Дилором бир ой ичида музлатгич бузилиб, кир ювиш машинаси оқиб, қишда девор музлаб кетгани сабаб коридорда штукатурка кўчиб тушди. Уч муаммо бирдан, маош эса битта. — Нимадан бошлаш керак? — Албатта музлатгичдан, озиқ-овқат бузилиб қолган эди. Қолгани кейинги маошгача кутди. Кўпчиликда шундай бўлади: техника ва отделка ҳаммаси бирдан, одатда қиш охирида бузилади.
Техника ва отделка бир вақтда эскирса нима қилиш керак — бу ҳаммасига пулни қаердан топиш эмас, бор пулни қайси тартибда сарфлаш ҳақидаги савол, шунда музлатгичсиз ва бошингиз устида том тешиги билан қолмайсиз.
Кейинги қадам — навбатни қандай қўйиш, ҳисоб-китоб мисоли ва ўз пулингиз умуман етмаса нима қилиш керак.
Техника ва отделка бир вақтда эскирса: нимадан бошлаш керак
Биринчи қадам — ҳаммасини бирдан тузатиш эмас, икки устунли рўйхат тузиш: ҳозир ҳаётни бузаётган нарса (музлатгич йўқ, иссиқ suv йўқ, қишда ёриқдан совуқ киряпти) ва бир-икки ой кутиши мумкин бўлган нарса (ранги ўчган девор қоғози, ғижирлаган шкаф эшиги). Биринчи устун — бугун, иккинчиси — жамғарилган режа бўйича.
Харажатлар навбатини қандай қўйиш керак
Биринчи навбатда бошқа нарсаларни ёки соғлиқни бузадиган нарса тузатилади: қўшниларни босиши мумкин бўлган suv оқиши, очиқ электр симлари, қишда бузилган иситиш. Иккинчи навбатда — ноқулай, лекин хавфли бўлмаган нарса: музлатгич, кир ювиш машинаси, плита. Девор қоғози, бўяш, янги мебел — бу аллақачон учинчи навбат, бўш сумма пайдо бўлгунча кутиши мумкин.
Қандай ҳисоблаш керак
Бу вазият учун формула: биринчи ва иккинчи навбатдаги шошилинч пунктлар нархини қўшинг, масалани ёпмоқчи бўлган ойлар сонига бўлинг ва ойига ҳақиқатан қанча жамғара олишингиз билан солиштиринг.
Мисол: музлатгич — 6 000 000 сўм, кир ювиш машинасини таъмирлаш — 800 000 сўм, девордаги ёриқни бекитиш — 1 200 000 сўм. Жами шошилинч харажат 8 000 000 сўм. Оила жорий бюджетдан ойига 1 500 000 сўм ажрата олса, ҳаммасини 8 000 000 ÷ 1 500 000 ≈ 5,3 ойда ёпиш мумкин. Рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг — сизда бошқа нархлар ва бюджетдан бошқа бўш қолдиқ бўлади.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай | Мисол |
|---|---|---|
| Биринчи навбат шошилинч харажатлари | ҳаётни бузадиган барча пунктлар суммаси | 8 000 000 |
| Ойлик бўш қолдиқ | даромад минус мажбурий харажатлар | 1 500 000 |
| Масалани ёпиш муддати | шошилинч харажат ÷ ойлик қолдиқ | 8 000 000 ÷ 1 500 000 ≈ 5,3 |
| Тезроқ керак бўлса | сумманинг бир қисми — аниқ муддатли кредит билан | 4 000 000 кредит, қолгани — бюджетдан |
Ўз суммангиз умуман етмаса ва бир қисмини беш ой кутиш мумкин бўлмаса, турли тўлов вариантларини кредитлар калкуляторида ҳисоблаш қулайроқ — қайси тўлов қўлингиздан келиши дарҳол кўринади.
