Азиз ой охирида банк иловасини очди ва рақамга ишонмади: ўттиз кун ичида картадан деярли икки миллион сўм номаълум жойга кетган эди. Заправкалар бозордаги харидлар билан аралаш, мойка, бозор ёнидаги жарима — ҳаммаси битта рўйхатда. Машина харажатларини қандай ҳисоблаш керак, бундай саросима ҳар ой такрорланмаслиги учун? Жавоб оддий: алоҳида жой — дафтар, жадвал ёки илова — очиб, ҳар бир харажатни умумий бюджетдан алоҳида ёзиб бориш керак.
— Машина ойига қанча ейди, тахминан биласанми? — деб сўради қўшни.
— Йўқ, — деб ростини айтди Азиз, — фақат кам бўлмаслигини биламан.
Ҳисобсиз машина оилавий бюджет учун қора туйнукка айланади: пул кетади, қаерга кетганини бир ҳафтадан кейин эслаб бўлмайди.
Машина харажатларига нималар киради
- ёқилғи — энг тез-тез ва сезиларли модда;
- мойка ва салон ҳимчисткаси;
- режали хизмат: мой, филтрлар, шам;
- шинамонтаж ва мавсумий ғилдирак алмаштириш;
- майда таъмирлаш — лампочка, тозалагичлар, колодкалар;
- тўхташ жойи, пуллик парковка ва жарималар;
- кутилмаган харажатлар — эвакуатордан синиғайна ойнасигача.
Йилига бир-икки марта бўладиган катта таъмирни ойлик бюджетга қўшмайдилар, балки машина учун алоҳида захира сифатида олдиндан йиғадилар. Агар таъмир машинанинг ўзидан қимматга тушса, бошқасини қидириш арзонроқ — вариантларни текширилган пробегли машиналар бўлимида солиштириш мумкин.
Ойлик машина харажатларини қандай ҳисоблаш
Формула оддий: ойлик харажат = ёқилғи + хизмат ва мойка + майда таъмир + тўхташ жойи ва жарималар. Ҳар бир рақам ой давомидаги чеклардан олинади, кўз билан тахмин қилинмайди.
Мисол (рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг). Азизда ойига: ёқилғи 900 000 сўм, мойка икки марта 30 000 дан — 60 000 сўм, мой алмаштириш 250 000 сўм, жарима 150 000 сўм, ойна майда таъмири 120 000 сўм. Жами: 900 000 + 60 000 + 250 000 + 150 000 + 120 000 = 1 480 000 сўм. Банк иловасидаги рақам деярли бир ярим баравар юқори эди — у ерга Азиз одатда «ҳар эҳтимолга қарши» деб ҳисоблаган харажатлар ҳам кирган, аслида улар ҳам машина учун эди.
Агар харажатнинг бир қисми автокредит ёки автосалон рассрочкаси тўлови бўлса, уни ҳам суммага қўшинг; ўз тўловингизни автокредит калкулятори ёрдамида ҳисоблаб кўринг. Рассрочка ва банк кредити фарқи «автосалон рассрочкаси ёки банк автокредити» мақоласида ёзилган.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай | Мисол |
|---|---|---|
| Ойлик ёқилғи | заправка чеклари йиғиндиси | 900 000 сўм |
| Мойка | ташрифлар × ўртача чек | 2 × 30 000 = 60 000 сўм |
| Хизмат кўрсатиш | иш ва эҳтиёт қисм чеки | 250 000 сўм |
| Жарима | квитансиялар йиғиндиси | 150 000 сўм |
Қайси ҳисоб усулини танлаш
Бардачокдаги қоғоз дафтар одатий, лекин дарров ёзишни унутиш осон. Телефондаги жадвал суммани ўзи ҳисоблайди, формулаларни фақат бир марта созлаш керак. Харажат иловасида тоифалар тайёр ва эслатиб туради, лекин ҳамма ҳам банкка рухсат беришни хоҳламайди. Тамойилан фарқ йўқ — ҳар ҳафта чиндан фойдаланиладиган усул ишлайди. Умумий оилавий бюджет юритувчилар учун машинани молия бўлимида алоҳида тоифа қилиб очиш қулай, озиқ-овқат билан аралаштирмасдан.
Кўп учрайдиган хатолар
Биринчиси — фақат ёқилғини ҳисоблаб, мойка, таъмир ва жарималарни «бошқа» тоифасига ёзиб қўйиш. Натижада «бошқа» ёқилғидан кейинги иккинчи катта модда бўлиб чиқади, фақат у кўринмайди.
Иккинчиси — ёзишни «кейинроқ»қа қолдириш ва натижада умуман ёзмаслик: бир ойдан кейин чекларнинг ярми йўқолган, хотира эса рақамларни ўз фойдасига айтади.
Учинчиси — бозорда ва заправкада бир карта билан кетма-кет тўласангиз, шахсий харидлар ва машина харажатларини ажратмаслик. Машина харажатлари салонда бошланади — қабул қилишда «салонда янги машинани қабул қилиш» мақоласидаги рўйхат бўйича текширинг, кейин бепул қилиниши керак бўлган нарсага пул тўламанг.
Қисқа жавоблар
Машина харажатларини энг осон қандай ҳисоблаш мумкин
Энг осон йўл — телефондаги тайёр устунли жадвал: ёқилғи, хизмат, жарима, бошқа. Битта харажатни ёзиш тўловдан кейин бир неча сония олади.
Машинани сақлашга ойига ўртача қанча кетади
Рақам ҳар кимда ўзиникича — марка, пробег ва юриш услубига боғлиқ. Аниқ кўрсаткични фақат икки-уч ойлик шахсий ҳисоб беради.
Жарималарни алоҳида қаторда ҳисоблаш керакми
Ҳа, алоҳида. Жарима — бошқарса бўладиган модда: уни ажрацангиз, парковкага эҳтиёткорроқ қараш кераклиги кўринади.
Заправкада чек беришмаса нима қилиш керак
Суммани дарров телефонга ёзинг, колонка олдида турганингизда. Бир соатдан кейин рақам унутилади ёки олдинги заправка билан чалкашади.
Қисқача
- Машина харажатларини ҳисоблаш — бу алоҳида харажат тоифаси, умумий «бошқа» қутиси эмас.
- Рўйхатга ёқилғи, мойка, хизмат, майда таъмир, тўхташ жойи ва жарималар киради.
- Ойлик харажат формуласи — ой давомидаги барча чекларни тоифалар бўйича қўшиш.
- Ҳисоб усули муҳим эмас — дарров ёзиш одати муҳим, хотирадан эмас.
- Жарима ва майда таъмирни алоҳида ажратиш керак — булар бошқарса бўладиган бюджет моддалари.
- Ўз машинангиз харажатининг аниқ рақамини фақат икки-уч ойлик шахсий ҳисоб беради.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
