Ўзбекистонда ҳарбий ҳисобга туриш — бир марталик маълумотнома эмас, деярли ҳар бир чақирилувчи ёшдаги эркак ўтадиган жараён, ҳатто охир-оқибат армияга бормаса ҳам. Эртами-кечми оилага ҳарбий комиссариатга, яшаш жойи бўйича, ҳисобга туриш ҳақида чақирув қоғози келади, ва ҳарбий ҳисоб ҳақида нимани билиш керак деган савол тўсатдан пайдо бўлади.
Тартиб билан кўриб чиқамиз: ким ҳисобга туриши шарт, қандай ҳужжатлар керак, бириктирилганлик гувоҳномаси ва ҳарбий билет нима, ва чақирув қоғозини эътиборсиз қолдирса нима бўлади.
Дарҳол айтиб қўяйлик: аниқ ёш чегаралари, муддатлар ва санксияларни қонун белгилайди, ва улар камдан-кам ўзгармайди. Бу ерда — жараённинг умумий тартиби ва мантиғи, аниқ рақамларни эса яшаш жойингиздаги комиссариатда аниқлаштиринг.
Ҳарбий ҳисоб нима
Ҳарбий ҳисоб — давлат ҳарбий хизматга яроқли ёки потенциал яроқли эркаклар рўйхатини юритадиган тизим. Ҳисобга фақат шу йили чақирилиши режалаштирилганлар эмас, муайян ёшдаги барча йигитлар қўйилади — хизматга боришидан, ўқишидан ёки ишлашидан қатъи назар.
Ҳисобни ҳарбий комиссариатлар юритади. Ҳар бир туман ва шаҳарнинг ўзи бор, ва одам у ерда ҳисобда туради, қаерда прописка қилинган ёки ҳақиқатда яшайди.
Ким ҳарбий ҳисобга туриши шарт
Бирламчи ҳисобга қўйиш ўсмирлик ёшида, чақирувдан анча олдин бўлади. Кейин йигит комиссариат базасида туради ва чақирув қоғози келганда у ерга боради: тиббий комиссияга, бириктиришга, кейинроқ чақирув комиссиясига.
- ўсмирлар — қонунда белгиланган ёшга етганда, бирламчи ҳисобга қўйиш учун;
- чақирилувчи ёшдаги йигитлар — тиббий кўрикдан ўтиш ва чақириш ёки муддатни кечиктириш учун;
- илгари муддат кечиктирилган эркаклар — ҳолат ўзгарганда;
- бошқа туман ёки шаҳарга кўчганлар — эски жойда ҳисобдан чиқиб, янгисида қўйилиши шарт.
Талабалар алоҳида ҳолат: ўқиш давом эца одатда муддат кечиктирилади, лекин кўчирилган ёки четлаштирилган бўлсангиз, бу ҳақда комиссариатга ўзингиз хабар берасиз.
Ҳисобга қўйиш учун қандай ҳужжатлар керак
Рўйхат одатий, лекин уни олдиндан ўз комиссариатингизда аниқлаштирган маъқул — телефон орқали ёки электрон давлат хизматлари портали орқали, у ерда амалдаги талабларни кўриш ва баъзан навбациз қабулга ёзилиш мумкин.
| Ҳужжат | Нима учун керак |
|---|---|
| Паспорт ёки туғилганлик гувоҳномаси | Шахс ва ёшни тасдиқлайди |
| Ўқиш ёки иш жойидан маълумотнома | Мақомни кўрсатади — талаба, ишлайдиган, ишсиз |
| Тиббий карта ёки хулосалар | Сурункали касаллик бўлса, комиссия учун керак |
| Белгиланган намунадаги фотосуратлар | Шахсий иш ва гувоҳнома учун |
Бириктирилганлик гувоҳномаси ва ҳарбий билет нима
Бириктирилганлик гувоҳномаси бирламчи ҳисобга қўйишда берилади — бу ҳали ҳарбий билет эмас, оралиқ ҳужжат. У ҳисобда турганини тасдиқлайди ва олий ўқув юртига киришда, ишга жойлашишда керак бўлади.
Ҳарбий билет чақирув комиссиясидан кейин берилади — хизматни ўтагандан кейин, яроқсиз деб топилганда ёки қайта кўрикдан ўтиш шарти билан муддат кечиктирилганда. Бу эркакнинг бутун умр давомидаги асосий ҳарбий ҳисоб ҳужжати.
Муддатни кечиктириш мумкинми
Ҳа, қонун бир неча асосни кўзда тутади — ўқиш, соғлиқ, яқинларига қараш каби оилавий ҳолатлар. Аниқ асослар рўйхатини тўғридан-тўғри комиссариатда аниқлаштиринг: у вақти-вақти билан қайта кўриб чиқилади. Муддатни кечиктириш абадий озод этиш эмас — муддати тугагач яна комиссияга келиш керак.