Ўз пулингиз етмаса нима қилиш керак
Шошилинч техника учун — музлатгич, иситиш, қишда suv иситгич — одатда бир неча ой музлатгичсиз кутишдан кўра истеъмол кредити олиш ёки техникага бўлиб тўлаш имконияти билан кредит картасидан фойдаланиш тезроқ. Отделкани — девор қоғози, бўяш — эса деярли ҳар доим керакли сумма жамғарилгунча кечиктириш мумкин, у ерда одатда шошилинчлик йўқ.
Таниш ҳолат: оила ҳаммасига бирдан кредит олди — ҳам техникага, ҳам девор таъмирига. Натижада кредит тўлови, отделкани олти ойга кечиктириб фоизсиз жамғаришгандан оғирроқ чиқди. Шошилинч ва шошилинч бўлмаганини битта кредитга аралаштириш — тез-тез учрайдиган хато.
Ҳаммасини бирдан сарфлаб, захирасиз қолмаслик
Шошилинч вазиятда ҳам охирги пулни тўлиқ сарфламанг: ҳозирги муаммони тузатаётганда яна бирор нарса бузилса деб, кичик захира қолдиринг. Носозликлар ростдан ҳам тўп бўлиб келади — эски техника ва эски отделка кўпинча бир ёшда. Қиммат техника учун келажакда техника ва гаджетлар суғуртаси фойдали бўлиши мумкин — шунда кейинги бузилиш бюджетга қаттиқ урмайди.
Кўп учрайдиган хатолар
- «Қайси бири кўпроқ шовқин қилса, шуни тузатиш» тамойилида иш тутиш, ҳаёт ва соғлиқ учун муҳимликка қараб эмас.
- Шошилинч ва шошилинч бўлмаган нарсага битта катта кредит олиш.
- Бутун захирани бирдан сарфлаб, кейинги бузилишга қолдирмаслик.
- Электр симлари ёки suv оқишини тузатишни, камроқ муҳим, лекин кўзга ташланадиган отделка учун кечиктириш.
Қисқа жавоблар
Техника ва отделка бир вақтда бузилса нима қилиш керак?
Рўйхатни иккига бўлинг — ҳаётни ёки соғликни бузадиган шошилинч нарса ва кутиши мумкин бўлган нарса. Аввал шошилинчини тузатинг, отделкани кейинги босқичга қолдиринг.
Биринчи навбатда техниками ёки отделками тузатилади?
Техника ва suv, иситиш, электр симларига боғлиқ ҳамма нарса — биринчи навбатда. Отделка деярли ҳеч қачон сўзнинг тўғри маъносида шошилинч бўлмайди.
Барча бузилишга бирдан кредит олиш керакми?
Шошилинчига алоҳида, шошилинч бўлмаганига алоҳида жамғарган яхши — ҳаммасига умумий кредит одатда оғирроқ ойлик тўлов беради.
Нега техника ва отделка кўпинча бир вақтда бузилади?
Чунки кўпинча улар квартирага кўчиб киришда бир вақтда олинган ёки қилинган — ва хизмат муддати ҳам тахминан бир вақтда тугайди.
Шошилинчни тузатганда умуман пулсиз қолмаслик учун нима қилиш керак?
Шошилинч вазиятда ҳам кичик захира қолдиринг — носозликлар кўпинча тўп бўлиб келади, кейингисига ҳам захира бўлиши керак.
Қисқача
- Бузилишларни шошилинч ва кутиши мумкин бўлганга бўлинг — ҳаммасини бирдан тузатманг.
- Биринчи навбатда — suv, иситиш, электр симлари ва уларсиз яшаб бўлмайдиган техника.
- Отделкани деярли ҳар доим керакли сумма жамғарилгунча кечиктириш мумкин.
- Шошилинч ва шошилинч бўлмаган нарсага битта катта кредит олманг.
- Шошилинч бузилишни тузатганда ҳам кичик захира қолдиринг — кўпинча битта эмас, бир нечтаси бузилади.
