Нотариусда алимент келишуви: қандай расмийлаштирилади

Ажрашиш — ҳар доим уруш эмас. Баъзан икки вояга етган одам шунчаки алоҳида яшашга қарор қилади ва болалар ҳақида инсонларча келишмоқчи бўлади: ота ойига қанча, қачон, нимага беради. Бунинг учун судга бориш шарт эмас. Тинчроқ йўл бор — нотариусда алимент келишуви.

Маъноси оддий. Ўтирасиз, ҳаммасини келишасиз, буни ҳужжатга ёзасиз ва тасдиқлайсиз. Шу ондан қоғоз ишлайди: бир кун тўловлар тўхтаса, келишув кучга эга ва у бўйича бажаришни талаб қилиш мумкин. Яъни бир вақтнинг ўзида ҳам тинчлик, ҳам ҳимоя оласиз — оғзаки «ваъда бергандим» билан бунинг иложи йўқ.

Келишув оғзаки келишувдан нега яхши

Оғзаки ҳар куни келишилади. Муаммо шундаки, вақт ўтиши билан иккаласининг хотираси ўз фойдасига ўзгаради. «Мен кўпроқ бердим», «йўқ, сен ойларни ўтказдинг» — ва бир йилдан кейин собиқ эр-хотин бола ҳақида эмас, ким нимани эслаши ҳақида баҳслашади.

Тасдиқланган келишув бу баҳсни йўқотади. Унда оқ-ойдин: сумма, сана, топшириш усули. Бунинг тескарисини ҳеч ким исботлай олмайди, чунки ҳужжат иккала томонда ва нотариусда бор. Мантиқ ҳар қандай оилавий пул шартномасидаги каби — мерос ва унинг молиявий томони ҳақида алоҳида таҳлил бор, у ерда ҳам нотариал расмийлаштириш оилаларни йиллик жанжалдан сақлайди.

Келишувга нима ёзиш керак

Яхши келишув барча «агар шундай бўлса-чи»га олдиндан жавоб беради. Камида кўрсатиш керак:

• Ким, кимга ва кимнинг фойдасига. Томонлар ва тўлов фойдасига кетадиган бола (ёки ота-она).
• Қанча. Ойига қатъий сумма, даромаддан улуш ёки иккисининг аралашмаси — қандай келишсангиз.
• Қачон ва қандай. Ҳар ой санаси ва усули: картага ўтказма, тилхат билан нақд, аниқ харажатларни тўлаш.
• Индексация. Сумма вақт ўтиши билан ўсадими ва қандай, уч йилдан кейин қадрсизланмаслиги учун.
• Қўшимча. Даволаниш, тўгарак, ёзги дам олиш учун асосий суммадан ташқари ким тўлайди.

Бола ҳаётини қанчалик батафсил ёзсангиз, келажакдаги баҳсга шунча кам сабаб қолади. Кучи етадиган суммани чамалашда оилавий бюджетга холис қараш ёрдам беради — уни қандай санаш оиладаги умумий бюджет материалида кўрсатилган.

Ўзингиз билан қандай ҳужжат олиш керак

Аниқ рўйхатни нотариус беради, чунки у сизнинг ҳолатингизга боғлиқ, лекин одатда асос шундай: иккала томон паспорти, боланинг туғилганлик гувоҳномаси, никоҳ ёки ажрашганлик гувоҳномаси, агар бўлган бўлса. Баъзан суммани даромадга боғласангиз, даромад маълумотномасини сўрашади.

Рўйхатни олдиндан конторага қўнғироқ қилиб аниқланг, икки марта бормаслик учун. Яқин нотариусни топиш ва ёзилиш хизматлар бўлими орқали қулай. Кўп маълумотномалар энди навбатда эмас, онлайн олинади — бунинг тартиби Ўзбекистонда электрон давлат хизматлари таҳлилида кўрсатилган.

Суммани ҳалол қандай белгилаш

Ягона тўғри рақам йўқ. Мўлжал — болага ҳақиқий харажат ва тўловчининг имконияти. Ҳисоблаш ҳаётдан яхшироқ: озиқ-овқат, кийим, боғча ёки мактаб, дорига қанча кетади — мавҳум фоиздан эмас.

