Оила ва иш билан ҳамма нарсага қандай улгуриш мумкин деган савол одатда пайшанба куни кечқурун берилади — эртага боланинг чиқиши борлиги, қайнонанинг туғилган куни экани ва ҳисобот топширилмагани маълум бўлганда.
Тез югурадиганлар эмас, ишлари битта жойда ёзилган ва олдиндан бўлинган одамлар улгуради. Қолгани — китоблардаги вақт бошқаруви, у жума кунидаги биринчи тўйда синиб кетади.
Қуйида қисмларга бўлиб: умумий календар, ким нимани юритади, кутилмаган ҳодисага қанча қолдириш ва шошилинч даврдан қандай чиқиш.
Умумий календар: ҳамма учун битта жой
Саналар хотиннинг бошида, эрнинг ёзишмасида яшар экан, оила ишлардан охирги дақиқада хабар топаверади. Иккала катта одам қарайдиган битта рўйхат керак.
Нима бўлса ҳам ярайди: телефондаги умумий календар, музлаткичдаги қоғоз, эшик ёнидаги дафтар. Қоғоз иловадан ёмон ишламайди, агар уни ҳамма кўрса.
Календарга фақат санаси ва вақти бор нарса ёзилади: мактаб йиғилиши, эмлаш, тўгарак тўлови, тўйлар, уста келадиган кун, вилоятдаги қариндошларникига бориш. Айниқса тўйлар: улар дам олиш кунларини тўп-тўп ейди ва пул талаб қилади — бу қисмни олдиндан қандай ҳисоблаш мумкинлиги шу ерда: тўй ва совғалар учун бюджет.
Ҳафтада бир марта ўн дақиқага ўтириб, кейинги ҳафтани икковлон кўринг. Бу оиладаги энг фойдали учрашув: айнан шунда чоршанба куни икковингиз ҳам бандлигингиз маълум бўлади.
Ким нимани юритади
Уйдаги ишлар адолат бўйича эмас, жавобгарлик зоналари бўйича бўлинади. «Ёрдам бериш» — ёмон сўз: жавоб бермайдиган одам ёрдам беради. Ҳар кимнинг ўз соҳаси тўлиқ бўлсин.
Бири маҳсулот ва ошхонани юритади, иккинчиси мактаб ва тўгаракларни. Бири машина ва коммунални, иккинчиси кийим, шифокор ва совғаларни. Кейин ҳар ким ўзига қулайини ўзи ҳал қилади.
Маҳсулот хариди — топшириш учун энг қулай бўлак: у ҳафтада бир марта рўйхат бўйича қилинади ва бутунлай берилиши мумкин. Бу рўйхатни қандай тузиш кераклиги алоҳида ёзилган: харид рўйхати ва ҳафталик захира.
Болалар нима қила олади
Болалар одатда топшириладиганидан кўпроқ ишга қодир. Гап сизнинг кучингизни тежашда эмас: бир неча йилдан кейин улар ўзи яшайди.
- 4–5 ёшдан: ўйинчоқни йиғиш, ўз тарелкасини олиб қўйиш, гул суғориш.
- 7–8 ёшдан: сумкасини йиғиш, каравотини йиғиш, дастурхон ёзиш, ахлат чиқариш.
- 10–12 ёшдан: уй ёнидаги дўконга рўйхат билан бориш, хонасини чангюткичдан ўтказиш.
- Ўсмирлар: оддий таом тайёрлаш, кичигига бир-бир ярим соат қараш, тўловни тўлаб келиш.
Иккита қоида. Биринчиси: топширдингизми — унинг кўз ўнгида қайта қилманг. Иккинчиси: вазифа доимий бўлсин, «бугун айтишди» эмас. Доимий иш бир ойдан кейин муҳокама қилинмай қўяди.
Кутилмаган ҳодиса учун захира
Захирасиз жадвал боланинг битта йўталидан бузилади. Кунни тиқилинч қилиб режалаш — ҳар кеч ўзини қарздор ҳис қилишнинг аниқ йўли.
Иш кунининг тахминан ҳар бешинчи соатини ва ҳафтада битта кечни бўш қолдиринг. Бу кеч умуман режаланмайди. Ҳеч нарса бўлмаса — дам оласиз ёки қуйруқ ишларни ёпасиз.
Маҳаллий шароитни ҳам ҳисобга олинг: жазирамада иш секинлашади, ёмғирда йўл узаяди, байрам олдидан ҳамма жойда навбат. Бундай кунларга режа икки баробар камтар тузилади.
Уй куни ва юмуш куни
Маиший ишлар йиғилмаса, бутун ҳафтани тортиб кетади. Уларни иккита кунга йиғинг — қолган кечлар бўшайди.
| Кун | Нима шу кунда туради |
|---|---|
| Иш кунлари, кечқурун | зонага 15 дақиқа, дарслар, овқат, суҳбат |
| Битта иш куни | ташқи юмушлар: банк, поликлиника, тўловлар, уста |
| Шанба тушгача | ҳафталик харид ва кир |
| Якшанба | қариндошлар, меҳмон, дам — ва душанбага тайёргарлик |
Ташқи юмушлар битта кунга йиғилганда йўналиш олдиндан тузилади: аввал узоқ нуқта, кейин яқинлари. Филиал ва банкоматларни банк филиаллари харитасида кўриб олган қулай, шунда шаҳар бўйлаб икки марта юрмайсиз.
