Aziz xotini bilan Yunusobodda uy topdi: eski bino, ammo ta’mir yangi, oboylar tekis, laminat yangi. Kelishib, oldindan pul berishdi. Bir oydan keyin hammomda kafel orqasida suv shildiradi — eski stoyak bir yil oldin oqib qolgan, ega esa devorni yangi kafel bilan yopib, hech narsa demagan. Endi trubaga yetish uchun yangi ta’mirni ochish kerak bo‘ladi.
Ikkilamchi uyni sotib olishdan oldin trubalar va simlarni qanday tekshirish kerak? Oboy va kafelga emas, ular ortidagi narsaga qarang: bino yoshi, shchitok va rozetkalar holati, oqish izlari, simning qizishi. Yangi ta’mir eski trubalar va simlarni yashirishi mumkin — ikkovini ham keyin almashtirish qimmatga tushadi.
Bino qancha yoshda va trubalar qachon almashtirilgan
Birinchi savol — bino qurilgan yil. 1960–1980-yillar binolarida stoyaklar ko‘pincha cho‘yan yoki po‘latdan, almashtirilmagan bo‘lsa xizmat muddati odatda tugagan. Egadan so‘rang: stoyaklar almashtirilganmi, qachon va kim qilgan — o‘zi yashovchimi yoki kapital ta’mirda boshqaruv kompaniyasi. Holati halol yozilgan uylarni ikkilamchi ko‘chmas mulk bo‘limida solishtirish mumkin.
Pastdagi qo‘shnilardan bu uydan oqish bo‘lganmi so‘rash foydali — odatda bemalol gapirib berishadi.
Trubalarni devorni ochmasdan qanday tekshirish
- Kranni to‘liq ochib, bosim va suv rangini ko‘ring.
- Rakovina ostidagi, unitaz ortidagi, stoyak yonidagi trubalarni ko‘zdan kechiring — dog‘, yamalgan bo‘yoq, shishishlarni qidiring.
- Stoyak yonidagi devor pastini ushlab ko‘ring — nam suvoq yashirin oqishdan darak beradi.
- Suvni ikki joyda bir vaqtda oching va yopiq kranlarda hisoblagichga qarang — keskin sarf oqishni ko‘rsatadi.
Shunday bo‘ladi: yangi kafel go‘zallik uchun emas, ega yaqinda oqishni yopgani va bu haqda jim turgani uchun.
Elektr simlarini o‘zingiz qanday tekshirish
Simlarni to‘liq ko‘rish mumkin emas — ular devor ichida. Ammo bilvosita belgilar yoshi va holatini ko‘rsatadi.
- Shchitokka qarang: eski probka va alyuminiy — xavotirli belgi, avtomatlar va mis kabel — yaxshi belgi.
- Asbob 5–10 daqiqa ishlagandan keyin vilkani ushlab ko‘ring: issiq yoki kuyish hidi — simlarni almashtirmasdan voz kechish sababi.
- Rozetkalarni sanang: xona uchun eshik yonida bitta rozetka — bu 1970–1980-yillar eski simlari.
Tanish holat: kir yuvish mashinasi va choynak birga ishlaganda probkalar uchadi, egalar esa «ikki asbobni birga yoqmaslikka» o‘rganib qolgan. Yangi ijarachiga bu mos kelmaydi.
Muammo bitimdan oldin topilsa nima qilish kerak
Topilgan oqish yoki eski simlar — agar narx buni hisobga olsa, darrov voz kechish sababi emas. Uch yo‘l bor: egadan muammoni bartaraf etishni so‘rash, ta’mir summasiga chegirma so‘rash, yoki ishlar ko‘p bo‘lsa voz kechish. Ustalarni xizmatlar katalogi orqali topish mumkin, eganing og‘zaki va’dasiga esa tayanmang — «stoyakni almashtiraman» shartnomada bo‘lishi yoki pul berilishidan oldin qilinib tekshirilishi kerak.
— Ega kafel ortida nima borligini ko‘rsatmasa-chi?
