Dala hovlida sug‘orishni qanday yo‘lga qo‘yish kerakligi aprelda emas, birinchi jaziramada ma’lum bo‘ladi. Bahorda suv keladi, chelak bir daqiqada to‘ladi. Iyunda ariq sayozlashadi, ko‘cha bo‘ylab hamma bir vaqtda shlangni ochadi, pomidoringiz esa bargini o‘rab turadi.
Sug‘orish — bu shlang emas. Bu uchta bo‘g‘in: suvni qayerdan olamiz, qayerda saqlaymiz va ildizga qanday yetkazamiz. Bittasi tushib qolsa, iyulda chelak ko‘tarib yurasiz.
Quyida tartib bilan: manbalar, idish, tomchilatish lentasi va mavsumgacha ulgurish kerak bo‘lgan ishlar.
Uchastkada suvni qayerdan olish mumkin
Manbalar odatda to‘rtta, ko‘pchilikda ulardan ikkitasi bor — asosiysi va zaxirasi.
- Ariq yoki kanal. Viloyat bog‘lari uchun eski usul: suv navbat bilan keladi, tartibni mirob yoki ko‘cha oqsoqoli yuritadi. Arzon va suvi ko‘p, lekin u sizga qulay paytda emas, o‘z kuningizda keladi.
- Qishloq vodoprovodi. Ko‘cha bo‘ylab quvur, hisoblagich, bosim jadval bo‘yicha. Suvi tozaroq, ammo iyul kechqurunlari bosim shunday tushadiki, shlang zo‘rg‘a tomchilaydi.
- Quduq yoki skvajina. O‘z suvingiz, hech kimga qaram emassiz — lekin nasosga va chiroqqa qaramsiz. Qaysi biri ishonchliroq ekani alohida yozilgan: quduqmi yoki markaziy vodoprovod.
- Tashib keltiriladigan suv. Hech narsa tortilmagan birinchi mavsum uchun chora. Butun yoz sisterna tashigandan ko‘ra, bir marta idishga pul tikkan yengilroq.
Yangi uchastkada birinchi bo‘lib sotuvchidan emas, qo‘shnilardan so‘rang. Sotuvchi «suv bor» deydi. Qo‘shni esa soat nechada borligini va avgustda necha kun bo‘lmasligini aytadi. Yer hali tanlanayotgan bo‘lsa, bu savolni bo‘nak berishdan oldin bering: uy va yer uchastkalari e’lonlarida suv haqida bir qator yoziladi, u bilan esa o‘n yil yashaysiz.
Yig‘uvchi idish nimaga kerak
Idish «suv bo‘lib turadi»ni «suv doim bor»ga aylantiradi. Suv keldi — bak to‘ldi, suv ketdi — siz bakdan sug‘orasiz. Bu ariqda ham, quduqda ham bir xil yordam beradigan xarajat.
Hajmi. «Qanchaga yetadi» emas, «suvsiz necha kun yashayman» deb hisoblang. Kichik tomorqaga odatda bir tonnacha bak olishadi; bog‘ katta bo‘lsa, ikkita idishni pastdan quvur bilan ulashadi.
Balandligi. Taglikka ko‘tarilgan bak o‘z oqimini beradi: suv nasossiz ham, chiroqsiz ham yuradi. Bir yarim metr chelakka ham, tomchilatish lentasiga ham yetadi. Shlangdagi bosimni esa balandlik bermaydi — nasos va yonida rozetka kerak.
Qopqoq va soya. Quyoshdagi ochiq qora bochka iyulga borib «gullaydi»: suv yashil tortadi, lenta tiqiladi.
Va alohida gap: sug‘orish suvi bilan ichimlik suvi — ikki xil yo‘l. Sug‘orish idishidan ichishmaydi, u toza ko‘rinsa ham. Ichimlik liniyasiga nima qo‘yish kerakligi uyga qanday suv filtri qo‘yish kerak degan maqolada yozilgan.
Tomchilatib sug‘orish: bu nima va qancha ovora qiladi
Tomchilatib sug‘orish — pushta bo‘ylab tortilgan ingichka lenta, har bir tup tagida teshigi bor. Suv ildizga oz-ozdan tomadi, qatorlar orasi quruq qoladi.
Amalda bu nima beradi:
- suv sezilarli kam ketadi — yo‘lakchalardan bug‘lanmaydi;
- qatorlar orasida begona o‘t kamayadi: ularga ichadigan narsa qolmaydi;
- barg quruq turadi, demak kuyish va kasallik kamroq.
Eng oddiy to‘plam: taglikdagi bak, jo‘mrak, filtr, asosiy quvur va pushtalar bo‘ylab lentalar. Filtr shart — usiz ariqdan kelgan bir zarra qum teshiklarni bir haftada bekitadi. Va bu «qo‘ydim-u unutdim» degani emas: haftada bir marta qator bo‘ylab yurib, tomchilatgichlar tirikmi, tekshiring.
Ariqdan va jadval bilan sug‘orish
Suv navbat bilan kelsa, asosiy asbobingiz shlang emas, taqvim bo‘ladi. O‘z kuningizni biling, telefonga eslatma qo‘ying va o‘sha vaqtga idishni bo‘shatib qo‘ying. Aks holda suv yoningizdan o‘tib ketadi.
Egat bo‘ylab eski usulda sug‘orishadi: suvni qator bo‘ylab qo‘yib yuborasiz, oxirigacha yetkazasiz, keyin to‘sasiz. Tez va deyarli tekin, lekin ustki qatlam qotadi va ertasiga pushtani yumshatish kerak. Ishlaydigan o‘rtacha yo‘l: haftada bir marta egat bilan tuproqqa «zaxira» quyasiz, oralig‘ida bakdan tomchilatib qo‘shasiz.
