Chilonzordagi kvartira egasi uni birinchi qo‘ng‘iroq qilganga berdi — yosh er-xotin ko‘rinishidan yoqdi, hujjatlarga ko‘zdan kechirib qaradi. Bir oydan so‘ng ma’lum bo‘ldiki, kvartirada ikki emas, besh kishi yashayapti, pastki qo‘shni esa tungi shovqindan shikoyat qilyapti. Ijarachini kiritishdan oldin qanday tekshirish kerak, bunday holatga tushmaslik uchun?
Tekshiruv birinchi uchrashuvda yarim soatcha vaqt oladi, lekin oylab asabni tejaydi. Gap so‘roq qilishda emas, bir necha oddiy qadamda: hujjatlar, aniq savollar va qog‘ozdagi shartnoma. Halol ijaraga berish e’lonidan boshlang — u tasodifiy javoblarning bir qismini avvaldan yo‘qotadi.
Ko‘rsatishdan oldin qanday hujjat so‘rash kerak
Pasport — majburiy minimum, suratini odam bilan solishtiring va pasportdagi ism to‘lovchi va yashovchi bilan mosligiga qarang. Bir necha kishi ko‘chib kirsa, telefonda kelishgan bittasidan emas, har birining pasportini so‘rang.
Ish yoki o‘qish joyini so‘rash foydali — so‘roq uchun emas, har oy to‘lovchi odamning daromadi barqarormi, shuni tushunish uchun.
Uchrashuvda nimani aniqlashtirish kerak
— Necha kishi yashaydi? — Ikkovimiz, ba’zan ota-onam kelib turadi. Bunday javob allaqachon yozma kelishish uchun sabab: oyiga necha kun mehmon qabul qilish mumkinligi va "ba’zan" doimiy demasligi.
Hayvonlar, kvartirada chekish va qancha muddatga ijaraga olish haqida to‘g‘ridan-to‘g‘ri so‘rang. Halol ijarachi darrov javob beradi, ikkilanadigani esa mavzuni burib ketadi — bu ham signal.
Shartnoma ikki tomonni qanday himoya qiladi
Ikki tomonni himoya qiladigan shartnomada summa va muddatdan tashqari, kishilar soni, hayvonlar shartlari va texnika buzilsa kim javobgar ekani yozib qo‘yiladi. Og‘zaki kelishuv bir oyda unutiladi, imzoli qog‘oz esa yo‘q.
Qancha garov so‘rash va uni qanday hisoblash
Formula so‘zlar bilan: garov = bir-ikki oylik ijara, kvartira holati va ta’mirining yangiligiga qarab.
Misol: ijara 3 000 000 so‘m, bir oylik garov — 3 000 000 so‘m. Kvartirada yangi texnika va mebel bo‘lsa, ikki oylik garov — 6 000 000 so‘m olish oqilona, zararni yopish uchun. Raqamlar shartli, o‘zingiznikini qo‘ying.
Kvartira bo‘sh turishi narxini qanday hisoblash
Misol: oylik ijara 2 800 000 so‘m, shoshilib ishonchsiz ijarachiga berilgan, u bir oydan keyin 1 500 000 so‘m qarz va 700 000 so‘mlik buzilgan santexnika bilan ko‘chib ketgan. Natija: 1 500 000 olinmagan, plyus ta’mir 700 000 — 2 200 000 so‘m zarar, deyarli bir oylik ijara.
Ikkinchi misol: tekshiruvga bir hafta sarflab, ikki yildan beri bir marta ham kechiktirmagan ishonchli ijarachi topilgan. Bir haftalik bo‘sh turish shu ijarada taxminan 700 000 so‘mga tushadi — qarzlarni yechishdan ancha arzon. Narx belgilashdan oldin rayoningizdagi o‘xshash ijara e’lonlari bilan solishtiring, arzon sotib yoki qimmat qo‘yib ishonchli ijarachini qo‘rqitib yubormaslik uchun.
| Nimani tekshirish kerak | Qanday | Nimaga e’tibor berish |
|---|---|---|
| Hujjatlar | Har kirayotganning pasporti | Ism va tashqi ko‘rinish mosligi |
| Kishilar soni | Uchrashuvda to‘g‘ridan-to‘g‘ri savol | Ikkilangan javoblar |
| Daromad | Ish yoki o‘qish joyi | Daromadning barqarorligi |
| Shartnoma | Yozma, garov bilan | Ikki tomon imzosi |
Tez-tez uchraydigan xatolar
Kvartirani hujjatlarni solishtirmasdan birinchi qo‘ng‘iroq qilganga berishadi. Aslida necha kishi yashashini so‘rashmaydi. Shartnomaga vaqt ayashadi, og‘zaki so‘zga ishonib. Kichik garov olishadi, u kichik zararni ham yopmaydi. Yana bir xato — kvartirani ko‘chmas mulk bo‘limi orqali emas, faqat og‘iz-og‘izdan ijaraga berish, tanlov imkoniyatini yo‘qotib.
Qisqa javoblar
Ijarachini kiritishdan oldin qanday tekshirish kerak?
Yashaydigan har kishidan pasport so‘rang, kishilar sonini aniqlashtiring va garovli shartnomani yozma rasmiylashtiring. Bu ko‘p xavfni yopadigan asos.
Tanishga bersam ham pasport ko‘rish kerakmi?
Ha, tanishga ham — og‘zaki kelishuv unutiladi, pasport ma’lumotlari esa shartnomaga huquqiy kuch beradi.
Ijarachidan qancha garov olish kerak?
Odatda bir-ikki oylik ijaraga teng, kvartira va ichidagi texnika holatiga qarab. Aniq summani xo‘jayin belgilaydi.
Ijarachi necha kishi yashashini yashirsa nima qilish kerak?
Shartnomada aniq kishilar sonini yozing va undan oshsa alohida gap yoki qo‘shimcha to‘lov bo‘lishini ogohlantiring. Bu bosqichdagi ikkilanish allaqachon signal.
Ijarachi bilan og‘zaki kelishuvga ishonish mumkinmi?
Yo‘q, og‘zaki na summani, na shartlarni isbotlab bo‘lmaydi. Ijarachi ishonchli ko‘rinsa ham, doim yozma qayd qiling.
Qisqacha
- Kirayotgan har kishining pasportini tekshiring, faqat qo‘ng‘iroq qilganini emas
- Kishilar sonini, hayvonlar va chekish haqida uchrashuvda to‘g‘ridan-to‘g‘ri so‘rang
- Shartnomani bir-ikki oylik garov bilan yozma rasmiylashtiring
- Boshida tez tekshiruv keyin oylab yig‘ishtirishdan tejaydi
- Ijarachi tanlashga sarflangan hafta bir oylik qarzdan arzonroq
- Yangi e’lon joylashtirib javoblarni solishtiring, birinchisini olmang
Summalar va to‘lovlarni NARXTOP kalkulyatorida hisoblab ko‘rish qulay.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
