Aziz bitim uchun kadastr ma’lumotnomasini oldi-yu, hayron qoldi: hujjatda kvartira narxi 180 000 000 so‘m, rieltor esa xuddi shunday kvartirani bozorda 420 000 000 so‘mga sotishayotganini aytadi. Kadastr agentligiga qo‘ng‘iroq qildi — xato yo‘q ekan, bu ikki xil maqsad uchun ikki xil raqam. Kvartira hujjatlari yo‘qolgan bo‘lsa, avval kvartira hujjatlari yo‘qolsa nima qilish kerak degan maqolani o‘qing.
Nega kvartiraning kadastr qiymati bozor narxidan farq qiladi
Kadastr qiymati — hisob va soliq uchun raqam, u uyning parametrlariga qarab formula bo‘yicha hisoblanadi: tuman, qurilgan yili, devor materiali, maydon. Bozor narxi esa kvartira bugun qanchaga sotilishi mumkinligi, u ta’mirga, deraza manzarasiga va talabga bog‘liq. Shu sababli raqamlar deyarli hech qachon mos kelmaydi, 1,5–2,5 baravar farq — odatiy hol, hujjatdagi xato emas.
Kadastr qiymati qayerdan olinadi
Kadastr qiymatini davlat kadastr organi tasdiqlangan uslubiyat asosida aniqlaydi: tuman, uy qavatlari, qurilgan yili, devor materiali va maydon. Jonli ko‘rikdan odatda o‘tkazilmaydi — baholovchi ta’mirni ko‘rgani kelmaydi. Shundan farq kelib chiqadi: bir uydagi o‘xshash kvartiralarning kadastr qiymati deyarli teng, bozor narxi esa uchdan bir qismga farq qiladi. Kadastr qiymati birinchi navbatda mulk solig‘i va bitim bojlari uchun kerak.
Bozor narxini kim belgilaydi
Bozor narxi — sotuvchi va xaridor hozir kelishgan narx. Uni hech kim yuqoridan tasdiqlamaydi, u talabdan shakllanadi: tumanda qancha o‘xshash kvartira sotilmoqda va qanchalik tez. Tekshirishning eng oson yo‘li — kvartira sotuv e’lonlari orqali solishtirish. Agar narx qo‘shnilarnikidan past bo‘lsa — avval kvartira nega bozordan arzon degan maqolani o‘qing.
Farqni qanday hisoblash
Farq = bozor narxi minus kadastr qiymati, foizda esa farqni kadastr qiymatiga bo‘lib, 100 ga ko‘paytiring.
1-misol. Kadastr qiymati — 180 000 000 so‘m, bozor narxi — 420 000 000 so‘m. Farq: 240 000 000 so‘m, ya’ni 133%. Bozor narxi kadastr qiymatidan ikki baravardan ko‘proq yuqori.
2-misol. Viloyatdagi uyda kadastr qiymati — 90 000 000 so‘m, bozor narxi — 110 000 000 so‘m. Farq atigi 22% — viloyatda talab kamroq. Raqamlar shartli, o‘zingiznikini qo‘ying.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday hisoblaymiz | Misol |
|---|---|---|
| Kadastr qiymati | Tuman, yil, material, maydon | 180 000 000 so‘m |
| Bozor narxi | O‘xshash kvartiralar e’lonlari bo‘yicha | 420 000 000 so‘m |
| Farq so‘mda | Bozor narxi minus kadastr qiymati | 240 000 000 so‘m |
| Farq foizda | Kadastr qiymatiga bo‘lib, 100 ga ko‘paytirish | 133% |
Kadastr qiymati qayerda aslida kerak bo‘ladi
U mulk solig‘ini hisoblashda, meros yoki hadya rasmiylashtirishda va ba’zi bitim bojlarida so‘raladi. Bankka ipoteka shartlari uchun kadastr raqami deyarli qiziq emas — bozor bahosiga qaraladi, to‘lovni uy krediti kalkulyatorida hisoblab ko‘ring. Oddiy sotuvda kadastr qiymati — ma’lumot uchun raqam, e’lon narxi uchun mo‘ljal emas.
Kadastr qiymati bozor narxidan yuqori bo‘lishi mumkinmi
Ha, aksincha ham bo‘ladi — uzoq sotilmayotgan uylarda: tumanga talab tushib ketgan, kadastr formulasi buni hali ulgurmagan. Azizning qo‘shni kampiri liftsiz besh qavatli uydagi kvartirasini ikki yil sota olmadi, kadastr qiymati esa xaridorlar taklif qilgan narxdan doim yuqori bo‘lib qoldi.
Tez-tez uchraydigan xatolar
- E’londa narxni bozorga emas, kadastr ma’lumotnomasiga qarab qo‘yish.
- Yuqori bozor narxidan cho‘chib, solishtirmasdan bozordan pastroqqa sotish.
- Mulk solig‘i bozor narxi kabi ko‘tariladi deb o‘ylash.
Qisqa javoblar
Nega kadastr qiymati bozor narxidan past?
Chunki u ta’mir, deraza manzarasi va talabni hisobga olmaydigan formula bo‘yicha hisoblanadi — faqat tuman, yil, material va maydon.
Kvartirani kadastr narxida sotish mumkinmi?
Mumkin, lekin odatda bu bozordan o‘nlab foizga past — avval o‘xshash e’lonlar bilan solishtiring.
Kvartiraning kadastr qiymatini qayerdan bilsa bo‘ladi?
Kadastr agentligi beradigan ma’lumotnomada — manzil yoki kadastr raqami bo‘yicha.
Kadastr qiymati soliqqa ta’sir qiladimi?
Ha, mulk solig‘i aynan kadastr qiymatidan hisoblanadi, bozor narxidan emas.
Qisqacha
- Kadastr qiymati — soliq va boj uchun, bozor narxi — haqiqiy bitim uchun.
- 1,5–2,5 baravar farq — bu me’yor, hujjatdagi xato emas.
- E’lon narxini kadastr ma’lumotnomasiga emas, bozorga qarab qo‘ying.
- Kadastr qiymati ba’zan bozor narxidan yuqori bo‘ladi — talab tushayotgan uylarda.
