Юнусобод туманидаги тўққиз қаватли уйда лифт йигирма йил ишлагандан кейин бутунлай тўхтаб қолди, уй чатида эса дарҳол тортишув бошланди: биринчи қават турувчилари тўламаймиз, биз ундан фойдаланмаймиз, деб ёзди, тўққизинчи қаватдагилар эса унда қўшни уйдаги дўконгача пиёда юрсинлар деб жавоб беришди. Уйда лифтни алмаштириш харажатларини қаватлар ва хонадонлар орасида қандай бўлиш керак — бу савол лифт иккинчи ўн йиллигини хизмат қилаётган деярли ҳар бир эски уйда пайдо бўлади.
Барча уйлар учун ягона стандарт йўқ, лекин кўпинча икки ёндашув қўлланилади, ва ҳар бирининг ўз афзаллиги ҳамда ўз хафа бўлган қўшнилари бор.
Лифт алмаштириш учун улушни қандай ҳисоблаш керак
Биринчи ёндашув — барча хонадонларга тенг, қаватидан қатъи назар: лифт уй умумий мулки ҳисобланади, худди том ёки фасад каби, фақат юқори қаватлар учун хизмат эмас. Иккинчи ёндашув — қаватлар бўйича, қуйи қаватлар камроқ, юқори қаватлар кўпроқ тўлайди, чунки улар лифтдан кўпроқ ва узоқроқ масофага фойдаланади.
Тенг бўлиш мисоли: лифтни алмаштириш 96 000 000 сўмга тушади, кириш қисмида 36 та хонадон бор. 96 000 000 ÷ 36 = 2 666 667 сўм ҳар бир хонадондан — одатда 2 700 000 сўмгача яхлитланади. Қаватлар бўйича мисол: худди шу уй уч гуруҳга бўлинади — 1–3 қаватлар ярим улуш, 4–6 қаватлар тўлиқ улуш, 7–9 қаватлар бир ярим улуш тўлайди. Шунда худди шу суммада қуйи қаватлар тахминан 1 800 000 сўм, ўрта қаватлар 3 600 000 сўм, юқори қаватлар 5 400 000 сўм тўлайди. Рақамлар шартли, мисол учун — ўз рақамларингизни қўйинг: сизнинг уйингизда бошқа смета ва хонадонлар сони бўлиши мумкин.
| Нима ҳисобланади | Қандай ҳисобланади | Мисол |
|---|---|---|
| Тенг улуш | Умумий смета ÷ хонадонлар сони | 96 000 000 ÷ 36 = 2 666 667 сўм |
| Қуйи қаватлар улуши (қават бўйича) | Тенг улушнинг ярми | 2 666 667 × 0,5 ≈ 1 333 000 сўм |
| Юқори қаватлар улуши (қават бўйича) | Тенг улушнинг бир ярми | 2 666 667 × 1,5 = 4 000 000 сўм |
Биринчи қават турувчилари тўлаши керакми
Ҳуқуқий жиҳатдан лифт уй умумий мулкининг бир қисми, том ва подвал каби, шунинг учун расман барча мулкдорлар, жумладан биринчи қават ҳам тўлайди. Амалда эса кўп уйлар биринчи икки-уч қават учун камайтирилган улуш ҳақида умумий йиғилишда келишиб олади — бу мажбурият эмас, келишув натижаси, ва йиғилиш баённомасисиз биринчи қават ҳамма учун тенг улушни талаб қилиши ёки умуман камроқ тўлашдан бош тортиши мумкин.
Одатий ҳолат: биринчи қаватдаги кекса қўшни йиллар давомида лифт менга керак эмас деб юрган, кейин эса оғир сумкаларни хонадонигача кўтаришга қўшнилардан ёрдам сўраган, чунки лифт барибир унинг эшиги ёнида турган ва уста ҳам айнан унинг зинапоясидан кирган. Баҳс оддий ҳал қилинди: ускунанинг ўзи учун у камайтирилган улуш тўлади, хизмат кўрсатиш учун эса ҳамма билан тенг — лифт барибир у яшайдиган кириш қисмининг бир қисми.
Сумма катта бўлса пулни қаердан олиш керак
Лифтни алмаштириш камдан-кам арзон бўлади, ва бутун суммани бирдан йиғиш ҳар бир уйнинг қўлидан келавермайди. Бир вариант — пулни аста-секин, бир неча ой давомида йиғиб, керакли сумма йиғилгунча оддий банк омонатига қўйиш. Бошқа вариант — хонадонларнинг бир қисми дарҳол тўлайди, катта суммани бирдан топиш қийин бўлганлар эса қўшниларга бўлиб-бўлиб тўлашга келишади ёки бутун уй учун таъмирни кечиктирмаслик учун ўз улушига кичик истеъмол кредити расмийлаштиради.
