Тунда ер тебранди — кучли эмас, лекин бутун уйни уйғотишга етарли эди. Қоронғида оила «қаердадир омборчада» ётган фонарни қидирарди, телефон эса кечқуруноқ разряд бўлган эди. Ҳужжат ва поябзал топилгунча ўн беш дақиқа ўтди — бир дақиқа ҳам бўлмаслиги мумкин эди. Ҳеч ким жароҳат олмади, лекин тайёргарлик йўқлиги аён бўлди.
Зилзила учун квартирада нимани текшириш — олдиндан учта нарса: оғир мебел ва техника маҳкамланганми, ҳужжат ва suv билан тайёр сумка борми, ва оиладаги ҳамма тебраниш пайтида қаерга боришни ва қаерда хавфсизроқ туришни биладими. Ўзбекистон сейсмик хавфли ҳудуд, ва турли кучдаги тебранишлар бу ерда мунтазам бўлиб туради — ўз уйингиз ва йилига аниқ статистикани мутахассислардан сўранг, мақоладан эмас.
Квартирада нимани маҳкамлаш керак
Кароват устидаги оғир шкаф, стеллаж ва жавонлар — биринчи текшириладиган нарса: тебранишда улар қияланган томонга қулайди ва жиддий жароҳат бериши мумкин. Деворга анкера ёки тасма билан маҳкамлаш арзон ва бир соатлик иш. Телевизор ва бойлер алоҳида маҳкамланади: иккаласи ҳам оғир ва баланд осилган, бойлер суви билан қуласа, қолган муаммога suv босиши ҳам қўшилади.
Тебраниш пайтида қаерда хавфсизроқ
Классик маслаҳат — деразалар, ойналар ва шкафлардан узоқроқ, юк кўтарувчи деворга яқинроқ ёки мустаҳкам стол остида. Замонавий квартираларда эшик остонаси ишончли бошпана ҳисобланмайди — эшиклар бу ерда юк кўтармайди ва қулаётган мебелдан сақламайди. Тебраниш кўчада бошланса — бинолар, устунлар ва дарахтлардан узоқлашиб, очиқ жойга ўтинг.
Тайёр сумка — қўл остида нима бўлиши керак
Формула оддий сўзлар билан: тўплам квартирадан бир-икки дақиқада чиқиб кетишга имкон бериши керак, қоронғида ва ваҳима ичида керакли нарсани қидириш эмас.
Шартли рақамларни олайлик — ўзингизникини қўйинг: захира батареяли фонар — тахминан 60 000 сўм, биринчи ёрдам аптечкаси — 100 000 сўмдан, ҳужжат нусхалари suv ўтказмайдиган папкада — олдиндан қилсангиз бепул, оилага бир кунлик suv ва озиқ-овқат захираси — тахминан 80 000 сўм. Бутун тўплам 250 000–350 000 сўмга сиғади ва эшик олдида битта сумкада туради.
Буни маҳкамланмаган шкаф идиш-товоқ ва телевизор билан қулаб тушиши нархи билан солиштиринг — алмаштириш учун шартли 3 000 000 сўм, яқинида бўлган кишининг жароҳат хавфини ҳисобга олмаганда. Ҳимоя тўплами бундай алмаштиришдан тахминан ўн марта арзон, эшик олдидаги сумка эса айнан етишмайдиган дақиқаларни тежайди.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай | Мисол (рақамлар шартли) |
|---|---|---|
| Тайёр сумка | фонар + аптечка + suv + ҳужжат нусхалари | 250 000–350 000 сўм |
| Мебелни маҳкамлаш | шкаф, стеллаж, бойлерга анкера ва тасма | 150 000–300 000 сўм квартирага |
| Маҳкамланмаган мебел нархи | қулаган техника ва идишни алмаштириш | 3 000 000 сўмдан |
| Чиқиш вақти | тайёр тўплам билан қоронғида қидиришга қарши | 1–2 дақиқа, 15–20 дақиқага қарши |
Бундай тайёргарлик харажатини уй-жой бюджетига киритиш мантиқий — уй-жой бюджети калкулятори қўл келади.
