Aziz shanba kuni ertalab Chilonzordagi ikki xonali kvartirani ko‘rgani bordi. Derazadan bog‘ ko‘rinadi, ta’mir yangi, qo‘shnilar tinch — darvozadan sotuvchiga darrov aytdi: «Olaman, shu hafta rasmiylashtiramiz». Ikki kundan so‘ng narxni 20 million so‘mga ko‘tardi: «Yana ikki kishi ko‘ryapti, arzon so‘ragan ekanman». Shunday bo‘lib turadi: birinchi uchrashuv nafaqat «yoqdi — yoqmadi»ni, balki oxir-oqibat qancha to‘lashingizni ham hal qiladi.
Sotuvchi birinchi ko‘rikda faqat xonalarni ko‘rsatmaydi — sizning reaksiyangizni ham diqqat bilan kuzatadi. Xotirjam yuz va savollar ro‘yxati sizga darvozadagi hayajondan arzonroqqa tushadi. Keyingi qismda — nima so‘rash, o‘zingiz bilan nima olib borish va o‘zingizni qanday tutish kerakligi.
Birinchi ko‘rikda sotuvchidan nima so‘rash kerak
To‘g‘ridan-to‘g‘ri so‘rang: nega sotayapsiz, necha yildan beri egasiz, kvartirada band yoki propiska qilingan odam bormi, ko‘chishga shoshilyapsizmi. Shu to‘rtta javob sotuvchi savdolashishga tayyorligini va sizda qancha vaqt borligini ko‘rsatadi.
Agar egasi sotish sababini aytishdan qochsa — bu har doim ham aldov emas, lekin boshqa so‘z bilan qayta so‘rashga arziydi. Agar kvartira olti oydan ortiq sotilayotgan bo‘lsa, sababini so‘rang: balki gap kvartirada emas, narxda — bu esa savdolashish uchun sizning dalilingiz.
Nega darvozadan «olaman» deb bo‘lmaydi
Sotuvchi kvartira sizga yoqqanini ko‘rgan zahoti savdolashish uning foydasiga tugaydi. Xotirjam turing, ovoz chiqarib mayda kamchiliklarni ham qayd eting — g‘ijirlagan pol, eski elektr simlari, tor oshxona. Bu qo‘pollik emas, narx haqidagi suhbatning oddiy qismi.
— Qalay, yoqdimi? — Yomon emas, yana bir necha variantni ko‘ramiz. Bunday javob hech narsani buzmaydi, lekin keyingi uchrashuvda savdolashishga joy qoldiradi.
Ko‘rikka qancha vaqt va pul ketadi — hisoblaymiz
Uchrashuvga jo‘nashdan oldin bitta ko‘rikning narxini hisoblang: yo‘lga ketgan vaqt plyus ishdan qolgan soat. Formula oddiy: ko‘rik narxi = (yo‘lda va joyda o‘tgan soatlar) × (bir soatlik ishingiz narxi so‘mda). Misol: yo‘l va ko‘rik 2,5 soat oldi, bir soatlik ishingiz 40 000 so‘m turadi. 2,5 × 40 000 = 100 000 so‘m — bitta ko‘rik shuncha turdi, hatto kvartira yoqmagan bo‘lsa ham.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday hisoblaymiz | Misol |
|---|---|---|
| Bitta ko‘rik narxi | yo‘l va joydagi soatlar × bir soatlik ish narxi | 2,5 soat × 40 000 = 100 000 so‘m |
| Bir oylik qidiruvdagi ko‘riklar | ko‘rik narxi × kvartiralar soni | 100 000 × 8 = 800 000 so‘m |
| Muvaffaqiyatli savdolashishdan foyda | uchrashuvda kelishilgan chegirma | narxdan minus 15 000 000 so‘m |
Raqamlar shartli, misol uchun — o‘zingizniki bilan almashtiring. Ma’nosi shundaki, hech bo‘lmasa bitta ortiqcha ko‘rikning oldini oladigan tayyorgarlik allaqachon o‘zini oqlaydi.
Birinchi uchrashuvga o‘zingiz bilan nima olib borish
- Rulyotka oling va xonalarning haqiqiy o‘lchamlarini e’londa yozilganiga solishtiring.
- Sotuvchi ko‘rsatishga tayyor bo‘lsa, texpasport va kadastr hujjatlarini suratga oling.
- Suv, svet va gaz hisoblagichlarining ko‘rsatkichini o‘zingiz oldingizda yozib oling, egasining so‘ziga ishonmang.
- Telefoningizda kalkulyatorni oching va oldindan uy-joy byudjeti kalkulyatorida taxminiy byudjetni hisoblab qo‘ying.
