Kvartirada elektrni shunday qilish kerakki, keyin uzaytirgich orasida yashamang va choynakni dazmol bilan birga yoqishdan qo‘rqmang. Bu ta’mirning eng noshukur bosqichi: pul yaxshigina ketadi, ko‘rsatgani esa hech narsa yo‘q, hammasi devor ichida.
Ammo xatolar darrov bilinadi. Divan ortidagi, qo‘l yetmaydigan rozetka. Oshxonadagi yagona nuqtaga troynik bilan ulangan uchta asbob. Kir mashinasi yoqilganda o‘chadigan probka. Bularning hammasi qog‘ozda hal qilinadi.
Shtroblashdan oldin qog‘ozdagi sxema
Avvalo kvartira rejasini chizing va unga mebel bilan texnikani joylashtiring. «Taxminan divan devor yonida» emas, aniq: divan shu uzunlikda, yonida tumbalar, televizor shu devorda.
Keyin reja ustiga nuqtalarni tushiring: rozetka, vklyuchatel, chiroq, internet va televizor kabeli. Balandliklarni belgilang. Faqat shundan keyin elektrchi chaqiring — u sxemangizga guruh va avtomatlarni hisoblaydi.
Bu bosqich o‘tkazib yuborilsa, nuqtalar «odatdagidek» qo‘yiladi, odatdagisi esa — har xona burchagida bittadan rozetka. Keyin besh yil uzaytirgich. Elektr qaysi tartibga joylashishi qora suvoqdagi kvartira bilan nima qilish kerakligi materialida yozilgan.
Nechta rozetka va qayerga
Aniq son yo‘q, prinsip bor: rozetka shtroblashga qulay joyga emas, buyum turadigan joyga qo‘yiladi. Buyumlar bo‘yicha sanang.
- Oshxona. Eng to‘yingan joy. Muzlatgich, pishirish paneli, duxovka, so‘rg‘ich, idish yuvish va kir mashinasi uchun alohida nuqtalar. Ustiga stolusti tepasida choynak uchun guruh.
- Yotoqxona. Karavotning har ikki tomonida bir juftdan — telefon va chiroq, eshik yonida yana bittasi changyutgich uchun.
- Zal. Televizor ortida blok, divan yonida nuqtalar, deraza yonida bo‘sh bittasi — u yerga odatda isitgich yoki qishda archa keladi.
- Hojatxona. Faqat namdan himoyalangani va suvdan uzoqda: mashina, fen, suv isitgich.
- Balkon. Bitta nuqta — va xona orqali sim tortmaysiz.
Qoida: yetarli deb tuyulgancha sanang va ustiga yana bir nechta qo‘shing. Devordagi rozetka keyingi qayta ishlashdan arzon.
Shchit va avtomatlar
Shchit — kvartira elektrining yuragi. Uning vazifasi «svet yoqish» emas, balki biror narsa yonib yoki odamni urib ulgurmasidan oldin liniyani uzish.
Tarqatuv guruhlar bilan qilinadi: oshxona rozetkalariga alohida liniya, yorug‘likka alohida, hojatxonaga alohida, konditsioner yoki boylerdek kuchli texnikaga alohida. Ma’nosi: muammoda butun kvartira emas, bitta guruh o‘chsin.
Avtomat nominali, kabel kesimi va himoya turini elektrchi yukingizga qarab tanlaydi. Qiymatlarni birovning ta’miridan olmang: sim bilan avtomat juft ishlaydi, bu yerdagi xato boshqa har qanday xatodan xavfliroq.
Guruhlarni shchitning o‘zida imzolashni so‘rang: bir yildan keyin qaysi avtomat nimaga javob berishini eslamaysiz.
Quvvat va texnika
Muammo asbob soni emas, bir vaqtda nechtasi yoqilishi. Choynak, dazmol, mikroto‘lqinli, kir mashinasi va konditsioner birdan — bizdagi oddiy yozgi kech.
Shuning uchun kuchli iste’molchilarga alohida liniya beriladi: konditsioner, boyler, pishirish paneli, duxovka, kir mashinasi. Qolgani umumiy guruhda o‘tiradi.
Elektrchiga nima qo‘ymoqchi ekaningizni oldindan ayting. Konditsionerni bir yildan keyin olsangiz ham, liniyani hozir, devor ochiq turganda tortgan qulay.
Bu hisobda qanday aks etishini ham bilib turgan foydali: kvitansiya qanday o‘qilishini elektr hisobi haqidagi materialda, elektr aslida qayerga ketishini esa uyda elektrni qanday tejash tahlilida ko‘rgan edik.
Uylardagi eski sim
Toshkent va viloyat markazlaridagi ko‘p uylarda sim uy bilan tengdosh. U lampochka, televizor va dazmolga hisoblangan, hozirgi yukni ko‘tarmaydi.
Yamoq emas, butunlay almashtirish kerakligining belgilari:
- mis o‘rniga alyumin sim;
- shchitda avtomat o‘rniga probka yoki avtomat bor-u, oqim qochishidan himoya yo‘q;
- rozetkalar qiziydi, qorayadi, kuygan hid keladi;
- muzlatgich yoki nasos yoqilganda chiroq lipillaydi;
- butun kvartiraga ikki-uchta rozetka va oboy ustidan ketgan simlar.
