Bir hovlida bir nechta oila: xarajatlarni qanday adolatli bo‘lish

Mahalladagi bobo uyi o‘n yil oldin uch aka-uka o‘rtasida bo‘lingan — har bir oilaning o‘z kirish eshigi, o‘z oshxonasi bor, ammo darvoza, eshikdan uyga boradigan yo‘lak va hovlidagi eski quduq umumiy qolgan. Ota tirik ekan, «darvoza ta’mirini kim to‘laydi» degan savol o‘z-o‘zidan hal bo‘lardi. U dunyodan o‘tgandan keyin birinchi jiddiy ta’mir nizoga aylandi: bir aka darhol to‘lashga tayyor, ikkinchisi ulush kamroq bo‘lishi kerak deb hisoblaydi, uchinchisida hozircha pul umuman yo‘q.

Bir nechta oila uchun hovli — mahalla uchun odatiy hol: uyni merosxo‘rlar o‘rtasida bo‘lishgan, yoki dastlab bir oilaning bir nechta avlodi uchun mo‘ljallab qurishgan. Bunday holat uchun rasmiy «yagona qoidalar» yo‘q — xarajatlarni bo‘lish odamlar o‘rtasidagi kelishuvga tayanadi, va uni qanchalik erta hech bo‘lmasa qog‘ozga tushirilsa, xafagarchilikka sabab shunchalik kam bo‘ladi.

Umumiy hovli deb nimani tushunish kerak

Umumiy — bu haqiqatda hamma foydalanadigan narsa: darvoza, kirish yo‘lagi, uchastkaning tashqi chegarasidagi to‘siq, umumiy quvur yoki quduq, ba’zan umumiy soyabon yoki besedka. Har bir oilaning shaxsiy narsasi — bu uyning o‘z qismi ichida va uchastka amalda chiziqlar bilan bo‘lingan bo‘lsa, uning shartli qismida joylashgan narsa.

Xarajatlarni bo‘lish printsipi

Eng tushunarli printsip — xarajatlarni umumiy obyektdan haqiqatda foydalanadigan oilalar soniga qarab bo‘lish, har bir oilaning uchastka maydoniga qarab emas. Agar darvoza va yo‘lakdan barcha uch oila bir xilda foydalansa — uch teng qismga bo‘linadi. Agar, masalan, hovlidagi quduqdan faqat ikki oila foydalansa, uchinchisi esa ancha oldin o‘z quduqqasiga ulangan bo‘lsa — faqat shu ikkitasi to‘lashi adolatli.

Misolda qanday hisoblash

Formula oddiy: umumiy obyektga xarajat ÷ undan haqiqatda foydalanadigan oilalar soni = har bir oilaning ulushi. Raqamlar shartli, misol uchun — o‘zingiznikini qo‘ying.

Agar oilalardan birida o‘z ulushiga hozir pul bo‘lmasa, ta’mirni butunlay kechiktirmasdan, o‘zaro bo‘lib-bo‘lib to‘lash haqida kelishgan ma’qul — to‘siq yoki darvoza bundan faqat yomonlashadi.

Kimdir to‘lashdan bosh tortsa nima qilish kerak

Avval — kim qancha va qachon to‘lashini yozma tarzda, hech bo‘lmasa oddiy tilxat bilan qayd etib suhbatlashish. Agar bu yordam bermasa, hamma haqiqatda foydalanadigan obyekt ta’miri xavfsizlik uchun zarur bo‘lsa — to‘siq qulab tushayotgan bo‘lsa, quvur oqayotgan bo‘lsa, — mahalladagi qo‘shnilarga yoki fuqarolar yig‘ini o‘zini o‘zi boshqarish organlariga vositachi sifatida murojaat qilish mumkin, bu bunday nizolar uchun odatiy amaliyot, oxirgi chora emas.

Rahimovlarda oddiy usul ishlagan: telefonda jadval tuzishgan, o‘tgan yil davomida hovlining umumiy ishlariga kim qancha pul qo‘yganini, va choraklik balansni tekshirib turishadi — darhol kim qarz, kim ortiqcha to‘lagani ko‘rinadi.

