Квартира учун пул йиғиб қўйдингиз ва уни ижарага бериш учун сотиб олишни ёки пулни бошқа шаклда қолдиришни билмайсиз — бу ота-она уйини сотгандан, бизнесдаги улушни сотгандан ёки йиллар давомида жамғаргандан кейин кўп оилалар олдида турадиган савол. Харид ўзини қоплайдими ва бундай инвестиция кимга мос келишини кўриб чиқамиз.
Малика ота-онасининг уйини сотгандан кейин пулнинг бир қисмини олди ва ярим йил давомида танлади: квартира олиб ижарага бериш ёки пулни депозитда қолдириш. Охир-оқибат Мирзо-Улуғбек туманидан квартира олди — бу фойдалироқ чиққани учун эмас, ўзгарувчи банк шартларига боғлиқ бўлишни хоҳламагани учун. Одатий ҳолат: харид ҳақидаги қарор камдан-кам соф математик бўлади.
Қуйида — ўзини қоплаш муддатини қандай ҳисоблаш, хариддан олдин ўзингизга қандай саволлар бериш керак ва квартирани ижарага бериш аниқ энг яхши вариант бўлмаган ҳолатлар.
«Квартира ўзини қоплайди» дегани нима
Ўзини қоплаш — ижарадан даромад квартира нархига тенглашадиган муддат. Агар квартира 500 000 000 сўм турса ва йилига 30 000 000 сўм ижара даромади келтирса, ўзини қоплаш — тахминан 16-17 йил, шу муддатда квартира нархининг мумкин бўлган ўсишисиз.
Ўз мисолингизда ўзини қоплаш муддатини қандай ҳисоблаш
Формула: ўзини қоплаш муддати = квартира нархи ÷ сақлаш харажатлари айирилган йиллик ижара даромади. Рақамлар шартли, мисол учун — ўзингизникини қўйинг.
Мисол: квартира 450 000 000 сўм туради, ойига 2 800 000 сўмга ижарага берилади, бу йилига 33 600 000 сўм. Сақлаш ва бўш туриш харажатлари — тахминан йилига 4 000 000 сўм. Соф даромад 29 600 000 сўм. Ўзини қоплаш муддати = 450 000 000 ÷ 29 600 000 ≈ 15 йил.
Ўз рақамларингизни уй-жой калкуляторида тахминлаш осонроқ — шунда ўз пулингиз етмаса, қанча ипотека тўлови кераклиги кўринади. Ҳисоб учун квартира нархида адашмаслик учун уни кўчмас мулк бўлимидаги шунга ўхшаш вариантлар билан солиштиринг.
Ижарага бериш учун квартира сотиб олиш кимга мос келади
Бундай инвестиция бу пулни яқин йилларда режалаштирмаган, ижарачилар билан овора бўлишга тайёр ва тезкор эмас, 10-15 йиллик даромадни кўзда тутадиган одамларга мос келади. Катта суммани қўйиш қарорини оила билан бирга, умумий бюджетга солиштириб қабул қилинг — бу ёндашув оилавий бюджет ҳақидаги мақолада бор. Пул эрта керак бўлса — даволаниш, таълим учун — капитални кўчмас мулкда ушлаб туриш ноқулай.
Ижарага бериш учун квартира қачон сотиб олинмаслиги керак
- Бу оиланинг захирасиз охирги бўш пули бўлса;
- Ижарачи қидиришга вақт ва истак бўлмаса;
- Пул яқин икки-уч йилда аниқ мақсад учун керак бўлса;
- Кредит керак бўлса-ю, даромад беқарор бўлиб, тўлов бюджетни еб қўйса;
- Устуворлик ижарадан пассив даромад эмас, ўз бизнеси бўлса.
Квартира харидини нима билан солиштириш керак
Қарор қабул қилишдан олдин камида учта вариантни солиштиринг: банкдаги депозит, ижарага бериш учун квартира хариди ва ўз ишини ривожлантиришга пул қўйиш. Депозитда — башоратланувчанлик, квартирада — нарх ўсиши ва инфляциядан ҳимоя, ўз ишида — юқорироқ, лекин хавфлироқ даромад. Шартларни депозитлар саҳифасида солиштиринг.
