Резюме ўзи ҳаммасини айтиб турган бўлса, қўшимча хат керакми — ҳар бир ариза юборишдан олдин бериладиган савол. Жавоб резюмени қаерга юбораётганингизга боғлиқ: катта компаниядаги оммавий бўш ўринга хатни кўпинча очиб ҳам кўрмайди, кичик фирма ёки қизиқарли аниқ лавозимга эса у сизни суҳбатга чақириш-чақирмасликни ҳал қилиши мумкин.
Қуйида — ишлайдиган қўшимча хат нимадан иборат, тажриба кам бўлса қандай ёзиш, унда қайси сўзлар бўлмаслиги керак ва нега барча бўш ўринга битта хат — ёмон фикр.
Қўшимча хат умуман керакми
Агар бўш ўринда уни тўғридан-тўғри сўраса — албатта ёзинг, бундай шартда хатнинг йўқлиги деталларга эътиборсизлик сифатида ўқилади. Сўрамаса-ю, ариза шаклида қўшимча матн учун жой бўлса — буни ҳам тўлдириш керак, ҳеч бўлмаса қисқа. Хат умуман керак бўлмайдиган ягона ҳолат — оддий лавозимларга оммавий ишга олиш, унда шакл йўқ: у ерда резюме ва телефон суҳбати матндан кўпроқ ҳал қилади.
Ишлайдиган хат нимадан иборат
Уч қисм, ва ҳар бири қисқа. Биринчиси — сиз кимсиз ва қайси лавозимга даъвогарсиз, узоқ киришсиз. Иккинчиси — нега айнан сиз мос келасиз, тажрибадан бир-икки аниқ мисол билан, масъулият ва мулоқотчанлик ҳақидаги умумий сўзлар эмас. Учинчиси — суҳбатда нимани муҳокама қилишни хоҳлайсиз ёки нега айнан бу компания қизиқ, умуман шу соҳа эмас. Беш-етти гапли хат тўлиқ ўқилади, бир бетлик хат эса диагонал бўйлаб кўриб чиқилади ёки умуман ўқилмайди.
Тажриба кам бўлса қандай ёзиш керак
Кам тажрибани умумий иборалар билан яширишга уринманг — бу дарров кўринади ва сизга қарши ишлайди. Аниқ нарсани айтиш яхшироқ: ўқув лойиҳаси, амалиёт, хизматлар бўлими орқали бир марталик буюртмалар, волонтёрлик. Иш берувчи учун меҳнат дафтарчасидаги расмий стаждан кўра ишни охирига етказа олишингиз ва тез ўрганишингиз муҳимроқ. Ҳалол "бу соҳада тажрибам ҳозирча кам, лекин мана нима қилганман" ўзганинг ютуқларини ўзига тортишга уринишдан ишончлироқ эшитилади.
Хатда аниқ бўлмаслиги керак бўлган нарсалар
Пул жуда керак эканлигингиз ёки иш излашдан чарчаганингиз ҳақида ёзманг — бу иш берувчи учун далил эмас, унга алоқаси йўқ шахсий вазият. Бўш ўрин тавсифини "мен мукаммал мос келаман, чунки санаб ўтилган барча сифатларга эгаман" деб орқага қайтариб ёзманг — бу фикр йўқлиги сифатида ўқилади. Ва бўрттирманг: дастурни ёки тилни юқори даражада билишингизни ёзган бўлсангиз, биринчи суҳбатда буни исботлашга тайёр бўлинг.
Нега барча бўш ўринга битта хат — ёмон фикр
Шаблон хат дарров кўринади, айниқса аввалги юборишдан бошқа компания номи қолиб қолган бўлса. Асос битта бўлиши мумкин, лекин ҳар бир лавозим учун икки-уч гапни ўзгартириш керак: бу бўш ўринда аниқ нима жалб қилди, ўтмишдаги қайси тажриба айнан шу ерда керак бўлади. Бу беш дақиқа олади, жавоб фарқи эса сезиларли. Айтмоқчи, аввал жавоблар умуман қаердан келаётганини тушуниш керак — фақат эълонлар орқали изламасангиз, нега иш танишлар орқали топилади ҳақида ўқиш фойдали, тасодифий резюме тарқатишдан кўра.
Хат юборилгандан кейин нима қилиш керак
Бир-бир ярим ҳафтадан жавоб бўлмаса, таънасиз бир қисқа хабар билан одобли эслатиш мумкин. Жавоб кутаётганда бекор ўтирманг — шу вақтда ўз хизматларингиз ҳақида эълон жойлаштириш ва бир-икки бир марталик буюртма олиш мумкин, бу ҳам даромад, ҳам келажакдаги хат учун материал. Суҳбатга чақиришса, умумий саволларгагина эмас, хатда ёзганингиз ҳақида сўрашга ҳам тайёрланинг — суҳбатда очиб беришга тайёр бўлмаган нарсани ёзманг. Ишга олингандан кейин одатда нима текширилиши ҳақида алоҳида материал бор — янги ишдаги биринчи айлар.
| Ҳолат | Хат керак | Хациз мумкин |
|---|---|---|
| Тўғридан-тўғри сўрашади | Ҳа | — |
| Кичик компания, аниқ лавозим | Ҳа, имкониятни оширади | — |
| Оммавий ишга олиш, оддий лавозим | — | Кўпинча резюме етарли |
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Аниқ мисолларсиз масъулият ҳақида умумий сўзлар билан ёзиш.
- Резюмени тўлиқ қайта айтиб бериш, уни тўлдириш ўрнига.
- Нусха кўчиргандан кейин хатда бошқа компания номини қолдириш.
- Касбий далиллар ўрнига шахсий қийинчиликлар ҳақида ёзиш.
- Ҳеч ким тўлиқ ўқимайдиган бир бетлик хат юбориш.
Қисқа жавоблар
Ҳар қандай бўш ўрин учун қўшимча хат шартми
Йўқ, лекин тўғридан-тўғри сўралса — шарт. Қолган ҳолларда қисқа хат кўпинча зарар эмас, фойда келтиради, айниқса номзодлар кам бўлган лавозимларда.
Хатда қанча гап бўлиши керак
Кўпчилик лавозим учун беш-етти гап етарли. Ярим бетлик узун хатни одатда диагонал бўйлаб кўриб чиқишади, тўлиқ ўқимайди.
Битта хатни турли бўш ўринлар учун ишлатиш мумкинми
Асосини мумкин, лекин ҳар бир компания ва лавозим учун икки-уч гапни ўзгартириш керак. Акс ҳолда шаблонлик дарров кўринади, айниқса компания номини ўзгартиришни унутган бўлсангиз.
Тажриба умуман бўлмаса нима ёзиш керак
Кўникмани амалда кўрсатадиган ўқув лойиҳалари, амалиёт ёки бир марталик буюртмаларни ёзинг. Кам тажриба ҳақидаги ҳалоллик уни умумий иборалар билан яширишдан яхшироқ ишлайди.
Қисқача
- Хатни тўғридан-тўғри сўралганда ёки лавозим кичик ва аниқ бўлганда ёзинг.
- Тузилмани уч қисмда ва беш-етти гапда сақланг.
- Тажриба кам бўлса, умумий сифатлар эмас, аниқ лойиҳаларни айтинг.
- Шахсий қийинчиликлар ҳақида ёзманг ва резюмени тўлиқ қайта айтиб берманг.
- Ҳар бир бўш ўрин учун бир неча гапни ўзгартиринг, битта матнни тарқатманг.
- Хатда ёзган ҳамма нарсани суҳбатда исботлашга тайёр бўлинг.
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