Фақат квартирада эмас, бутун уйда нимани текшириш керак
Юк кўтарувчи деворлардаги ёриқлар, бир чизиқ бўйлаб сувалган қатлам кўчиши, эшик остонасининг қийшайиши — бошқарув компанияси ёки қўшнилардан уй охирги тебранишлардан кейин текширилганми, деб сўраш сабаби. Совет даври қурилишидаги квартира сотиб олишда қурилиш йили ва турини алоҳида сўраш керак — панел ва ғишт уйларнинг сейсмик чидамлилиги турлича, бу сайтимизда уй-жой танлашда алоҳида мавзу. Фундамент ва уй нимага таяниши ҳақида батафсил — уй учун қандай фундамент танлаш мақоласида.
Қўшни кириш қисмида баланд китоб жавони йиллар давомида маҳкамланмаган ҳолда турган, ёнида эса бола ўйнарди. Кичик тебранишдан кейин жавон чайқалди, китоблар тўкилди — қўрқув билан тугади, лекин эртаси куниёқ маҳкамлаб қўйишди.
Кўп учрайдиган хатолар
Тайёр тўпламни «хотирада» сақлаш, эшик олдидаги сумкада эмас — тебраниш пайтида нима қаерда ётганини эслаш ҳар доим ҳам чиқавермайди. Уй яқинидаги очиқ ҳовли ёки майдонни билмаслик. Ҳужжат нусхаларини фақат телефонда сақлаш, қоғоз вариантисиз — телефон синса ёки разряд бўлса, нусхадан фойда йўқ. Фалокат учун ҳужжат ва пул мақоласидаги умумий рўйхат билан ҳам солиштириб чиқиш фойдали — баъзи бандлар тайёр сумка билан мос келади.
Қисқа жавоблар
Зилзила учун квартирада нимани текшириш керак
Оғир мебел ва техникани маҳкамлаш, ҳужжат ва suv билан тайёр сумка йиғиш, ва оила билан тебраниш пайтида қаерга боришни олдиндан келишиб олиш.
Зилзилага уйда тайёргарлик кўриш қанча туради
Мебелни маҳкамлаш ва тайёр сумка биргаликда бир неча юз минг сўмга тушади — маҳкамланмаса қулаб синиши мумкин нарсаларни алмаштиришдан бир неча марта арзон.
Тебраниш пайтида қаерда хавфсизроқ
Деразалар ва баланд мебелдан узоқроқ, юк кўтарувчи деворга яқинроқ ёки мустаҳкам стол остида; кўчада — бинолар ва устунлардан узоқроқ, очиқ жойда.
Тайёр сумкада нима албатта бўлиши керак
Батареяли фонар, аптечка, suv, suv ўтказмайдиган папкада ҳужжат нусхалари ва бироз нақд пул — тўплам бир-икки дақиқада чиқиб кетишга имкон бериши керак.
Фақат ўз квартирангизни эмас, бутун уйни текшириш керакми
Ҳа, юк кўтарувчи деворлардаги ёриқ ва остона қийшайиши бутун уйга тегишли — буни сезсангиз, бошқарув компаниясига хабар бериш керак, фақат ўзингизда эмас.
Қисқача
- Оғир мебел, техника ва айниқса бойлерни маҳкамланг — қулаш тебранишнинг ўзидан хавфлироқ.
- Тайёр сумкани эшик олдига йиғинг: ҳужжатлар, suv, фонар, аптечка.
- Оила билан олдиндан ҳал қилинг — тебраниш пайтида уйда ва кўчада қаерга бориш.
- Бир неча йилда бир марта уйнинг ҳолатига қараб туринг, фақат ўз квартирангизга эмас.
- Тайёргарлик қулаган мебел ва техникани алмаштиришдан бир неча марта арзон.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