Suvni kamroq sarflab qanday sug‘orish mumkin
Tejash — «kamroq sug‘orish» emas, «quyilganini yo‘qotmaslik».
- Kunning vaqti. Erta tongda yoki quyosh botgach. Kunduzi sug‘orsangiz, suvning yarmi havoga ketadi, bargda esa kuyish izi qoladi.
- Mulcha. O‘rilgan o‘t, somon, sholi po‘chog‘i — ikki barmoq qalinlikda. Mulcha ostidagi yer namni ancha uzoq ushlaydi.
- Kamroq, lekin chuqurroq. Tez-tez yuza sug‘orish ildizni issiq quruq qatlamga tortadi, chuqur quyish esa pastga tushiradi.
- Daraxt atrofidagi marza. Tuproqdan qilingan kichik marza suvni kerakli joyda ushlab turadi.
- Oqadigan joyni tuzatish. Tomchilab turgan ulanish — sutkasiga bir chelak.
Suv hisoblagich orqali kelsa, tejash kvitansiyada ko‘rinadi. Bir yo‘la kommunal to‘lovlarni onlayn qanday to‘lash kerakligini ham ko‘rib chiqing.
Sug‘orish usullari: qiyoslash
| Usul | Suv sarfi | Nima kerak | Kimga mos |
|---|---|---|---|
| Jo‘mrakdan shlang | Katta | Bosim yoki nasos | Bir-ikki pushta, uy yonidagi daraxt |
| Egat bo‘ylab | Katta, lekin arzon | Navbat bilan suv, tekis nishab | Viloyatdagi bog‘ va tomorqa |
| Yomg‘irlatgich | O‘rtacha | Bosim, nasos | Gazon, ko‘kat, qulupnay |
| Tomchilatish lentasi | Kichik | Bak, filtr, lentalar | Sabzavot pushtalari va issiqxona |
Mavsumgacha nimani qilish kerak
- O‘z ko‘changizdagi suv jadvalini bilib oling va ko‘zingiz tushadigan joyga yozib qo‘ying.
- Idishni yuving, jo‘mrak va zichlagichlarni tekshiring, taglikni mahkamlang.
- Nasos va rozetkani ko‘rib chiqing: uchastkaga elektrni qanday tortish kerak — alohida mavzu va uni jaziramagacha yopgan ma’qul.
- Filtrni yuving, zaxiraga tomchilatgich va tiqin oling.
- Pushtalarni lenta uzunligiga qarab belgilang va mulcha tayyorlang.
Qazish va quvur tortishga vaqt bo‘lmasa, ustalarni xizmatlar va ustalar bo‘limidan qidiring. Narxni «ish borishida» emas, butun ish uchun oldindan kelishing.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Idishdan emas, shlangdan boshlash. Shlang suv kelib turganda ishlaydi. Idish esa suv yo‘qligida ishlaydi — siz iyulda aynan shundan qo‘rqasiz.
- Lentani filtrsiz qo‘yish. Ikki hafta xursandchilik va bir oy har bir tomchilatgichni igna bilan kovlash.
- Havo tortayotgan nasos. Bak bo‘shadi, nasos esa ishlayveradi va kuyadi. Suzgichli o‘chirgich yangi nasosdan arzon.
- Yomg‘irga umid qilish. Bizning yozda bu reja emas.
Qisqa javoblar
Suv jadval bilan kelsa, sug‘orishni qanday yo‘lga qo‘yish kerak?
Yig‘uvchi idish qo‘ying va uni o‘z kuningizda to‘ldiring. Oralig‘ida bakdan o‘z oqimi yoki lenta orqali sug‘oring. Shunda jadval sizga qachon dalada bo‘lishni buyurmay qo‘yadi.
Bakning hajmini qanday tanlash kerak?
Suvsiz necha kun yashashingizdan va ekin maydonidan kelib chiqing. Sal kattaroq olgan yaxshi: bakdagi bo‘sh joy hech narsaga turmaydi, suv yetishmasligi esa hosilga turadi.
Sug‘orish bagidagi suvni ichsa bo‘ladimi?
Yo‘q. Sug‘orish idishi havoga ochiq, unda suv o‘ti va cho‘kma paydo bo‘ladi. Ichimlik liniyasini alohida va filtr orqali qiling, quduq suvini esa ichishdan oldin tekshiruvga bering.
Nasos yo‘q, bosim yetmasa nima qilish kerak?
Bakni balandroq ko‘taring: bir yarim metr o‘z oqimi chelakka ham, lentaga ham yetadi. Yomg‘irlatgich bunday ishlamaydi, lekin pushtalar sug‘orilgan bo‘ladi.
Qisqacha
- Sug‘orish uchta narsaga tayanadi: manba, idish va suvni ildizga yetkazish usuli.
- Suv haqida sotuvchidan emas, qo‘shnilardan so‘raladi.
- Taglikdagi bak suv kelmagan kunlari ham chiroqsiz ishlaydi.
- Tomchilatish lentasi suv va vaqtni tejaydi, lekin faqat filtr bilan birga.
- Mulcha va tongda sug‘orish har qanday hiyladan ko‘ra ko‘proq tejaydi.
- Quvur va nasosga aloqador ishlar mavsumgacha qilinadi, birinchi jaziramada emas.
Summalar va to‘lovlarni NARXTOP kalkulyatorida hisoblab ko‘rish qulay.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
