Ҳайдовчи бўлиб қандай пул ишлаш мумкин — бу саволни икки хил одам беради: ҳовлисида машинаси бекор турганлар ва машинаси йўқ, лекин гувоҳномаси ҳамда бўш вақти борлар. Жавоб ҳам ҳар хил, чунки бу ишда пул смена тушуми билан эмас, ёқилғи, таъмир ва комиссиядан кейин қолгани билан саналади.
Рул ортидаги иш оддий кўринади: ўтирдингу кетдинг. Аслида бу даромади ва саломатликка юки ҳар хил бўлган тўртта бошқа-бошқа касб. Тартиб билан кўрамиз ва пул қаердан оқиб кетишини ҳисоблаймиз.
Ҳайдовчи қаерда ишлаши мумкин
Шаҳар таксиси. Энг осон йўл: гувоҳнома, йили тўғри келадиган машина, агрегаторда рўйхатдан ўтиш. Буюртма ўзи келади, мижоз излаш шарт эмас. Лекин юриш тез тўпланади, Тошкент ичидаги сафар нархи катта эмас — даромад соатлар билан йиғилади.
Етказиб бериш. Овқат, почта, интернет-дўкон буюмлари. Юриш таксидагидан кам, лекин тўхташ, зинапоя ва кутиш кўп. Кун бўйи одам билан гаплашишни истамайдиганларга мос.
Шаҳарлараро. Тошкент — Самарқанд, Тошкент — Фарғона, вилоят марказидан туманларга. Битта сафарга кўпроқ тўлайди, йўл текис, сменада ўттизта эмас, икки-учта рейс қиласиз. Аммо трасса шаҳардан кўра кўпроқ ҳолдан тойдиради, уйдан икки юз километр наридаги носозлик эса эвакуатор ва йўқотилган кун дегани.
Корпоратив ҳайдовчи. Раҳбарни ёки ходимларни ташийсиз, машина хизмат машинаси, ёқилғи ҳам, таъмир ҳам сизники эмас. Даромад барқарор, лекин шифти бор, иш куни эса кўпинча чўзилади: «ярим соат кутинг» икки соатга айланади.
Ўз машинаси ёки ижара
Асосий айри шу. Ўз машинангизда бутун тушум сизники, лекин хатар ҳам сизники: мой, колодка, резина, йўлларимиздан кейинги ходавой. Ижарада эса ҳар куни белгиланган суммани паркка берасиз — дам олган кунингиз ҳам, касал бўлганингизда ҳам, буюртма бўлмаганда ҳам.
Қоида оддий: ижара зич ва барқарор жадвалда фойдали. Ҳафтада уч кун юрмоқчи бўлсангиз, ижара деярли ҳаммасини ейди. Ўз машинангиз бўлмаса, юрган машиналарни нархи ва юриши бўйича кўриб чиқинг: кўпинча арзон машинани кредитга олиш йиллаб ижара тўлагандан арзон тушади. Тўлов автокредит калкуляторида ҳисобланади, у бошланғич бадалдан сумма қандай ўзгаришини ҳам кўрсатади.
Иш учун машина чиройига эмас, ёқилғи сарфи ва эҳтиёт қисм нархига қараб танланади. Бу ҳақда таксига қандай машина мос келиши таҳлилида батафсил ёзилган.
Харажатдан кейин қанча қолади
Ҳайдовчилар кўпинча тушумни даромад деб айтади: «сменада шунча қилдим». Бу даромад эмас. Даромад — тушумдан ёқилғи, комиссия, ижара ва эскириш айирилгани.
Энг қаллоби — эскириш. У ҳар куни кўринмайди, лекин тўпланади: ярим йилдан кейин ходавой учун, бир йилдан кейин резина ва тасма учун ҳисоб келади. Шунинг учун тажрибалилар ҳар сменадан бир қисмини «таъмир конвертига» солиб қўяди ва унга тегмайди. Машина бир йилда аслида қанча туриши машинани бир йил сақлаш харажати ҳақидаги мақолада ҳисоблаб берилган.
