Фарухнинг турли банкларда учта кредити бор, ва ҳар ой қаерга қанча ўтказишни чалкаштириб юборади. Таниши «ҳаммасини қайта молиялаштириш орқали бирлаштир» деб маслаҳат берди, банкда эса яна реструктуризацияни таклиф қилишди. Кредитни қайта молиялаштириш ёки реструктуризация — иккала сўз ҳам ўхшаш эшитилса-да, улар бошқа-бошқа масалани ҳал қилади.
Қайта молиялаштириш — эскисини ёпадиган янги кредит, одатда қулайроқ шартларда ёки бошқа банкда. Реструктуризация — ўша банкдаги кредит шартларини ўзгартириш: кичикроқ тўлов, узоқроқ муддат, ёки бир неча ойга тўхтатиб туриш.
Кейинги қисмда — қандай белгилар бўйича танлаш ва фойдани қандай ҳисоблаш керак.
Оддий сўзлар билан фарқи нимада
Қайта молиялаштириш кредит берувчини ўзгартиради: сиз кўпинча бошқа банкда янги кредит оласиз ва у билан эски қарзни ёпасиз. Реструктуризация фақат ўша банкдаги жорий шартнома шартларини ўзгартиради — қарз суммаси қолади, жадвал ўзгаради.
Қайта молиялаштиришни одатда ставкани пасайтириш ёки бир нечта кредитни битта тўловга бирлаштириш учун танлашади. Реструктуризацияни эса эски жадвал бўйича жисмонан тўлаш имкони бўлмай қолганда, ҳозир енгиллик керак бўлганда танлашади.
Қайта молиялаштириш қачон танланади
Қайта молиялаштириш тўлов қобилияти яхши бўлиб, бозордаги шартлар эски кредит олингандагидан яхшироқ бўлса ёки бир нечта кредитни биттага бирлаштириш қулайроқ бўлса, фойдали бўлади. Турли банклардаги шартларни кредитлар саҳифасида солиштириш мумкин.
Одатий ҳолат: одам икки йил олдин бир ставкада кредит олган, ҳозир бошқа банкларда пастроқ таклиф бор. Тежаш расмийлаштириш харажатларини қопласа, қайта молиялаштириш мантиқий.
Реструктуризация қачон танланади
Реструктуризация ҳозир даромад билан муаммо бўлса керак бўлади: ишда қисқартириш, касаллик, вақтинчалик тўхташ. Бу ерда фойда эмас, просрочкага тушмасдан тўлашни давом эттириш муҳим.
— Маош икки ойга кечиктирилди, кредит тўловини эса ҳеч ким бекор қилмади. — Бундай ҳолатда биринчи просрочкадан кейин эмас, олдиндан банкка борган маъқул: банкка ҳам муаммоли қарздор олишдан кўра муддатни узайтириш фойдалироқ.
Сизнинг ҳолатингизда нима фойдалироқ эканини қандай ҳисоблаш
Ҳар бир вариант бўйича устама тўловни ҳисоблаб, солиштирамиз. Формула оддий: устама тўлов = (тўлов × ойлар сони) − қарз суммаси.
1-мисол, реструктуризация: қарз 20 000 000 сўм, аввал — тўлов 1 800 000 сўм, 12 ой (устама 1 600 000). Реструктуризациядан кейин — тўлов 1 100 000 сўм, 22 ой: 1 100 000 × 22 = 24 200 000, устама 4 200 000 сўм. Тўлов қулайроқ, устама деярли уч баравар ўсди.
