Малика ҳомиладор бўлгач, биринчи ҳафтадаёқ болалар хонаси учун деярли барча мебелни — қиммат бешик, каталогдан аравача, ўйма комодни — сотиб олди, олти ойдан кейин эса буюмларнинг ярми очилмаган ҳолда турган эди. Бола ҳаётининг биринчи йилида қанча харажат кетади ва ойлик бюджет бир ойда тугаб қолмаслиги учун харажатларни қандай олдиндан ҳисоблаш керак — бу фарзанд кутаётган ҳар бир оила олдида турадиган савол.
Болага кетадиган харажатлар бир марталик йирик харидларга ва ойлик харажатларга бўлинади, ва уларни аралаштириб юбориш — оилавий бюджет иккинчи ойдаёқ «қўшилмай қолиши»нинг кенг тарқалган сабаби. Бешик ва аравача бир марта сотиб олинади, пеленка ва ўсишга мўлжалланган кийим эса ҳар ой такрорланадиган ва бола билан бирга ўсиб борадиган харажат.
Аниқ суммани айтиб бўлмайди — у шаҳар, она эмизадими ёки аралаш овқат керакми, оила қариндошлардан қолган буюмлардан фойдаланадими ёки ҳаммасини янги сотиб оладими, шуларга боғлиқ. Лекин тахминий рақамларни олдиндан чамалаб, бюджетга қўйиш мумкин.
Туғилишдан олдин бир марта нима сотиб олиш керак
Бола туғилишидан олдинги бир марталик харидлар — бешик, аравача, автокресло, буюмлар учун комод ёки жавон, биринчи кийим ва чойшаб тўплами. Айнан шу ерда ортиқча тўлаш энг осон, чунки болага дарҳол энг яхшисини олиш керакдай туюлади.
Таниш ҳолат: оила туғилгандан бошлаб мўлжалланган трансформер-аравачани дарҳол сотиб олди, икки ойдан кейин эса лифциз зинадан кўтариш қийин бўлгани учун енгил, сайр учун аравача керак бўлиб қолди. Йирик буюмларнинг бир қисмини қариндошлардан ёки иккиламчи бозордан олган маъқулроқ.
Ҳар ой такрорланадиган харажатлар қайсилар
Болага ойлик харажатлар — пеленка, аралаш овқат, қўшимча озиқ-овқат киритилгандан кейинги болалар таоми, ўсишга мўлжалланган кийим, гигиена воситалари ва кўпинча шифокорга ташриф. Бюджетнинг бу қисми бир марталик эмас, у йиллар давомида давом этади ва бола ўсгани сари ўзгариб боради.
Уч ёшгача бўлган бола кийим ва поябзали йилига бир неча марта янгиланади — болалар буюмлардан тез ўсиб чиқади, ва буни кутилмаган харажат сифатида эмас, олдиндан бюджетга қўйиш керак.
Биринчи йилга бола учун бюджетни қандай ҳисоблаш
Оддий усул — туғилишдан олдинги бир марталик йирик харидларни қўшиб, ойлик харажатни йилдаги ойлар сонига кўпайтириш. Қуйидаги рақамлар шартли, мисол учун — ўз шаҳрингиз ва дўконларингиз нархларини қўйинг.
Биринчи мисол: бир марталик харидлар бир суммага, пеленка ва кийимга ойлик харажат эса бошқа суммага тушади, уни ўн икки ойга кўпайтирамиз. Иккала қисмни қўшиб, оила биринчи фарзанд учун тахминий йиллик бюджетни олади.
Иккинчи мисол: агар йирик буюмларнинг бир қисми қариндошлардан олинса, аралаш овқат эса қисман кўкрак сути билан алмаштирилса, йиллик сумма сезиларли — баъзан учдан бир қисмга — камайиши мумкин, бу аниқ оилага боғлиқ.
Болага кетадиган харажатлар оиланинг умумий бюджетига қандай сиғишини бирга чамалаш қулай — бу ҳақда оилавий бюджет ҳақидаги мақолада алоҳида ёзилган.
Болага олдиндан пул йиғиш керакми
Ҳа, ва қанча эрта бошласангиз, шунча хотиржам бўлади: ҳали ҳомиладорлик давридаёқ алоҳида омонатга пул йиғиш, туғруқдан кейин даромад вақтинча камайиши мумкин бўлган пайтда пул қидиришдан осонроқ. Захирага қанча йиғиш кераклиги молиявий захира ҳақидаги мақолада ёритилган.
