohida papkaga saqlang.
- Banklar xaritasidan eng yaqin bank bo‘limini toping — bu ham xaritani, ham qidirishni o‘rgatadi.
- Internet provayderlari ro‘yxati orqali uyingizda kerakli tezlikdagi internet borligini tekshiring.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Hammasini birdan — pochtadan jadvalgacha — o‘rganishga urinish, kuniga bitta harakat o‘rniga.
- Faqat kitobdan, kompyuter yonida bo‘lmasdan o‘rganish: joyida takrorlanmasa, qo‘l eslab qolmaydi.
- Bir xil narsani ikki marta qayta so‘rashdan tortinish — bu har qanday yoshdagi o‘qishning normal qismi.
- Kamdan-kam, lekin uzoq mashq qilish: haftasiga bir soat kunlik 15 daqiqadan yomonroq eslab qolinadi.
- Tugmalarni bosishdan qo‘rqish — kompyuterdagi harakatlarning aksariyatini bekor qilish yoki yopish mumkin.
— Noto‘g‘ri joyni bossam, hammasi buziladimi? — Yo‘q, deyarli hammasini xoch belgisi bilan yopib, qaytadan boshlasa bo‘ladi.
Yaqinlar bilan birga o‘rganish osonroq va tinchroq: oilada bunday ishlar uchun alohida vaqt ajratish mumkin, xuddi oilaviy soat haqidagi voqeadagidek — telefonsiz va shoshilmasdan o‘tadigan umumiy vaqt.
Qisqa javoblar
Kattalar kompyuter o‘rganishni nimadan boshlashi kerak?
Bitta oddiy harakatdan boshlang — kompyuterni yoqish va brauzerni ochishdan — va keyingi qadamga o‘tishdan oldin uni kuniga 15–20 daqiqa mashq qilib odatga aylantiring.
Kompyuterdan foydalanishni o‘rganish uchun qancha vaqt kerak?
Har kuni 15–20 daqiqadan mashq qilinsa, birinchi ishonchli ko‘nikmalar 3–4 haftada paydo bo‘ladi, qulay darajaga esa odatda ikki-uch oyda erishiladi.
Noto‘g‘ri joyni bossam, kompyuter buzilib qoladimi?
Bitta tugma bosish bilan kompyuterni tasodifan buzish deyarli mumkin emas: oynalar va dasturlarning aksariyati texnikaga zarar yetkazmasdan xoch belgisi bilan yopiladi.
Boshlash uchun nima sotib olish kerak — kompyuter, noutbuk yoki planshet?
Uyda allaqachon bor narsadan boshlash eng oson: klaviatura va matn uchun noutbuk, oddiy sensorli boshqaruv uchun planshet qulayroq.
Bir xil narsani bir necha marta so‘rashdan uyalsam nima qilish kerak?
Qayta-qayta so‘rash har qanday yoshdagi o‘qishning oddiy qismi, va o‘rgatayotgan kishi bilan xohlagancha qayta so‘rash mumkinligini kelishib olish kerak.
Qisqacha
- Kompyuterni bitta oddiy harakatdan boshlab o‘rganadilar, hammasidan birdan emas.
- Kuniga 15–20 daqiqalik mashq oyiga taxminan 10 soat mashg‘ulot va sezilarli natija beradi.
- Uyda allaqachon bor qurilmada o‘rganish eng oson.
- Birinchi mashq haqiqiy ish bo‘lishi mumkin: e’lonlarni ko‘rish, xaritadan bankni topish yoki internet provayderlarini tekshirish.
- Tugma bosish bilan kompyuterni tasodifan buzish deyarli mumkin emas.
- Oilada bunga alohida tinch vaqt ajratilsa, o‘qish tezroq bo‘ladi.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