Сизнинг ҳолингизда лифтни алмаштириш қанча туриши мумкинлигини олдиндан тахмин қилиш учун бозор билан солиштириб кўриш қулай: сайтдаги тўловлар калкулятори сумманинг бир қисмини нақд эмас, кредит билан ёпишга тўғри келса, ойлик юк қандай бўлишини тушунишга ёрдам беради.
Лифтдан ташқари яна нимани ҳисобга олиш керак
- Эски ускунани демонтаж қилиш ва олиб чиқиб кетиш — сметадаги алоҳида банд, майда иш эмас
- Лойиҳа ҳужжатлари ва келишувлар — кунлар эмас, ҳафталаб давом этади
- Ўрнатилгандан кейинги кафолат хизмати — одатда биринчи йил нархга киради
- Эски лифт ишлаган йилларда зарарланган бўлса, шахтани таъмирлаш
Бундай таъмир сметасини уй қурилиши сметаси каби диққат билан солиштириш керак: босқичлар бўйича ҳисоблаш тартиби ва ҳар бир рақам қаердан келиб чиққани уй қуриш қанча туради: босқичлар бўйича смета мақоласида тушунтирилган — босқичларга бўлиш тамойили капитал таъмир учун ҳам ишлайди.
Тез-тез учрайдиган хатолар
Биринчи хато — бир неча пудратчидан смета олмасдан пул йиғишни бошлаш, кейин эса якуний сумма бир ярим баравар ошганидан ҳайрон бўлиш. Иккинчи хато — қуйи қаватлар учун имтиёзни оғзаки келишиб, ҳар янги таъмирда қайтадан тортишиш. Учинчи хато — шахта ва симлар ҳолатини олдиндан текширмаслик: баъзан лифтнинг ўзини алмаштириш унинг атрофидаги ишларга қараганда харажатнинг кичикроқ қисми бўлади.
Эски лифтли уйда хонадон сотиб олиш керакми, деб ўйлаётган бўлсангиз, аввал нафақат хонадоннинг ўзини, балки уйнинг умумий ҳолатини — кириш қисмидан томгача — текшириш фойдали: батафсил таҳлил бутун уйни, нафақат хонадонни сотиб олишдан олдин қандай текшириш керак мақоласида бор. Шу билан бирга ўхшаш уйлардаги сотувдаги хонадон эълонларини кўриб чиқинг — баъзан нархга келажакдаги лифт таъмири аллақачон ҳисобга олинган бўлади.
Қисқа жавоблар
Лифт алмаштириш учун улушни қандай ҳисоблаш керак
Умумий сметани хонадонлар сонига тенг бўлинг ёки уй қуйи қаватлар учун камайтирилган коеффициент қўллашга қарор қилган бўлса, қаватлар гуруҳига бўлинг — ҳар иккала усул ҳам йиғилиш қарори билан мустаҳкамланган бўлса қонуний.
Биринчи қават лифт учун тўлаши керакми
Расман ҳа, чунки лифт уй умумий мулки, лекин кўп уйлар умумий йиғилиш қарори билан қуйи қаватлар учун камайтирилган улуш ҳақида келишиб олади.
Лифт учун бўлиб-бўлиб тўлаш мумкинми
Ҳа, агар уй бу ҳақда олдиндан келишган бўлса — хонадонларнинг бир қисми дарҳол, бир қисми жорий бадаллар билан бирга аста-секин тўлайди.
Уйда лифтни алмаштириш қанча туради
Модел, қаватлар сони ва шахта ҳолатига боғлиқ — аниқ суммани фақат сизнинг уйингиз бўйича пудратчи сметаси беради.
Лифтни алмаштиришга пул етмаса нима қилиш керак
Бир нечта пудратчидан смета олинг, суммани қаватлар бўйича ёки тенг тақсимланг ва йиғилишда босқичма-босқич йиғиш ёки дарҳол тўлаши қийин бўлганлар учун қисман кредит вариантини муҳокама қилинг.
Қисқача
- Лифт улуши ёки барча хонадонларга тенг, ёки қаватлар бўйича турли коеффициент билан бўлинади
- Расман лифт умумий мулк, барча мулкдорлар, жумладан биринчи қават ҳам тўлайди
- Қуйи қаватлар учун имтиёз фақат йиғилиш қарори билан ишлайди, дефаулт эмас
- Катта суммани аста-секин йиғиш ёки қисман кредит билан ёпиш таъмирни чўзишдан яхшироқ
- Сметага демонтаж, лойиҳа ва шахта таъмири киради, фақат лифтнинг ўзи эмас
