Mashinani sotgan, sovg‘a qilgan yoki meros sifatida topshirgan bo‘lsangiz, uni boshqa odam nomiga qanday qayta rasmiylashtirish kerak. Qisqa javob: avval bitim rasmiylashtiriladi — shartnoma, sovg‘a hujjati yoki meros guvohnomasi, — so‘ng mashina yangi egasi nomiga hisobga qo‘yiladi, chunki bazada avtomatik ravishda hech narsa o‘zgarmaydi.
Aziz mahalladoshiga eski Nexiasini sotdi, pulni hovlida sanashdi, qo‘l berib kelishishdi, qog‘ozga tilxat yozib qo‘yishdi. Bitim shunchalik oddiy tuyuldiki, hujjatlarni ikki oy kechiktirdi — to tezlik uchun jarima eski egasi nomiga kelmaguncha, garchi ruldagi odam allaqachon boshqa bo‘lsa ham.
Bunday holat kam emas: mashinani tez sotadilar, qayta rasmiylashtirishni esa cho‘zadilar yoki umuman qilmaydilar. Quyida — nima qilish kerak, qayerga borish va cho‘zib yuborsangiz nima bo‘lishi haqida tartib bilan.
Mashinani boshqa odam nomiga o‘tkazish nimani anglatadi
Qayta rasmiylashtirish — bu transport bazasidagi egani almashtirish: avval hujjatlarda bir odam yozilgan bo‘lsa, protsedura tugagach boshqa odam yoziladi. Mashina yuridik jihatdan kalit va pul topshirilgan payt emas, bitim reyestrga kiritilgan payt yangi egasiga o‘tadi.
Bu qilinmaguncha, egasi hamon avvalgi odam hisoblanadi, hatto u mashinani bir yil oldin topshirib, pulini sarflagan bo‘lsa ham. Shundan jarimalar, soliqlar va avariya uchun javobgarlik kelib chiqadi.
Qayta rasmiylashtirish uchun qanday hujjatlar kerak
Asosiy to‘plam deyarli har qanday bitim uchun bir xil: ikkala tomonning pasporti, mashinaning texpasporti, huquq o‘tishini tasdiqlovchi hujjat — oldi-sotdi shartnomasi, sovg‘a hujjati yoki meros guvohnomasi. Qo‘shimcha ravishda yangi ega nomiga sug‘urta polisi va, raqamlarni almashtirish qaror qilinsa, eski raqamlar kerak bo‘ladi.
Hujjatlarning aniq ro‘yxatini tashrifdan oldin markaz yoki notariusdan aniqlashtirgan ma’qul — talablar vaqti-vaqti bilan yangilanadi, unutilgan bir qog‘oz tufayli qaytadan borish esa butun kunni yeydi.
Qayerga borish kerak — markaz, notarius yoki shaxsiy kabinet
O‘zbekistonda transportni qayta rasmiylashtirish odatda Davlat xizmatlari markazi orqali o‘tadi. Oldi-sotdi shartnomasini ba’zi holatlarda notariusda tuzish, ba’zi qadamlarni esa elektron davlat xizmatlari orqali uydan chiqmasdan topshirish mumkin. Qaysi yo‘l sizga mos ekanini aniqrog‘i markazning o‘zida aytishadi.
Oldindan O‘zbekistondagi elektron davlat xizmatlari nimalarni qila olishini o‘qib chiqish foydali — davlat idoralariga borishning bir qismini shu orqali qisqartirish yoki umuman bekor qilish mumkin.
Odatda qancha vaqt va pul ketadi
Boj to‘lovi va aniq muddatlarni atayin aytmaymiz — tariflar o‘zgarib turadi, to‘g‘ri javobni faqat markaz shu kuni beradi. Ammo hisob tamoyilini shartli misolda ko‘ramiz.
| Nima hisoblaymiz | Qanday hisoblaymiz | Misol (raqamlar shartli) |
|---|---|---|
| Tashrif vaqti | tashriflar sonini bir tashrif vaqtiga ko‘paytirish | 1 soatdan 2 tashrif — 2 soat |
| Davlat boji va to‘lovlar | murojaat kuni amaldagi markaz tarifi bo‘yicha | joyida aniqlashtiring, summasi qat’iy emas |
| Sug‘urta narxi | mashina va sug‘urta kompaniyasiga bog‘liq | oldindan bir necha taklifni solishtiring |
| Yo‘qotilgan ish kuni | kunlik daromadni navbatda o‘tgan ulushga ko‘paytirish | kun 300 000 so‘m tursa, yarim kun ketsa — minus 150 000 so‘m |
Oxirgi qator — odamlar odatda hisoblamaydigan narsa: navbatdagi vaqt ham pul, faqat u chekda ko‘rinmaydi.
