Dilorom, akasi va singlisi buvisidan qolgan Chilonzordagi kvartiraga uchovlon egalik qilib qolishdi — notarius meros guvohnomasini uchoviga teng ulushda rasmiylashtirgan. Dilorom viloyatda yashaydi, kvartira unga kerak emas, akasi ijarada turadi va o‘sha uyga ko‘chib o‘tishga qarshi emas, singlisi esa ikki oydan beri javob bermayapti. Sotish haqida gap ketganda suhbat har safar hech nimasiz tugaydi.
Kvartira bir nechta qarindoshga meros bo‘lib qoldi va uni sotish kerak — merosdan keyin eng ko‘p uchraydigan holatlardan biri: uy kamdan-kam bir odamga o‘tadi, umumiy qaror qabul qilish esa har doim ham oson emas. Agar merosxo‘rlarning bir qismi sotishni xohlasa, bir qismi esa yo‘q desa, nima qilish mumkinligini bosqichma-bosqich ko‘rib chiqamiz.
Umumiy ulushli mulk nima
Umumiy ulushli mulk — bu bitta kvartiraning bir nechta egasi bo‘lib, har birining o‘z ulushi bor, odatda foiz yoki kasr ko‘rinishida. Ulush aniq xonaga bog‘lanmagan: hammaning butun kvartiraga huquqi bor, faqat ulush miqdori har xil. Ulushlarni meros rasmiylashtirilganda notarius belgilaydi — vasiyatnoma bo‘yicha yoki vasiyatnoma bo‘lmasa qonun bo‘yicha.
Boshqalarning roziligisiz ulushni sotish mumkinmi
O‘z ulushingizni boshqa egalarning roziligisiz ham sotish mumkin, lekin ularda ustuvor sotib olish huquqi bor — avval ulushni yozma ravishda ularga taklif qilish kerak, faqat ular rad etsa yoki belgilangan muddatda javob bermasa, tashqaridan xaridor izlash mumkin. Ammo kvartirani butunligicha, har bir eganing imzosisiz sotib bo‘lmaydi.
Tanish voqea: Otabek meros bo‘lib qolgan kvartiraning uchdan bir ulushini ikki amakivachchasi bilan birga meros qilib olib, o‘z ulushini qo‘shni bilan gaplashmasdan sotmoqchi bo‘ldi. Notarius bitimni tasdiqlamadi — ustuvor huquqdan yozma voz kechish qog‘ozlari yetishmadi. Bir oy orqaga qaytib, hujjatlarni qaytadan rasmiylashtirishga to‘g‘ri keldi.
Kimga qancha tegishi qanday hisoblanadi
| Nimani hisoblaymiz | Qanday hisoblaymiz | Misol |
|---|---|---|
| Har bir merosxo‘r ulushi | meros guvohnomasidan qaraladi | uch merosxo‘r — har birida 1/3 ulush |
| Ulushning pul ko‘rinishi | kvartira narxi × ulush miqdori | 800 000 000 so‘m × 1/3 ≈ 266 700 000 so‘m |
| Bitim rasmiylashtirish xarajati | hammaga, odatda ulushga mutanosib bo‘linadi | joyida notariusdan aniqlashtiring |
| Har biriga qo‘lga tegadigan summa | ulush summasi minus rasmiylashtirish xarajati ulushi | 266 700 000 − umumiy xarajat ulushi |
Qanday hisoblanadi: misolda ko‘ramiz
Formula oddiy: ulush summasi = kvartira narxi × ulush miqdori. Agar kvartira 800 000 000 so‘mga baholansa va sizning ulushingiz 1/3 bo‘lsa, sizning ulushingiz rasmiylashtirish xarajatlarigacha taxminan 266 700 000 so‘m bo‘ladi. Bu misoldagi raqamlar shartli, o‘zingiznikini qo‘ying — narxni hududingizdagi haqiqiy takliflardan qarang.
Ikkinchi misol: ulushlar teng emas. Uch merosxo‘rdan birida ulush 50 %, qolgan ikkitasida — 25 % dan. Xuddi shu 800 000 000 so‘m narxda birinchisi 400 000 000 so‘m, qolgan ikkitasi 200 000 000 so‘mdan oladi. Adolat haqida bahslashishdan oldin ulushlarni hujjat bo‘yicha tekshiring.
Merosxo‘rlardan biri sotishga qarshi bo‘lsa nima qilish kerak
- Ochiq gaplashing: kvartira kimga yashash uchun kerak, kimga faqat ulush puli kerak.