Ижарачилар бир ойдан кейин кўчиб кеца нима бўлади
Ижарачилар орасидаги бўш туриш — фавқулодда ҳол эмас, ҳисобнинг одатий қисми. Йилига-бир ярим йилда камида бир ойлик бўш туришни режага қўшинг — айнан шунча вақт ўртача янги ижарачи қидиришга кетади. Реал ставкани билиш учун ижара эълонларидаги таклифларни кўринг, суҳбатлардаги рақамларга эмас.
— Квартира узоқ бўш турдими? — Бир ойдан сал кўпроқ, эълонни алмаштириб, нархни озгина туширмагунча.
Нархни 5-10% пасайтириш кўпинча оширилган ставкада мукаммал ижарачини кутишдан тезроқ ижарачи топади.
Ўз пули ёки ижарага бериш учун ипотека
Ижарага бериш учун квартирани ипотекага олиш ишлайдиган схема, лекин ижара пули тўловнинг ҳаммасини камдан-кам ёпади, айниқса дастлабки йилларда. Ипотека дастурларини солиштиринг ва фарқни бошқа даромаддан қоплашга тайёр эканингизни ҳалол ҳисобланг.
Жадвал: бўш суммани жойлаштириш вариантлари
| Вариант | Ижобий томони | Салбий томони |
|---|---|---|
| Ижарага бериш учун квартира | Нарх ўсиши имконияти, инфляциядан ҳимоя | Узоқ ўзини қоплаш, ижарачилар билан оворалик |
| Банкдаги депозит | Башоратланувчанлик, пулни тезроқ ечиш мумкин | Даромад банк ставкасига боғлиқ |
| Ўз иши | Потенциал юқорироқ даромад | Хавф юқорироқ, вақт ва эътибор талаб қилади |
Ижарага бериш учун квартира сотиб олиш ҳақида қарор қабул қилишда тез-тез учрайдиган хатолар
- Ўзини қоплаш муддати ҳисобга олинмайди, фақат «мулк доим қимматлашади» деган фактга таянилади;
- Захирасиз барча бўш пул қўйилади;
- Квартира хариди бошқа пул жойлаштириш усуллари билан солиштирилмайди;
- Ижарачи қидиришга кетадиган вақт ва асаб паст баҳоланади;
- Калкуляторда тўловни текширмасдан ижарага бериш учун ипотека олинади.
Қисқа жавоблар
Ижарага бериш учун квартира неча йилда ўзини қоплайди
Тахминан шаҳар квартираси туман ва ижара ставкасига қараб 12-20 йилда ўзини қоплайди, нархнинг мумкин бўлган ўсишисиз. Аниқ муддатни ўртача баҳоларга эмас, ўз рақамларингизга қараб ҳисобланг.
Пулни депозитда қолдиришдан кўра квартира сотиб олиш фойдалироқми
Бир хил жавоб йўқ: бу банк ставкаси ва туманингиздаги ижара ставкасига боғлиқ. Квартирада нарх ўсиш потенциали бор, депозитда — пулни тез қайтариб олиш имконияти.
Ижарага бериш учун квартирани ипотекага олиш керакми
Мумкин, агар дастлабки йилларда ижара ва тўлов фарқини бошқа даромаддан тўлашга тайёр бўлсангиз. Калкуляторда тўловни ҳисобланг ва тумандаги ижара ставкаси билан солиштиринг.
Даромадлилик кутилганидан паст чиқса нима қилиш керак
Ижара ставкасини хоҳлаган рақам эмас, жорий эълонлар томон қайта кўриб чиқинг ва квартира нархи бозорга нисбатан ошириб юборилмаганини текширинг.
Пул керак бўлса квартирани тез сотиш мумкинми
Квартирани сотиш бир неча ҳафтадан бир неча ойгача давом этади, бу депозитдан пул ечишдек тезкор эмас — буни режалаштиришда ҳисобга олинг.
Қисқача
- Ижарага бериш учун квартиранинг ўзини қоплаши — квартира нархининг соф йиллик ижара даромадига бўлиниши;
- Бундай инвестиция бу пулни яқин йилларда режалаштирмаган одамларга мос келади;
- Квартира харидини депозит ва бошқа вариантлар билан солиштиринг, битта мезон бўйича қарор қабул қилманг;
- Ижарачилар орасидаги бўш туриш ва сақлаш харажатларини режага қўшинг;
- Ижарага бериш учун ипотека дастлабки йилларда ижара билан камдан-кам тўлиқ қопланади;
- Ўз рақамларингизни калкуляторда ҳисобланг, бошқаларнинг муваффақият ҳикояларига таянманг.
