Otabek 1975-yilda qurilgan Chilonzordagi uyda kvartira sotib oldi — arzon, ta’mirlangan. Birinchi kechasiyoq konditsioner va choynakni bir vaqtda yoqdi, shchitokdagi avtomat o‘chib qoldi, divan yonidagi rozetkadan kuyish hidi keldi. Kelgan usta hushtak chaldi: simlar alyuminiy ekan, uy qurilgandan beri o‘zgarmagan.
Eski kvartirada simlar xavfli ekanini qanday bilish va ularni qachon almashtirish kerak — o‘ttiz yildan oshiq uyni sotib olayotgan yoki ijaraga olayotgan har bir kishida paydo bo‘ladigan savol. Javobi bir necha oddiy belgidan ko‘rinadi.
Qaysi belgilar simlar xavfli ekanini ko‘rsatadi
Rozetka yoki tugma oddiy ishlashda ham qo‘l bilan sezilarli isiydi; ikkita jihoz bir vaqtda yoqilganda shchitokdagi avtomat o‘chib qoladi; rozetkadan kuyish yoki plastik hidi keladi; vilkani ulaganda uchqun chiqadi; vilkada erigan izlar ko‘rinadi. Shu belgilarning har biri elektrikni cho‘zmasdan chaqirish sababi.
Nega alyuminiy simlar mis simlardan xavfliroq
To‘qsoninchi yillargacha qurilgan uylarda simlar deyarli har doim alyuminiydan tortilgan — u misdan arzon, lekin tokni yomonroq o‘tkazadi, yuklama ostida ko‘proq isiydi va ulanish joylarida tezroq oksidlanadi. Har bir burab ulangan kontakt vaqt o‘tishi bilan bo‘shashadi, aynan shu joylarda ko‘pincha yong‘in boshlanadi.
— Ishlayapti-ku, nega almashtirish kerak? — Yuklama kichik bo‘lganda ishlaydi: eski simlar lampochka va dazmol uchun hisoblangan, konditsioner, boyler va kir yuvish mashinasi uchun emas.
Simlarni butunlay almashtirmasdan nima qilish mumkin
Hamma vaqt darhol butunlay almashtirish shart emas. Avval kuchli jihozlarni turli rozetka va liniyalarga taqsimlang, konditsioner, boyler va kir yuvish mashinasini bitta uzaytirgich orqali bir vaqtda yoqmang, mis va alyuminiy ulanadigan joylarga o‘tkazuvchi gilza qo‘ying — «mis-alyuminiy» burama ulanish eng tez oksidlanadi.
Simlarni butunlay qachon almashtirish kerak
- Reja tuzing: rozetkalar, tugmalar, shchitok qayerda, nechta nuqta bor.
- Ish davomida shchitokdan elektrni o‘chirib qo‘ying.
- Devor bo‘ylab yoki shtroba ichida yangi mis sim torting.
- Avtomatlarni guruhlarga o‘rnating — oshxona alohida, hammom UZO bilan alohida.
- Hisoblagich yuklamasini tekshiring — eski hisoblagich yangi quvvatga chidamasligi mumkin.
Bunday ishni asbob-uskunasi va ruxsatnomasi bor elektrikka ishonib topshiring, «qo‘li kelishadigan» qo‘shniga emas — ustani saytdagi xizmatlar bo‘limidan topish mumkin.
Simlarni almashtirish narxini qanday hisoblash mumkin
Formula sodda: bitta nuqta — rozetka yoki tugma va sim — narxini nuqtalar soniga ko‘paytiring, ustiga material va shtroba narxini qo‘shing.