Hovlini jismonan bo‘lish qachon kerak

Agar nizolar har safar takrorlansa va kelishib bo‘lmasa, ba’zi oilalar oxir-oqibat ichki to‘siq o‘rnatib, hatto umumiy kirish yo‘lini ham bo‘lib, faqat ko‘chadan kiraverishdagi darvozani shartli umumiy qoldirishadi. Bu xarajat nizolarini hal qiladi, ammo qulaylikni va ba’zan kelajakda sotilganda butun uchastka narxini pasaytiradi — ichki to‘siq o‘rnatishdan oldin buni ham o‘ylab ko‘rish kerak.

Tez-tez uchraydigan xatolar

• Xarajatlarni obyektdan foydalanish faktiga emas, har bir oilaning uchastka maydoniga qarab bo‘lishadi.
• Kelishuvlarni yozma qayd etmaydilar — bir yildan keyin kim qancha va’da berganini hech kim eslamaydi.
• Ulushlar bo‘yicha nizo tufayli ta’mirni obyekt xavfli bo‘lguncha cho‘zishadi.
• Masalani oddiy tilxat yoki vositachi orqali emas, janjal orqali hal qilishadi.

Qisqa javoblar

Oilalar o‘rtasida umumiy hovli xarajatlarini qanday bo‘lish kerak?

Aynan shu umumiy obyektdan — darvoza, yo‘lak, quduqdan — haqiqatda foydalanadigan oilalar soniga proporsional, har bir oilaning uchastkadagi ulushi hajmiga qarab emas.

Hovlidagi qo‘shni o‘z ulushini to‘lamasa nima qilish kerak?

Avval kelishuvni yozma qayd eting va eslating, zarur bo‘lsa qo‘shnilar yoki fuqarolar yig‘ini o‘zini o‘zi boshqarish organlarini vositachi sifatida jalb qiling.

Bir nechta oila uchun umumiy hovlini jismonan bo‘lish mumkinmi?

Ha, oilalar kelishuv bo‘yicha ichki to‘siq o‘rnatishga haqli, ammo bu kelajakda sotilganda qulaylik va uchastka narxini pasaytirishi mumkin.

Umumiy hovli xarajatlarini qanday hisobga olish kerak?

Eng osoni — har bir oilaning to‘lov sanasi va summasi yozilgan oddiy jadval, uni choraklik yoki har bir yirik ta’mirdan keyin tekshirib turish.

Hovlidagi quduq yoki skvajina uchun kim to‘laydi?

Faqat undan haqiqatda foydalanadigan oilalar — agar ba’zi oilalar ancha oldin o‘z manbalariga ulangan bo‘lsa, ularni bu xarajat qatoriga kiritmaslik adolatli.

Qisqacha

• Umumiy deb hamma oila haqiqatda foydalanadigan narsa hisoblanadi — darvoza, yo‘lak, to‘siq.
• Xarajatlar uchastka maydoniga emas, obyektdan foydalanuvchilar soniga qarab bo‘linadi.
• Kelishuvlarni yozma, hech bo‘lmasa oddiy tilxat bilan qayd etgan ma’qul.
• Bir oilada pul yetishmasa, ta’mirdan voz kechishdan ko‘ra bo‘lib-bo‘lib to‘lash oqilonaroq.
• Takroriy nizolarda qo‘shnilar yoki fuqarolar yig‘inidan vositachi yordam beradi.
• Hovlini jismonan bo‘lish nizolarni hal qiladi, lekin qulaylik va narxni pasaytirishi mumkin.

Agar hovlini bo‘lish oxir-oqibat kimningdir ulushini sotishga borib taqalsa, hududingizdagi shunga o‘xshash uchastkalarning dolzarb narxlarini ko‘chmas mulk bo‘limida solishtirish oson, qo‘shnilar umumiy joy uchun nizolashgan holatlar esa qo‘shni umumiy dahliz yoki podvalni egallab olsa nima qilish kerak maqolasida ko‘rib chiqilgan. Bunday xarajatlar uchun oilaviy byudjetni hisoblashda moliya bo‘limi foydali bo‘ladi.

Xarajatlar hisobiga borganda vitrinamiz asqotadi: u yerda NARXTOP kalkulyatorida hisoblash va takliflarni bir joyda solishtirish mumkin.

Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.