Отабекнинг уйида юқори қаватда қувур ёрилиб, қўшнилар сафарда экан, suv икки кеча-кундуз оқиб турди. Отабекнинг квартирасини таъмирлаш анчагина пулга тушди, квартира ипотекада бўлгани учун уй суғуртаси шахсий буюмлардан бошқа деярли ҳаммасини қоплади — буюмларни суғурталамаган эди, тежаб қолган, кейин эса афсусланди.
Ипотекада уй-жой суғуртаси керакми? Одатда банк квартиранинг ўзини гаров сифатида суғурталашни талаб қилади — бу шарциз ипотекани маъқуллашмайди. Қарз олувчи ҳаёти ва безак ёки шахсий буюмлар суғуртаси эса кўпинча ихтиёрий, ва бу ҳақда ўзингиз ўйлаб кўришингиз керак.
Банк нимани шарциз талаб қилади
- Квартирани гаров предмети сифатида ёнғин, suv босиши ва бошқа конструктив шикастланишлардан суғурталаш — бу ипотека шартномасининг стандарт шарти.
- Полисни кредит муддати давомида янгилаш: суғурта тўловини ўтказиб юбориш ипотека шартларини бузиш деб ҳисобланиши мумкин.
- Қарз қолдиғи суммасига банкни фойда олувчи сифатида кўрсатиш — суғурта ҳодисаси бўлса, пул аввало кредитни ёпишга кетади.
— Квартира ёниб кеца-ю, мен ҳали банкка қарздор бўлсам-чи? — Айнан шу ҳолатда суғурта банкдаги қарзни ёпади, ортиқча сумма эса сизга қолади — суғуртасиз энди йўқ уй-жой учун қарздор бўлиб қолардингиз.
Қўшимча нималарни суғурталаш мумкин
- Асосий қамровдан ташқари безак ва таъмирни — таъмир қиммат бўлса, стандарт сумма етмаслиги мумкин.
- Квартирадаги шахсий буюмларни: техника, мебел.
- Ўз айбингиз билан қўшниларни suv босса, уларга бўлган жавобгарликни.
- Қарз олувчининг ҳаёти ва меҳнатга лаёқатини — банк буни кўпинча алоҳида банд сифатида таклиф қилади, лекин қонун бўйича фақат гаровни суғурталашни талаб қилишга ҳақли.
Суғурта тўловга қанча қўшишини қандай ҳисоблаш
Формула оддий сўзлар билан: йиллик полис нархи ÷ 12 = суғурта ойлик тўловга қанча қўшади. Кейин бу сумма кредит тўлови билан шунчаки қўшилади.
Мисол (рақамлар шартли, мисол учун — ўзингизникини қўйинг). Квартирани гаров сифатида йиллик суғуртаси — 900 000 сўм, ойига бу 900 000 ÷ 12 = 75 000 сўм. Безак ва буюмлар суғуртасини қўшсангиз — йилига шартли яна 600 000 сўм, яъни ойига 50 000 сўм. Жами суғурта тўловга ҳар ой 125 000 сўм қўшади. 15 йиллик ипотекада (180 ой) бу 125 000 × 180 = 22 500 000 сўм — битта катта таъмирга тенг сумма, шунинг учун уни майда деб эмас, олдиндан бюджетга киритиш керак.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Ойлик суғурта | Йиллик полис ÷ 12 | 900 000 ÷ 12 = 75 000 сўм |
| Кенгайтирилган суғурта | Безак ва буюмлар учун йиллик полис ÷ 12 | 600 000 ÷ 12 = 50 000 сўм |
| 15 йилга тўлов қўшимчаси | Ойлик суғурта × 180 ой | 125 000 × 180 = 22 500 000 сўм |
Суғуртани ҳисобга олган тўлиқ тўловни НАРХТОПъдаги ипотека калкуляторида тахмин қилинг, банклар шартларини эса банклар бўлимида солиштиринг.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Суғуртани расмиятчилик деб ҳисоблаб, у аниқ нимани қоплашини ўқимаслик.
- Таъмир қиммат бўлса-ю, асосий полис уни қопламаса, безакни суғурталашда тежаш.
- Полисни янгилашни ўтказиб юбориб, ипотека шартлари бузилганини фақат банк хатидан билиш.
- Қарз камайиб бориши билан суғурта қамрови суммасини солиштирмаслик.
Таниш ҳолат: ипотекага квартира олган оила уч йил кетма-кет полисни тафсилотларга қарамай автоматик янгилаб келган — қўшниларда ёнғин бўлиб, ўз шартларини аниқлаш керак бўлганда, тўлов учун ишончномалар нотўғри расмийлаштирилгани маълум бўлди. Масала ҳал бўлди, лекин бир неча ҳафта асаб талаб қилди. Суғурта полисини ҳам квартирага оид бошқа қоғозлар билан бирга сақлаш керак — мулкдорга қандай ҳужжатлар кераклиги квартира эгаси қандай ҳужжатларни сақлаши керак мақоласида санаб ўтилган.
Тез-тез учрайдиган саволлар
Ипотекада квартира суғуртаси шартми?
Ҳа, банк одатда квартиранинг ўзини гаров сифатида суғурталашни талаб қилади — бу шарциз ипотекани маъқуллашмайди.
Қарз олувчи ҳаётини суғурталаш керакми?
Одатда бу ихтиёрий, гарчи банк буни алоҳида қулай пакет сифатида таклиф қилиши мумкин — нарх ва шартларни ўзингиз солиштиринг.
Квартира зарар кўрса, қарз нима бўлади?
Суғурта тўлови аввало банкдаги қарз қолдиғини ёпади, ортиқча сумма эса сизга қолади.
Суғурта ойлик тўловга қанча қўшади?
Одатда кичик сумма, лекин бутун ипотека муддатида у сезиларли пулга айланади — юқоридаги формула бўйича ўз рақамларингизда ҳисобланг.
Суғуртани банк талабидан ортиқ кенгайтириш мумкинми?
Ҳа, безак, шахсий буюмлар ва қўшнилар олдидаги жавобгарликни алоҳида суғурталаш мумкин — бу сизнинг танловингиз, банк талаби эмас.
Қисқача
- Квартирани гаров сифатида суғурталаш — бу маслаҳат эмас, ипотеканинг мажбурий шарти.
- Қарз олувчи ҳаёти ва безак суғуртаси кўпинча ихтиёрий — ўзингиз ҳал қилинг.
- Суғурта ҳодисасида пул аввало банкдаги қарзни ёпишга кетади.
- Суғуртанинг тўловга қўшимчасини олдиндан ҳисоблаб, бюджетга киритиш керак.
- Полисни янгилашни ўтказиб юборманг — бу ипотека шартномаси шартларини бузиши мумкин.
- Банклар шартлари ва суғурта нархини НАРХТОПъдаги ипотекалар бўлимида солиштиринг.