Кутилмаган ҳолатлар учун — боланинг касаллиги, шифокорга шошилинч ташриф, бузилган буюмни алмаштириш — алоҳида захира ҳақида ҳам ўйлаб қўйиш керак. Бу захирасиз ҳар қандай майда муаммо бюджет учун стрессга айланади.
Йирик харидларни бўлиб тўлашга ёпиш мумкинми
Аравача, бешик, автокресло каби йирик харидларни кўп оилалар, дўкон қўллаб-қувватласа, бўлиб тўлаш имконияти бўлган кредит картаси билан ёпади: сумма бир неча ойга чўзилади, ўз вақтида тўланса устама тўловсиз. Ҳақиқий ойлик тўловни тўловлар калкулятори орқали ҳисоблаш осонроқ.
Битта харид учун бир нечта ташкилотдан қарз олиш шарт эмас — тўловларда адашиб қолиш хавфи фойдадан юқори.
Болага харажат қилиш ёндашувларини солиштириш
| Ёндашув | Нималар киради | Бюджетга таъсири |
|---|---|---|
| Ҳаммаси янги ва дарҳол | Янги мебел, аравача, тўлиқ гардероб | Энг юқори бир марталик сумма |
| Қариндошлардан бир қисми | Бешик, аравача, биринчи вақт учун буюмлар | Бир марталик харидларда сезиларли тежаш |
| Босқичма-босқич қўшиб олиш | Ҳозир зарурини олиб, қолганини ўсган сари | Харажатлар вақт бўйича чўзилади |
Болага харажатлардаги кенг тарқалган хатолар
Биринчи хато — ўсишга мўлжалланган кийимларни дарҳол катта партияда сотиб олиш, бола ўлчамдан тезроқ ўсиб чиқиши мумкинлигини ҳисобга олмаслик. Иккинчиси — ойлик харажатларни бир марталик харажатлардан алоҳида ҳисобламаслик, натижада бюджет иккинчи ойгача бошқариладигандек туюлади.
Учинчи хато — турли харидлар учун бир вақтда бир нечта жойдан қарз олиш, умумий суммани бир марта ҳисоблаш ўрнига. Тўртинчиси — кутилмаган ҳолатлар учун захира йиғмасдан, натижада ҳар қандай касаллик ёки бузилиш молиявий стрессга айланади.
Қисқа жавоблар
Бола ҳаётининг биринчи ойида қанча харажат кетади
Биринчи ой одатда кейингиларидан қимматроқ бўлади, чунки бир марталик харидлар — бешик, аравача, биринчи кийим тўплами — шу даврга тўғри келади. Аниқ суммани айтиб бўлмайди, у оилада аллақачон нима борлигига қаттиқ боғлиқ.
Чақалоқ учун нимани янги сотиб олмаса ҳам бўлади
Бешик, аравача, автокресло ва болалар хонаси мебелини, агар буюмлар яхши ҳолатда бўлса, кўпинча қариндошлардан ёки иккиламчи бозордан олишади. Кийим ва гигиена воситаларини янги сотиб олган маъқул.
Оилавий бюджет болага етадими, қандай ҳисоблаш керак
Туғруқдан олдинги бир марталик харидларни ва ойлик харажатни ойлар сонига кўпайтириб қўшинг, сўнг оила даромади билан солиштиринг. Кутилмаган ҳолатлар учун алоҳида захирани устига қўшиш керак.
Болага қачондан пул йиғишни бошлаш керак
Қанча эрта бўлса, шунча яхши — энг яхшиси ҳали ҳомиладорлик даврида бошлаш, шунда туғруққа келиб биринчи ойлар учун захира аллақачон бўлади. Шунда даромад вақтинча камайиши мумкин бўлган даврни енгилроқ ўтказиш мумкин.
Қисқача
- Болага бир марталик йирик харидлар ва ойлик харажатларни алоҳида ажратинг — бу бюджетнинг турли қисмлари.
- Йирик буюмларнинг бир қисмини қариндошлардан ёки иккиламчи бозордан олиш оқилона.
- Бир марталик ва ойлик харажатларни қўшиб, йиллик бюджетни олдиндан ҳисобланг.
- Имкони бўлса, ҳали ҳомиладорлик давридаёқ болага пул йиғишни бошланг.
- Йирик харидларни бўлиб тўлашга ёпиш мумкин, лекин тўлов кўтарилиши керак.
- Кутилмаган харажатлар — касаллик ва бузилишлар — учун алоҳида захира тутинг.
