Karimovlar oilasi kvartirani hammaga, jumladan to‘qqiz yoshli qiziga ham ulushlarga bo‘lib rasmiylashtirgan edi — buni privatizatsiya paytida notarius maslahat bergan. Bir necha yildan keyin ota-ona ko‘chib o‘tishga va uyni sotishga qaror qilishdi, birinchi uchrashuvdayoq rieltor so‘radi: «Bolaning ulushi kimniki, homiylik organi ruxsati bormi?» Ota-ona esa bola ulushini sotish uchun faqat o‘zlarining roziligi yetarli emasligini bilmas edi. Bu savol tez-tez tug‘iladi: kvartiradagi voyaga yetmagan bolaning ulushini sotib bo‘ladimi?
Mumkin, lekin o‘z ulushingni sotishdek oson emas. Homiylik va vasiylik organining ruxsati kerak, odatda esa bola evaziga undan yomon bo‘lmagan uy-joy berilishi kerak. Tartibni bosqichma-bosqich ko‘rib chiqamiz.
Kvartiradagi voyaga yetmagan bolaning ulushini sotib bo‘ladimi
Ha, lekin faqat homiylik va vasiylik organining ruxsati bilan. Ota-ona yoki vasiy bolaning mulkini sotishga o‘zlari yolg‘iz qaror qila olmaydi — qonun bolalarni kattalar ularning mulkini yolg‘iz tasarruf etishidan himoya qiladi. Bunday ruxsatsiz notarius bola ulushi bo‘lgan bitimni tasdiqlamaydi.
Homiylik organi ruxsatini olish uchun nima kerak
Ota-ona bolaning yashash joyidagi homiylik va vasiylik organiga murojaat qilib, uyni nega sotayotganini va bola evaziga nima olishini tushuntiradi — odatda bu yangi kvartiradagi maydoni va sharoiti bo‘yicha yomon bo‘lmagan ulush. Homiylik organi bolaning turar-joy sharoiti yomonlashmasligini tekshiradi va shundan keyingina bitimga yozma ruxsat beradi.
Bolaga yangi ulush ajratilmasa nima bo‘ladi
Agar oila kvartirani boshqasini sotib olish uchun emas, masalan ajralishda pulni bo‘lish yoki chet elga ko‘chib ketish uchun sotayotgan bo‘lsa, homiylik organi odatda bola uchun qandaydir muqobil talab qiladi — qarindoshnikida ulush, voyaga yetguncha alohida hisob raqamiga pul yoki teng deb topilgan boshqa variant. Universal yechim yo‘q, hammasi vaziyatga qarab ko‘riladi.
Hujjatlarni bola uchun kim imzolaydi
Bola kichkina bo‘lganda, uning nomidan hamma narsani ota-ona yoki vasiy imzolaydi. Bola o‘smir bo‘lganda, hujjatlarni o‘zi imzolaydi, lekin ota-ona va homiylik organi roziligi bilan — aniq tartibni sizning holatingizda notarius aytadi, bu bitim paytidagi bola yoshiga bog‘liq.
Ruxsatsiz sotilsa nima bo‘ladi
Bitimni homiylik organi, prokuror yoki bola voyaga yetganda o‘zining da’vosi bo‘yicha haqiqiy emas deb topish mumkin. Xaridor kvartirani qaytarishi, sotuvchilar esa pulni qaytarishi kerak bo‘ladi, bolaga esa sud, ehtimol, qayta ulush ajratishga majbur qiladi. Barcha tomonlar uchun oldindan ruxsat olish, bitimni yillar o‘tib yechishdan arzonroq.
Xaridor hammasi tartibda ekanini qanday tekshiradi
Agar hujjatlarda egalar orasida bola bo‘lsa, shartnomani imzolashdan oldin homiylik organi ruxsatini so‘rang, «og‘zaki, u bo‘ladi» degan gapga ishonmang. Ko‘chmas mulk bo‘limi orqali uy tanlaganda, e’lonni ko‘rish bosqichidayoq egalar orasida voyaga yetmagan bola bor-yo‘qligini so‘rash yaxshi odat.