Ikkilamchi uy olsangiz, shchitga bitimdan oldin qarang: bu ta’mir byudjetini kuchli qimirlatadi. Kvartira sotuvi e’lonlarini ko‘rganda egasidan sim almashtirilganmi deb so‘rang.
Yerga ulash va xavfsizlik
Yerga ulash hashamat emas. Bu kir mashinasi yoki boyler korpusiga oqim o‘tsa, uni yerga olib ketadigan narsa. Eski uylarda u ko‘pincha yo‘q, va bu qo‘l siltashga asos emas.
- Alyumin bilan misni to‘g‘ridan-to‘g‘ri ulamang — ulanish joyi oksidlanadi va qiziydi.
- Skrutkani qutisiz devorga yashirmang: ulanish joyiga yo‘l ochiq qolishi kerak.
- Kuchli texnikani «hozircha shunday» deb uzaytirgichga ulamang.
- Sim tortilgan devorlarni shtukaturkadan oldin suratga oling. Bu suratlar birinchi parma urishdayoq asqotadi.
Nimani ustaga ishonish kerak
Chegara oddiy: devor va shchit ichidagi hamma narsa — elektrchining ishi. O‘zingizga nuqta tanlash, rozetka va chiroq olish hamda nazoratni qoldiring.
| Ish | Kim qiladi | Nega |
|---|---|---|
| Nuqtalar rejasi | siz | mebel qayerda turishini faqat siz bilasiz |
| Shchitni yig‘ish | elektrchi | avtomat va himoyani tanlash |
| Shtroblash va tarqatish | brigada | chang, asbob, qoidaga mos shtraba |
| Rozetkani xuddi shundayiga almashtirish | o‘zingiz ham | avtomat o‘chirilgan va ehtiyotkorlik bilan |
| Pishirish paneli yoki boylerni ulash | elektrchi | kuchli liniya va himoya |
Ustani arzon e’lon bo‘yicha emas, tugallangan obyekt bo‘yicha qidiring; kim nima taklif qilayotganini xizmatlar bo‘limida ko‘ring. Summa sezilarli chiqsa, to‘lovni kassada emas, kredit kalkulyatorida chamalang.
Tez-tez uchraydigan xatolar
Mebel rejasisiz nuqta qo‘yish. Klassika: rozetka aynan divan suyanchig‘i ortida, vklyuchatelni esa ochilgan eshik yopadi.
Internet va televizorni unutish. Routerga kabel elektr bilan birga tortiladi, aks holda u keyin butun kvartira bo‘ylab plintus ostidan ketadi. Kirish nuqtasini oldindan hal qiling va manzilingizda internet provayderlarida nima borligini tekshiring.
Kabelda tejash. Sim kvartira umrida bir marta almashtiriladi. Devordagi arzon kabel — pardozni buzmasdan tuzatib bo‘lmaydigan narsa.
Yangi binoda hammasi tayyor deb o‘ylash. Yangi binolarda odatda kvartiragacha kabel tortilgan va hisoblagich turadi, ichkaridagi tarqatuv esa butunlay sizning ishingiz.
Qisqa javoblar
Umuman tushunmasam, kvartirada elektrni qanday qilaman?
Mebel va texnika bilan reja chizing, kerakli rozetka va vklyuchatellarni belgilang va shu varaq bilan elektrchiga boring. U sizning istagingizni guruh, kesim va avtomatlarga o‘giradi. Sizning qismingiz — nima qayerda turishini bilish.
Xonaga nechta rozetka kerak?
Metr bo‘yicha emas, buyum bo‘yicha sanang: nimadir turadigan yoki turadigan bo‘ladigan har bir joyda o‘z nuqtasi bo‘lsin. Keyin zaxira qo‘shing. Ortiqcha rozetka qurilish paytida arzon, ta’mirdan keyin esa qimmat.
Eski kvartirada butun simni almashtirish shartmi?
Sim alyumin bo‘lsa va shchitda probka tursa — butunlay almashtirish kerak, qisman ta’mir muammoni faqat cho‘zadi. Sim mis va yangi bo‘lsa, ba’zan shchitni almashtirib, liniya qo‘shish yetadi. Qarorni elektrchi ko‘rgandan keyin qabul qiladi.
Elektrni pardozdan keyin qilsa bo‘ladimi?
Bo‘ladi, lekin bu yo kabel-kanaldagi tashqi sim, yo tayyor devorda chang va shtraba bilan qayta ta’mir. Shuning uchun elektr eng boshida, devorchalardan keyin qilinadi.
Qisqacha
- Avval mebel rejasi, keyin nuqtalar, va faqat keyin perforator.
- Rozetka buyum turadigan joyga qo‘yiladi; zaxira qayta ishlashdan arzon.
- Kuchli texnikaga alohida liniya, butun kvartiraga shchitdagi guruhlar.
- Alyumin sim va shchitdagi probka — to‘liq almashtirish, yamoq emas.
- Sim tortilgan devorlarni shtukaturkadan oldin suratga oling.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