Ўз вақтида ҳисобга турмаса нима бўлади
Чақирув қоғозини эътиборсиз қолдириш ёмон фикр. Ҳарбий ҳисоб қоидаларини бузганлик учун жавобгарлик кўзда тутилган, ҳатто маъмурий жавобгарликкача, ва бу чет эл паспорти олишни мураккаблаштириши мумкин. Аниқ миқдорини қонун белгилайди — амалдаги нормаларни комиссариатдан аниқлаштиринг. Охиригача чўзиб, ўзи ҳал бўлади деб умид қилиш — бекорчи хато: эртами-кечми чақирув қоғози одамни топади.
Ҳолатни онлайн қандай билиш мумкин
Қайси тоифадасиз, келиш бўйича қарздорлик йўқми — буни электрон давлат хизматлари орқали аниқлаштириш мумкин. Бошқа шаҳарга кўчиб, ҳисобдан қайта чиқиб-қўйилиш кутилаётган бўлса, янги манзилда уй-жой кўриб қўйиш ҳам ортиқча бўлмайди — NARXTOP даги ижарага эълонлар бўлимида долзарб вариантлар тўпланган.
Ўз ишини очган чақирилувчилар нима қилиши керак
Йигит ЯТТ рўйхатдан ўтказган бўлса-ю, уни хизматга чақиришса, бизнесни вақтинча тўхтатиб туриш мумкин — тартибини солиқ идорангизда аниқлаштиринг. Қайтиб келгач айланма маблағ керак бўлади: шартларни бизнес учун кредитлар бўлимида солиштиринг. Боқувчиси хизматда бўлган даврда бюджетни бошқача режалаштирмоқчи бўлган оилага харажат ва даромадни NARXTOP калкуляторида чамалаш қулай.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Чақирув қоғозини эътиборсиз қолдириб, у ҳақда унутиб қолишади деб умид қилиш.
- Манзил, олийгоҳ ёки иш ўзгариши ҳақида комиссариатга хабар бермаслик.
- Бириктирилганлик гувоҳномасини йўқотиб, уни дарҳол тикламаслик.
- Тиббий маълумотномаларни олдиндан эмас, сўнгги дақиқада йиғиш.
- Муддатни кечиктиришни тўлиқ озод этиш билан аралаштириб юбориш.
Қисқа жавоблар
Неча ёшдан ҳарбий ҳисобга қўйишади
Бирламчи ҳисобга қўйиш чақирилувчи ёшдан анча олдин, ўсмирлик даврида бўлади. Аниқ ёшни қонун белгилайди, уни комиссариатда аниқлаштиринг.
Университетда ўқисам ҳам ҳисобга туришим керакми
Ҳа, ҳисоб ва ўқиш турли нарса. Ўқиш муддатни кечиктириш учун асос бериши мумкин, лекин барибир ҳисобда туриш керак, мақом ўзгарганда комиссариатга ўзингиз хабар берасиз.
Бириктирилганлик гувоҳномасини йўқоцам нима қиламан
Ўз комиссариатингизга дубликат учун мурожаат қилинг. Одатда паспорт ва ариза керак, аниқ тартибни жойида сўраб олинг.
Бошқа мамлакатга кўчсам ҳисобдан чиқишим мумкинми
Чет элга чиқиш ва консуллик ҳисобига қўйилиш тартиби оддий туман алмаштиришдан фарқ қилади — буни кетишдан олдин комиссариат ва консулликдан аниқлаштиринг.
Ҳарбий ҳисоб чет эл паспортини расмийлаштиришга таъсир қиладими
Чақирилувчи ёшдаги эркаклар учун ҳарбий ҳисобдаги мақом баъзи ҳужжатларни расмийлаштиришда текширилиши мумкин. Аниқ тартибни паспорт хизматида аниқлаштиринг.
Қисқача
- Ҳарбий ҳисобни фақат бўлажак чақирилувчилар эмас, муайян ёшдаги барча йигитлар ўтади.
- Биринчи ҳужжат — бириктирилганлик гувоҳномаси, чақирув комиссиясидан кейин — ҳарбий билет.
- Муддатни кечиктириш абадий озод этиш эмас, муддати тугагач яна келиш керак.
- Манзил, олийгоҳ ёки иш ўзгариши ҳақида комиссариатга ўзингиз хабар берасиз.
- Чақирув қоғозларини эътиборсиз қолдирманг — бу ҳужжат ва мақом билан муаммо туғдиради.
- Аниқ муддат, ёш ва санксияларни комиссариатда аниқлаштиринг — уларни қонун белгилайди.