Kim haq: nizoni tahlil qilish
Odatiy holat: ota-ona bola ulushi bo‘lgan kvartirani sotadi, pulni ko‘chishga sarflaydi, homiylik organi ruxsatini olishga ulgurmaydi yoki tanishlar orqali chetlab o‘tadi. Yillar o‘tib voyaga yetgan bola yoki uning nomidan qarindosh bitimni haqiqiy emas deb topishni talab qiladi. Xaridor esa halol sotib olganini, begona hujjatlar uchun javobgar emasligini aytadi. Qaror odatda homiylik organi ruxsati haqiqatan bo‘lgan-bo‘lmaganiga va bola evaziga teng uy-joy olgan-olmaganiga bog‘liq — olmagan bo‘lsa, sud ko‘pincha uning tomonida bo‘ladi.
Masala narxini qanday hisoblash
Formula shunday: bolaning ulush narxini muqobil uy-joy va, agar nizo sudgacha yetsa, sud xarajatlari bilan solishtiramiz. Misol (shartli raqamlar, o‘zingiznikini qo‘ying): kvartira 450 000 000 so‘m turadi, bolaning ulushi — chorak qism, bu 112 500 000. O‘shancha qiymatdagi ulushni evaziga sotib olish odatda hammaga bitimning haqiqiy emasligi bo‘yicha yillab sudlashishdan foydaliroq.
| Nima hisoblanadi | Qanday | Misol (shartli raqamlar) |
|---|---|---|
| Bolaning ulushi | kvartira narxi × ulush | 450 000 000 × 1/4 = 112 500 000 so‘m |
| Bola uchun muqobil uy-joy | avvalgisidan yomon bo‘lmagan ulush | 112 500 000 va undan yuqori |
| Homiylik ruxsatisiz bitim uchun sud | davlat boji + advokat + vaqt | sudda aniqlashtiring, bir necha oy |
Ko‘p uchraydigan xatolar
Ota-ona o‘zlari bolaning qonuniy vakili bo‘lgani uchun homiylik ruxsati shart emas, o‘tkazib yuborish mumkin deb o‘ylaydi. Xaridorlar bola ulushi kichkina bo‘lsa, voyaga yetmaganlar haqida so‘ramaydi. Oilalar homiylik organiga borishni «keyinroq»ga qoldiradi va bitimdan keyingina bu hujjat majburiy, istalgan emas ekanini tushunadi.
Qisqa javoblar
Bolaning ulushi juda kichik bo‘lsa ham homiylik ruxsati kerakmi?
Ha, ulush hajmi ahamiyatsiz — voyaga yetmaganning istalgan ulushi uchun ruxsat kerak.
Ota-onadan biri bola ulushini ikkinchisisiz sota oladimi?
Yo‘q, odatda ikkala ota-ona yoki rasmiy vasiyning ishtiroki va homiylik organi ruxsati kerak.
Sotilgan ulush evaziga bola nima oladi?
Odatda boshqa uy-joydan maydoni va sharoiti bo‘yicha yomon bo‘lmagan ulush, kamdan-kam — alohida hisobga pul.
Ruxsat bo‘lmagani ma’lum bo‘lsa, xaridorga nima bo‘ladi?
Bitimni sudda bekor qildirish mumkin, xaridor kvartirani qaytarishi, pulni esa sotuvchidan talab qilishi kerak bo‘ladi.
Bola ulushini sotishga ruxsat olish uchun qayerga murojaat qilish kerak?
Bolaning yashash joyidagi homiylik va vasiylik organiga — aniq tartibni o‘sha yerda aytishadi.
Qisqacha
- Bola ulushini faqat homiylik va vasiylik organining yozma ruxsati bilan sotish mumkin.
- Homiylik organi bitimdan keyin bolaning turar-joy sharoiti yomonlashmasligini tekshiradi.
- Evaziga bolaga odatda avvalgisidan yomon bo‘lmagan ulush yoki boshqa teng almashuv kerak.
- Ruxsatsiz sotish — bitimni yillar o‘tib ham haqiqiy emas deb topish uchun sabab.
- Xaridor oldindan egalar orasida voyaga yetmagan bor-yo‘qligini so‘rashi kerak.
- Byudjetni uy-joy kalkulyatorida hisoblang, hujjatlarni notarius yoki advokat tekshirsin.
Maqola umumiy tartibni tushuntiradi. Sizning holatingizda qaror hujjatlarga bog‘liq — harakat qilishdan oldin ularni notarius yoki huquqshunosga ko‘rsating.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