2-мисол, қайта молиялаштириш: худди шу қарз, эски тўлов 1 800 000, 12 ой. Пастроқ ставкадаги янги кредит — тўлов 1 700 000, ўша 12 ой: устама 400 000 сўм. Рақамлар шартли — аниқроғини кредитлар калкуляторида ҳисобланг.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Эски жадвал бўйича устама | тўлов × муддат − қарз суммаси | 1 800 000 × 12 − 20 000 000 = 1 600 000 |
| Реструктуризациядан кейинги устама | янги тўлов × янги муддат − қарз суммаси | 1 100 000 × 22 − 20 000 000 = 4 200 000 |
| Қайта молиялаштиришдан кейинги устама | янги тўлов × аввалги муддат − қарз суммаси | 1 700 000 × 12 − 20 000 000 = 400 000 |
Ҳар бир вариант учун нима керак
- Қайта молиялаштириш учун — эски банкдаги қарз қолдиғи ҳақида маълумотнома, даромад ҳужжатлари, баъзан гаров, агар гап ипотека ҳақида бўлса.
- Реструктуризация учун — ўз банкингизга ариза ва сабабни тушунтириш: даромад камайди, форс-мажор, вақтинчалик қийинчилик.
- Иккала ҳолатда ҳам — ҳужжатларга имзо қўйишдан олдин, кейин эмас, якуний устама тўловни ҳисоблаш.
Иккаласини ҳам навбат билан қилиш мумкинми
Ҳа, бундай учрайди: аввал реструктуризация қийин даврни просрочкасиз ўтказиш учун, кейин — даромад тиклангач, бошқа банкда қулайроқ қайта молиялаштириш. Қарзлар билан қийин даврдан ўтганларга бир нечта кредит бўлса қарздан қандай чиқиш ҳақидаги мақола фойдали бўлади.
Тез-тез учрайдиган хатолар
Биринчиси — иккисини аралаштириб, нотўғри банкка бориш. Иккинчиси — якуний устамани ҳисобламасдан, кичикроқ тўловга рози бўлиш. Учинчиси — камида учта таклифни солиштирмасдан кредитни қайта молиялаштириш.
Қисқа жавоблар
Қайта молиялаштириш реструктуризациядан нимаси билан фарқ қилади
Қайта молиялаштириш — кўпинча бошқа банкдаги янги кредит, у билан эскиси ёпилади. Реструктуризация — кредит берувчи ўзгармасдан, ўша банкдаги жорий кредит шартларини ўзгартириш.
Пул жиҳатидан қайси бири фойдалироқ
Одатда пастроқ ставкадаги қайта молиялаштириш устама бўйича фойдалироқ. Реструктуризация кўпинча кичикроқ тўлов беради, лекин муддат узайиши ҳисобига устама кўпроқ бўлади.
Просрочкаси бор кредитни қайта молиялаштириш мумкинми
Қийин: банклар одатда фаол просрочкасиз кредитларни қайта молиялаштиради. Просрочка бўлса, аввал ўз банкингизда реструктуризацияни муҳокама қилиш мантиқийроқ.
Қайта молиялаштиришни расмийлаштириш учун тўлаш керакми
Баъзан расмийлаштириш харажатлари бўлади — аниқ банкдан сўранг ва уларни фойда ҳисобига киритинг, фақат ставкаларни солиштирманг.
Даромад камайганда қаерга мурожаат қилиш керак
Ўз банкингизга, эски жадвал бўйича тўлай олмаслигингизни тушунганингиздан сўнг дарҳол — просрочкадан кейин эмас, олдин.
Қисқача
- Қайта молиялаштириш кредит берувчини ўзгартиради ва кўпинча ставкани пасайтиради, реструктуризация ўша банкдаги жадвални ўзгартиради.
- Реструктуризация одатда тўловни камайтиради, лекин узоқроқ муддат ҳисобига устама ошади.
- Қайта молиялаштириш тўлов қобилияти яхши ва бозорда ставкалар пастроқ бўлганда фойдали.
- Ҳар қандай қарордан олдин «тўлов × муддат минус қарз суммаси» формуласи бўйича устамани ҳисобланг.
- Даромад камайганда банкка олдиндан боринг — просрочкадан кейин эмас, келишиш осонроқ бўлади.