- Kvartirani o‘ziga qoldirmoqchi bo‘lganga qolganlarning ulushini sotib olishni taklif qiling.
- Kvartiraning mustaqil bahosini buyurtma qiling — narx haqidagi suhbat bitta raqamdan borsin.
- Kelishib bo‘lmasa, yuristga murojaat qiling — ulushni ajratish masalasi sud orqali hal qilinadi.
Dilorom oilasida boshqacha chiqdi: akasi singillarining ulushini olti oy bo‘lib-bo‘lib sotib oldi, notarius oldida oddiy tilxat tuzishdi. Hech kim sudlashmadi, shunchaki muddat va summani oldindan kelishib olishdi.
Kvartirani bo‘lib emas, butunligicha qanday sotish
Bitta umumiy kvartirani sotish har doim ulushlarni alohida-alohida sotishdan foydaliroq — ulush bozorda butun kvartiraga nisbatan sezilarli arzonroq turadi. Barcha merosxo‘rlarning hujjatlarini birgalikda yig‘ib, uchta emas, bitta e’lon joylashtiring.
Hududingizdagi shunga o‘xshash kvartiralar qanday baholanganini ko‘rish va o‘z kvartira sotish e’loningizni joylashtirish uchun NARXTOP vitrinasidan foydalaning. Shu bilan birga tayyor uy-joy sotish e’lonlarini va NARXTOP ko‘chmas mulk bo‘limini ko‘rib chiqing.
Xaridorga ko‘rsatishdan oldin hujjatlarni tartibga soling — bitimdan oldin kvartirani qayta ko‘zdan kechirish haqidagi maqola asqotadi.
Tez-tez uchraydigan xatolar
- Ulushni begona odamga, avval qolgan egalarga yozma taklif qilmasdan sotish.
- Og‘zaki kelishib, muddat va summani qog‘ozga tushirmaslik.
- Barcha merosxo‘rlarning roziligisiz sotish e’lonini joylashtirish — bitim keyin buziladi.
- Rasmiylashtirish xarajatlari ham bo‘linishini unutib, buni oldindan muhokama qilmaslik.
Qisqa javoblar
Meros bo‘lib qolgan ulushni boshqa merosxo‘rlarning roziligisiz sotsa bo‘ladimi?
Ha, lekin avval uni qolgan egalarga yozma taklif qilish kerak — ularda ustuvor sotib olish huquqi bor. Faqat rad javobi yoki javobsizlikdan keyin tashqaridan xaridor izlash mumkin.
Merosxo‘rlardan biri kvartirani sotishni xohlamasa nima qilish kerak?
Avval kelishishga harakat qiling — rozi bo‘lmagan kishi qolganlarning ulushini sotib olsin. Umumiy qaror bo‘lmasa, ulushni ajratish masalasi sud orqali hal qilinadi.
Kvartira sotilgan summa merosxo‘rlar orasida qanday bo‘linadi?
Meros guvohnomasida ko‘rsatilgan ulushlarga mutanosib. Ulushlar teng bo‘lsa, summa teng bo‘linadi, har xil bo‘lsa — har biri hujjat bo‘yicha o‘z ulushini oladi.
Kvartirani butunligicha sotish uchun barcha merosxo‘rlarning roziligi kerakmi?
Ha, meros guvohnomasida ko‘rsatilgan har bir egadan imzo va rozilik talab qilinadi.
Merosxo‘rlar ko‘p bo‘lsa, bitimni rasmiylashtirish xarajatini kim to‘laydi?
Odatda xarajat hammaga, ko‘pincha ulushga mutanosib bo‘linadi, aniq tartibni notariusdan aniqlashtirgan ma’qul.
Qisqacha
- Har bir merosxo‘r ulushi meros guvohnomasida yozilgan — suhbatni shundan boshlang.
- Ulushni boshqalarning roziligisiz ham sotish mumkin, lekin avval uni yozma taklif qilish kerak.
- Kvartirani butunligicha har bir eganing imzosisiz sotib bo‘lmaydi.
- Merosxo‘rlardan birining ulushlarni sotib olishi ko‘pincha nizoni sotishdan tezroq yechadi.
- Butun kvartirani birgalikda sotish deyarli har doim ulushlarni alohida sotishdan foydaliroq.
- Qarindoshlar orasidagi har qanday kelishuvni yozma mustahkamlang, murakkab nizolarni yuristga ishoning.
Summalar va to‘lovlarni NARXTOP kalkulyatorida hisoblab ko‘rish qulay.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