— U holda narx xuddi u yerda eski truba borday bo‘lishi kerak.
Zaxirani qanday hisoblash kerak
Zaxira = har bir muammoli qismning material va ish narxi, jamlangan holda, ustiga kutilmagan holatlar uchun 15–20 %.
1-misol (shartli raqamlar). Hammom va oshxonadagi stoyak eski, ikkovini almashtirish — shartli 3 500 000 so‘m, rozetkalarni ko‘chirish — 1 200 000 so‘m. Jami 4 700 000 so‘m, ustiga 20 % — 5 600 000 so‘m zaxira.
2-misol (shartli raqamlar). Faqat simlar bilan muammo: 18 m² da shchitok va simlar — shartli 6 000 000 so‘m, 20 % bilan — 7 200 000 so‘m.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday hisoblaymiz | Misol (shartli) |
|---|---|---|
| Hammom va oshxona stoyaklari | ikkovi uchun material + ish | 3 500 000 so‘m |
| Xonadagi simlar va shchitok | material + elektrik ishi | 6 000 000 so‘m |
| Kutilmagan holatlar zaxirasi | ish summasidan 15–20 % | +900 000–1 200 000 so‘m |
Bu summa bilan savdolashish osonroq: «chegirma bering» emas, «mana smeta, ayirib qo‘ying». Byudjetni ta’mirni hisobga oluvchi uy kalkulyatorida hisoblang, to‘liq smeta uchun esa byudjet bo‘yicha kvartira ta’miri maqolasi bor.
Ko‘p uchraydigan xatolar
Uyni bir marta, suv bosimisiz ko‘rish. «Bizdan oldin hammasi almashtirilgan» gapiga aniqlashtirmay ishonish. Odob yuzasidan rakovina ostiga qaramaslik — bu sotib olishdan oldingi huquqingiz.
Qisqa javoblar
Uyni sotib olishdan oldin trubalarni mutaxassissiz qanday tekshirish mumkin?
Rakovina ostidagi va stoyak yonidagi trubalarni ko‘zdan kechiring, suvni to‘liq oching, devorlarni namlik uchun ushlab ko‘ring va pastdagi qo‘shnilardan so‘rang — buni bir tashrifda o‘zingiz qila olasiz.
Uydagi simlar almashtirilganini qanday bilish mumkin?
Egadan so‘rang va shchitokka qarang: probka o‘rniga avtomatlar va mis sim odatda shu savolning javobidir.
Uy sotib olingandan keyin truba oqsa nima qilish kerak?
Stoyakni yoping, avariya xizmatini chaqiring, keyin muammo sotuv paytida bor bo‘lganmi aniqlang — bor bo‘lib yashirilgan bo‘lsa, bu sotuvchiga da’vo sababi.
Eski simlar uchun chegirma so‘rash mumkinmi?
Ha, agar bu ko‘rikda sezilsa va smeta bilan tasdiqlansa — aniq summa bo‘yicha savdolashish «shunchaki chegirma bering»dan osonroq o‘tadi.
Qisqacha
- Yangi ta’mir yangi truba va simlarni kafolatlamaydi — kafel ostida eski stoyak bo‘lishi mumkin.
- Bino yoshi va pastdagi qo‘shni bilan suhbat ko‘pincha uyning o‘zini ko‘rishdan ko‘proq narsa aytadi.
- O‘zingiz tekshira olasiz: suv bosimi, devor namligi, shchitok, rozetkaning qizishi.
- Topilgan muammoni smeta bo‘yicha hisoblang va narxdan ayiring — bu tushuntirishsiz chegirmadan tushunarliroq.
- Katta bitim uchun bir marta usta chaqirish oqilona — bu ko‘chib o‘tgandan keyingi ta’mirdan arzon.
- O‘xshash e’lonlarni uy sotish e’lonlarida solishtirish qulay, ishlar ro‘yxati esa «kalitlarni olgandan keyin nima qilish kerak» maqolasida bor.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