Қатъий сумма олдиндан билиниши билан қулай, лекин вақт ўтиши билан арзонлашади. Даромаддан улуш маош билан ўсади, аммо ёмон ойларда пасаяди. Кўпчилик аралашмасини олади: қатъий минимум устига қўшимча. Нимани танламанг, индексацияни ёзинг — акс ҳолда бугун белгиланган сумма бир неча йилдан кейин кулгули бўлади.

Тасдиқлаш қандай ўтади

Учрашувнинг ўзи узоқ эмас. Иккала томон нотариусга келади, у ҳужжатларни текширади, тайёр матнни ўқийди ёки тузишга ёрдам беради, иккаласи нимага имзо чекаётганини тушунишига ва ҳеч ким мажбурланмаётганига ишонч ҳосил қилади. Кейин томонлар имзолайди, нотариус тасдиқлайди.

Давлат божи ва хизмат тарифи бор, лекин аниқ суммани айтмайман — улар ўзгаради ва конторага боғлиқ. Ёзилиш пайтида тўғридан-тўғри аниқланг. Онлайн бир нарсани имзоласангиз, электрон имзо қандай ишлашини тушуниш асқотади.

Тўловлар тўхтаса нима қилиш керак

Бутун машаққатнинг маъноси шу ерда очилади. Тасдиқланган келишув — тўловни талаб қилишнинг тайёр асоси, узоқ суд орқали қайтадан бир нарса исботлаш керак эмас. Мажбурий ижро тартибини нотариус ёки юристдан аниқланг, лекин ҳужжатнинг мавжудлигининг ўзи ишни кескин осонлаштиради.

Тўловлар унутилмаслиги учун алоҳида ҳисобдан автотўлов созланг. Шартларни солиштириб, мунтазам ўтказма учун қулай банкни банклар ва уларнинг шартлари бўлимида танлаш мумкин.

Тез-тез учрайдиган хатолар

• Фақат суммани ёзиб, сана, усул ва индексацияни унутиш — энг баҳсли нарса олдинда.
• Оғзаки белгилаб, муносабат яхши экан йиллар давомида тутиш, кейин исботлаб бўлмайди.
• Ўсмайдиган қатъий сумма қўйиш — йиллар ўтиб қадрсизланади.
• Керакли маълумотномасиз нотариусга бориб, иккинчи бор айланиш.

Қисқа жавоблар

Ўзимиз келишган бўлсак, суд керакми?

Йўқ. Иккаласи рози бўлса, нотариусда судсиз келишув расмийлаштириш мумкин. Тасдиқланган ҳужжат кучга эга ва тўловлар тўхтаса, у бўйича бажаришни талаб қилиш мумкин. Суд фақат келишиш чиқмаганда керак.

Келишувда қандай сумма кўрсатиш керак?

Мавҳум фоиздан эмас, болага ҳақиқий харажат ва тўловчининг имкониятидан келиб чиқинг. Қатъий сумма, даромаддан улуш ёки уларнинг аралашмасини қўйиш мумкин. Сумма қадрсизланмаслиги учун албатта индексацияни ёзинг.

Нотариусга қандай ҳужжат олиш керак?

Одатда томонлар паспорти, боланинг туғилганлик гувоҳномаси, никоҳ ёки ажрашиш гувоҳномаси. Аниқ рўйхат ҳолатга боғлиқ, шунинг учун уни олдиндан конторага қўнғироқ қилиб аниқланг, икки марта бормаслик учун.

Тўловчи тўлашни тўхтаца нима бўлади?

Тасдиқланган келишув ҳаммасини нолдан бошламай тўловни талаб қилиш учун асос бўлади. Мажбурий ижро тартибини нотариус ёки юристдан аниқланг. Айнан шу ҳимоя учун келишувни ҳужжат билан расмийлаштирилади.

Қисқача

• Иккаласи рози бўлса, нотариусда келишув судни алмаштиради ва иккала томонни ҳимоя қилади.
• Матнда сумма, сана, топшириш усули, индексация ва қўшимча харажатни кўрсатинг.
• Ҳужжат рўйхати ва тарифни олдиндан конторага қўнғироқ қилиб аниқланг.
• Суммани мавҳум фоиздан эмас, болага ҳақиқий харажатдан сананг.
• Аниқ бож ва ижро тартибини нотариусдан аниқланг — улар ўзгаради.

Суммалар ва толовларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кориш қулай.

Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар болимида солиштириш мумкин.