- Siz qaror qilguningizcha e’lonni vaqtincha yopib turishga tayyormi, sotuvchidan so‘rang.
Hujjatlarni birinchi uchrashuvdayoq qanday tekshirish kerak
To‘liq yuridik tekshiruvni notarius qiladi, lekin birinchi uchrashuvda savollarning yarmini darhol yechish mumkin.
| Hujjat | Nimaga qaraymiz | Nima xavotir tug‘diradi |
|---|---|---|
| Mulk huquqi guvohnomasi | F.I.Sh. oldingizdagi odam bilan mos keladimi | egasi boshqa odam, «og‘zaki ishonchnoma bilan» sotmoqda |
| BTI texpasporti | rejalashtirish haqiqiyga mos keladimi | qayta rejalashtirish rasmiylashtirilmagan |
| Sotuvchi pasporti | seriyasi va amal qilish muddati | muddati o‘tgan yoki boshqa odamning pasporti |
Tanish holat: Dilnoza Sergelidagi kvartira uchun avans to‘lagan edi, bir haftadan so‘ng guvohnomada pulni olgan odam emas, uning qarindoshi yozilganini bilib qoldi. Pulni janjal bilan qaytarib berishdi, lekin bunday suhbat umuman bo‘lmagani ma’qul edi.
Sotuvchiga birinchi uchrashuvda nima aytmaslik kerak
Eng yuqori byudjetingizni aytmang va pul hisobda tayyor, ertaga ham tayyor deb aytmang. Faqat shu kvartirani ko‘rayotganingizni aytmang — sotuvchi buni «u mendan qaram» deb eshitadi, aksincha emas. E’londan oldin qanday tekshirishlar qilinishi haqida vositachi orqali ko‘chmas mulk sotib olishda aldov haqidagi maqolada o‘qing.
Birinchi uchrashuvdagi keng tarqalgan xatolar
- Savollar ro‘yxatisiz borib, xotiraga tayanish.
- Narxga og‘zaki rozi bo‘lish, narxga nima kirishini muhokama qilmasdan.
- Hujjatlarni «noqulay» deb suratga olmaslik.
- Kredit rejalashtirilgan bo‘lsa, ko‘rikdan oldin emas, keyin banklardagi ipoteka shartlarini o‘rganish.
Qisqa javoblar
Kvartira ko‘rishga birinchi kelganda sotuvchidan nima so‘rash kerak?
Sotish sababini, egalik muddatini, propiska qilingan va band odamlar borligini, savdolashishga tayyorligini so‘rang. Bu javoblar qancha vaqt va imkoniyat borligini belgilaydi.
Kvartira yoqqanini darhol aytsa bo‘ladimi?
To‘g‘ridan-to‘g‘ri aytmagan ma’qul. Xotirjam reaksiya va mayda kamchiliklarni tilga olish keyingi uchrashuvda savdolashishga joy qoldiradi.
Kvartirani ko‘rishga nima olib borish kerak?
Rulyotka, hujjatlarni suratga olish uchun telefon va byudjet kalkulyatori. Hisoblagichlar va texpasportni joyida tekshirish keyinroq vaqtni tejaydi.
Birinchi uchrashuvda narxga rozi bo‘lish shartmi?
Yo‘q, ishonchingiz komil bo‘lmasa. Ertangi kungacha pauza oling — birinchi uchrashuvdagi shoshilinchlik odatda sotuvchi foydasiga ishlaydi.
Sotuvchi narxni tushirishga tayyorligini qanday bilish mumkin?
Agar kvartira ikki-uch oydan ortiq sotilayotgan bo‘lsa yoki egasi o‘zi ko‘chish muddatlari haqida gapirsa, bu savdolashish mumkinligining belgisi.
Qisqacha
- Savollar ro‘yxatini oldindan tayyorlang — sotish sababi, egalik muddati, propiska, band bo‘lishi.
- Kvartira birinchi qarashda yoqqan bo‘lsa ham, xotirjam reaksiyani saqlang.
- Hujjatlarni faqat notariusda emas, birinchi uchrashuvdayoq tekshiring.
- Har bir ko‘rikning narxini hisoblang — bu qidiruvga intizom kiritadi.
- Eng yuqori byudjetingizni ovoz chiqarib aytmang.
- E’lonlar va byudjet kalkulyatorini oldindan NARXTOP ko‘chmas mulk sahifasida va kvartira sotuv e’lonlarida ko‘ring, quruvchilar haqidagi savollarni esa quruvchi sotuv bo‘limidan nima so‘rash kerak maqolasida o‘qing.