Бу тартибда тозалаш дам олиш куни эмас, иш кунларидаги зоналар бўйича ўн беш дақиқа. Бу қандай ишлаши уйни дам олиш кунисиз қандай тозалаш мақоласида батафсил.
Юк ҳақида қандай келишилади
«Ким кўпроқ чарчайди» деган тортишувда ҳеч ким ютмайди. Бунинг ўрнига бир марта ҳафтадаги барча ишларни қоғозга ёзинг — кўринмайдиганларини ҳам: қайнонанинг туғилган кунини эслаб юриш, кир ювиш кукуни тугаётганини кузатиш, мактабга қўнғироқ қилиш.
Кўринмайдиган ишлар — хафагарчиликнинг асосий сабаби: улар четдан билинмайди, лекин бошни доим банд қилади. Рўйхат столда ётганда суҳбат феъл-атвор ҳақида эмас, сатрлар ҳақида боради.
Кейин қайтадан бўлинади: кимга нима яқин, ким нимани тезроқ қилади, нимани ташқарига бериш мумкин. Дераза ювиш, гилам тозалаш ва майда таъмирни ҳар ой жанжал қилгандан кўра буюртма қилган осонроқ — уй яқинидаги маиший хизматларга қаранг. Рўйхат бир-икки ойда қайта кўрилади: болалар ўсади, иш ўзгаради.
Ҳаммаси бирдан тушганда
Шошилинч давр — бу бир ҳафтадан кейинги тўй, касаллик, таъмир ёки ишдаги муддат. Бундай кунларда одатдаги жадвал ишламайди.
- Осилиб турган ҳамма ишни ёзинг ва ярмини ўчириб ташланг. Тўгарак, меҳмон ва катта тозалаш кутади.
- Шошилинч ҳафтада эканингизни овоз чиқариб айтинг. Уйдагилар фикр ўқимайди.
- Учта таянчни қолдиринг: овқат, уйқу, болалар назорат остида. Қолгани — ортиб қолганига қараб.
- Ёрдамни тўғридан-тўғри ва аниқ сўранг: «пайшанба соат бешда олиб кел», «менга ёрдам бер» эмас.
- Тугагач — тикланиш учун битта бўш кеч. У қандай бўлиши кераклиги ишдан кейин кечқурун қандай дам олиш мақоласида.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Саналарни бошда сақлаш. Бош фақат ташвишлантирган нарсани эслайди ва йиғилишни албатта унутади.
- Захирасиз режалаш. Мактабдан келган битта қўнғироқ зич тузилган кунни бузади.
- Ишларни сони бўйича тенг бўлиш. Ҳисоб вақт бўйича ва ким буни бошида сақлаётгани бўйича юритилади.
- Болаларнинг вазифасини тортиб олиш. Ўзи қилган тезроқ — бир йилдан кейин уйда тўртта катта одам ва битта ҳам ёрдамчи бўлмайди.
Қисқа жавоблар
Оилада тартиб бутунлай йўқ бўлса, нимадан бошлаш керак?
Саналар учун битта жойдан: музлаткичдаги варақ ёки телефондаги умумий календар. Биринчи ҳафта ҳеч нарсани яхшилашга уринмай, чиққан ҳамма ишни шунчаки ёзиб боринг. Бир ҳафтадан кейин вақт қаерга кетаётгани кўринади.
Ишларга аслида қанча вақт кетишини қандай билиш мумкин?
Бир ҳафта ҳақиқий вақтни ёзиб боринг: йўл, дарслар, овқат, дўкон. Деярли доим йўл ва майда юмушлар ўйланганидан кўпроқ вақт олаётгани чиқади. Шундан кейин режалар ҳаққоний бўлади.
Иш жадвал тутишга имкон бермаса нима қилиш керак?
Кунни эмас, ҳафтани режаланг: бир кечқурун кечикасиз, бошқасида эрта бўшайсиз. Фақат силжитиб бўлмайдиганини қайд этинг — мактаб йиғилиши, шифокор, тўлов. Қолгани ҳафта ичида сузиб юраверсин.
Дам олиш кунларини режалаш керакми?
Керак, лекин енгил: кунига бир-иккита иш, тамом. Соатлаб расмийлаштирилган дам олиш куни иш кунидан кам чарчатмайди. Куннинг ярмини бўш қолдиринг.
Қисқача
- Барча саналар иккала катта одам кўрадиган битта жойда туради.
- Ишлар ёрдам сўраш билан эмас, жавобгарлик зоналари билан бўлинади.
- Болаларда ёшига қараб доимий вазифа бўлади, бир марталик топшириқ эмас.
- Ҳар бешинчи соат ва ҳафтада битта кеч кутилмаган ҳодиса учун бўш туради.
- Шошилинч даврда рўйхатнинг ярми ўчирилади, овқат, уйқу ва болалар қолади.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