Qayta rasmiylashtirishni onlayn qilish mumkinmi
Ha, qabulga yozilish, ariza topshirish va boj to‘lash tobora ko‘proq elektron xizmatlar orqali qilinmoqda, shaxsan borish esa faqat hisobga qo‘yish va ko‘rikdan o‘tkazish uchun qoladi. Bu avvalgi navbat davriga nisbatan vaqtni tejaydi.
Bitim uchun pul kerak bo‘lsa, banklar shartlarini oldindan avtokredit bo‘limida solishtiring, oxirgi daqiqada emas.
Agar avvalgi egasi mashinani hisobdan chiqarmagan bo‘lsa nima qilish kerak
Bunday holat bo‘ladi: sotuvchi pul olmayapman, ish tugadi, deb hisoblaydi, aslida bazada u hamon egasi bo‘lib turadi. Bu holatda yangi egasiga markazga o‘zi murojaat qilishni kechiktirmagan ma’qul — shartnoma mavjud bo‘lsa, qonun odatda yangi ega arizasi bilan ham mashinani hisobdan chiqarishga ruxsat beradi, tafsilotlarni joyida aniqlashtiring.
— Mashinani qayta rasmiylashtirdinglarmi — deb so‘radi qo‘shni bir oydan keyin. — Yo‘q, kelishib olgandik-ku — deb javob berdi yangi ega. Yarim yildan keyin boshqa odamning jarimalari avvalgi egaga yog‘ila boshladi, qo‘shnilar orasidagi suhbat esa unchalik tinch bo‘lmadi.
Boshqa mashina kerak bo‘lsa, avval avtokredit kalkulyatorida xarajatni hisoblang, variantlarni yengil avtomobillarda yoki yurgan avtomobillarda ko‘ring.
Tez-tez uchraydigan xatolar
- Og‘zaki kelishib qolish yoki markazga murojaat qilmasdan oddiy tilxat bilan cheklanish — bitim yuridik jihatdan tugallanmagan hisoblanadi
- Bitimdan oldin mashinani hibsga olinganligi, garovga qo‘yilganligi va avvalgi eganing to‘lanmagan jarimalarini tekshirmaslik
- Sug‘urta polisini yangi ega nomiga qayta rasmiylashtirishni unutish
- Protsedurani birinchi jarima yoki soliq idorasidan xat kelguncha keyinga qoldirish
- Pul notarius huzurida topshirilmasa, uni topshirish haqida tilxat olmaslik
Qisqa javoblar
Qayta rasmiylashtirishda ikkala tomon ham hozir bo‘lishi kerakmi
Odatda ha, shartnoma tuzish va ariza topshirish uchun ikkala tomon yoki ularning ishonchnoma bo‘yicha vakillari kerak bo‘ladi. Aniq tartibni oldindan markazda aniqlashtiring, u yerga ikki marta bormaslik uchun.
Qayta rasmiylashtirmasdan mashinada yurish mumkinmi
Rasman yurish mumkin, ammo jarima, soliq va javobgarlik hamon avvalgi ega nomida hisoblanaveradi, bu ikkala tomon uchun ham noqulay. Qancha cho‘zilsa, chalkashlik xavfi shuncha oshadi.
Mashinani umuman qayta rasmiylashtirmasa nima bo‘ladi
Avtomobil bazada avvalgi ega nomida qolaveradi, demak unga jarima va soliq xabarnomalari kelib turadi. Mashinani keyinchalik sotishda yoki bahsli vaziyatda haqiqiy egasini isbotlash qiyinlashadi.
Mashinani qayta rasmiylashtirish qancha turadi
Boj va to‘lovlarning aniq summasini murojaat kuni to‘g‘ridan-to‘g‘ri markazdan bilgan ma’qul, chunki tariflar vaqt o‘tishi bilan o‘zgaradi. Xarajatlar odatda boj, sug‘urta va, ehtimol, raqamlardan iborat bo‘lishiga tayaning.
Qisqacha
- Qayta rasmiylashtirish — reyestrdagi egani almashtirish, shunchaki kalit va pul topshirish emas
- Asosiy hujjatlar to‘plami: tomonlar pasporti, texpasport, shartnoma yoki huquq o‘tishi haqidagi boshqa hujjat
- Ba’zi qadamlarni onlayn o‘tish mumkin, ammo hisobga qo‘yish odatda shaxsan tashrifni talab qiladi
- Mashina qayta rasmiylashtirilmaguncha, jarima va soliqlar avvalgi ega nomiga kelaveradi
- Boj va muddatlarning aniq summasini markazda aniqlashtiring — ular o‘zgarib turadi va vaziyatga bog‘liq
- Rasmiylashtirishni keyinga qoldirmang — shunda hujjatlarda chalkashlik va keyinchalik jarima xavfi kamroq bo‘ladi