Misol: 55 kv.m kvartirada odatda 35–40 nuqta bo‘ladi. Bitta nuqta ishi — shartli 150 000 so‘m (raqamlar shartli, ustadan smeta so‘rang): 40 × 150 000 = 6 000 000 so‘m. Material, sim va shtroba yana 3 000 000–7 000 000 so‘m qo‘shadi — jami 9–13 million kvartiraga. Qisqa tutashuv va kichik yong‘indan keyingi ta’mir bir necha baravar qimmatga tushadi — 20 000 000 so‘mdan, faqat simlarni emas, kuygan mebel va pastdagi qo‘shnilarni ham hisoblasak.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday hisoblaymiz | Misol |
|---|---|---|
| Nuqtalarni almashtirish | nuqta narxi × nuqtalar soni | 150 000 × 40 = 6 000 000 so‘m |
| Material va shtroba | usta smetasi (shartli) | 3 000 000–7 000 000 so‘m |
| Tutashuvdan keyingi ta’mir | zarar bo‘yicha | 20 000 000 so‘mdan |
Kvartira sotib olgandan keyin shunday ta’mirni rejalashtirsangiz, umumiy byudjetni oldindan uy-joy xarajatlari kalkulyatorida hisoblab ko‘ring — simlar ko‘pincha kutilmagan xarajat bo‘lib chiqadi.
Eski uydan kvartira sotib olayotganda nimaga qarash kerak
Ko‘rikda choynak, dazmol va chiroqni bir vaqtda yoqing — avtomat o‘chsa yoki chiroq milt-milt qilsa, simlar yuklamaga chidamaydi. Shchitokka qarang: avtomatlar o‘rniga eski «probka» bo‘lsa, bu yomon belgi. Uy-joy auksionida kvartiralar ko‘pincha ichini oldindan ko‘rmasdan sotiladi, shuning uchun simlar yoshi haqida savolni savdogacha bering — buni qanday qilish haqida auksion jihozi qanday ishlaydi maqolasida batafsil.
Tanish holat: bir oila Yunusobodda kvartira sotib olib, arzon narxdan quvongan, bir oydan keyin yangi oshxona ta’miridan so‘ng plita orqasidagi devorda qora izlarni ko‘rgan — eski burama oylab oboy ostida sezilmay isib turgan ekan.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Kuchli jihozlarni bitta uzaytirgich yoki tripleg orqali yoqish.
- Mis va alyuminiy simni gilzasiz to‘g‘ridan-to‘g‘ri burab ulash.
- Uydagi yuklama oshganda eski hisoblagichni almashtirmaslik.
- Rozetka «faqat biroz isiydi» deb elektrikni cho‘zib yurish.
Qisqa javoblar
Kvartirada simlarni almashtirish kerakligini qanday bilish mumkin?
Rozetkalar isiysa, avtomat tez-tez o‘chsa, kuyish hidi kelsa yoki vilkada erigan izlar bo‘lsa — bu eski yoki ortiqcha yuklangan simlar, almashtirish vaqti keldi.
Alyuminiy simning o‘zi xavflimi?
O‘zi emas, katta yuklama ostida va mis bilan ulanish joylarida xavfli — aynan o‘sha yerda ko‘proq isiydi va uchqun beradi.
Faqat rozetkalarni almashtirib, simni qoldirsa bo‘ladimi?
Jihozlarni liniyalarga taqsimlab, eng zaif joylarni almashtirish mumkin, lekin uy o‘ttiz yoshdan oshgan bo‘lsa, bu vaqtinchalik yechim.
Kvartirada simlarni almashtirish qancha turadi?
Nuqtalar bo‘yicha hisoblang: rozetka yoki tugma narxini ularning soniga ko‘paytiring, ustiga material va shtroba qo‘shing — aniq smetani ustadan joyida so‘rang.
Simlarni almashtirishda UZO qo‘yish kerakmi?
Ha, ayniqsa hammom va oshxonada — qurilma tok oqib ketganda ta’minotni o‘chiradi va suv bilan aloqada tok urishidan himoya qiladi.
Qisqacha
- Isiydigan rozetka, tez-tez o‘chadigan avtomat va kuyish hidi — cho‘zmaslik signali.
- Alyuminiy simlar yuklama ostida va mis bilan ulanishda xavfli.
- Kuchli jihozlarni turli rozetkalarga taqsimlang, bitta tripleg orqali emas.
- Almashtirish narxini nuqtalar soni va material bo‘yicha hisoblang.
- Eski uydan kvartira olayotganda shchitok va yuklamani bitimdan oldin tekshiring.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