| Йўналиш | Сменадаги юриш | Даромадни нима ейди |
|---|---|---|
| Шаҳар таксиси | Катта, қисқа сафарлар кўп | Ёқилғи, комиссия, ходавой эскириши |
| Етказиб бериш | Ўртача, тўхташ кўп | Кутиш вақти, срепление ва тормоз |
| Шаҳарлараро | Катта, лекин текис | Ёқилғи, резина, камдан-кам йирик носозлик |
| Корпоратив | Кичик | Машинадан ҳеч нарса, лекин даромад шифти паст |
Жадвал ва чарчоқ
Рул ортида ортиқча ишлаб қўйиш осон: буюртма келаверади, ҳисоб ўсаверади, яна икки соат ҳеч нарсани ўзгартирмайдигандай туюлади. Ўзгартиради. Ўнинчи соатдан кейин эътибор пасаяди ва айнан шунда кўзгу билан бордюрга урилиши бўлади, у эса бир неча сменанинг пулига тушади. Чегара қўйинг: смена ўн икки соатдан ошмасин, ҳафтада битта тўлиқ дам олиш куни бўлсин, ҳар уч соатда машинадан чиқиб танаффус қилинг. Тун яхшироқ тўлайди, лекин саломатликни тезроқ ейди.
Қандай ҳужжатлар керак
Керакли тоифадаги гувоҳнома, техпаспорт, мажбурий суғурта. Машина сизники бўлмаса — ишончнома ёки эгаси билан шартнома, акс ҳолда биринчи тўхтатишнинг ўзи муаммога айланади. Агрегатор орқали одатда ўзини ўзи банд қилган шахс ёки ЯТТ мақоми керак бўлади: тартиби ўзини ўзи банд қилишни расмийлаштириш ҳақидаги мақолада. Талаблар ўзгариб туради, топширишдан олдин жорий тартибни аниқлаштиринг.
Суғурта ҳақида алоҳида: мажбурий полис ўзганинг машинасини қоплайди, сизнингни эмас. Кунига ўн соат йўлда бўладиган машина учун ихтиёрий ҳимояни ҳам ҳисоблаб кўриш маъқул. Компанияларда нарх ҳар хил, солиштиринг.
Машинани бир йилда ўлдирмаслик учун
Иш машинаси бир йилда шахсий машина уч-тўрт йилда босадиган йўлни босади. Демак, унга календар бўйича эмас, юриш бўйича хизмат кўрсатилади: мой тавсия этилган муддатдан олдинроқ алмашади, чунки доим тўхтаб юриладиган шаҳар режими трассадан оғир; колодка ва резина эса «охиригача» эмас, қалинлиги бўйича ўзгаради.
Такси машинасини энг тез уч нарса ўлдиради: ёзда қизиб кетган двигател билан юриш, ўра устидан тезликда ўтиш ва арзон мой. Биринчиси капитал таъмирга, иккинчиси ҳар олти ойда ходавойга, учинчиси ҳаммасига бирдан тушади.
Кимга бу иш тўғри келади
Бир хилликни босиқ ўтказадиган, асабий йўловчи билан ўзини тута оладиган ва ҳисоб-китобни яхши кўрадиган одамга. Бели оғрийдиганларга, тунда яхши кўрмайдиганларга ва тирбандликда тез қайнайдиганларга тўғри келмайди. Ўзингизни синаш осон: асосий ишни ташламай, бир ой бўш вақтда юриб кўринг.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Тушумни даромад деб санаш ва ой охирида пул қаерга кетганига ҳайрон бўлиш.
- Машинани «синаб кўрай» деб ижарага олиш, фақат ижарани қоплашга неча смена кетишини ҳисобламай.
- Таъмирни чўзиш: ходавой рулевой тягани, тяга резинани ейди.
- Бир ой дам олмай ишлаб, кейин бир ҳафтага ётиб қолиш.
- Ҳисоб юритмаслик — ёзувсиз қайси йўналиш фойдалироқ экани билинмайди.
Қисқа жавоблар
Ҳайдовчи бўлиб қанча ишлаш мумкин
Оралиғи кенг: корпоратив ҳайдовчи маош олади, такси ва етказиб беришда қанча юрсангиз шунча. Янги бошловчи билан шаҳарни ва талаб соатларини биладиган одам орасидаги фарқ икки баробар бўлади. Аниқ суммани ҳеч ким ҳалол айтмайди: у шаҳарга, соатларга, машинага ва мавсумга боғлиқ.
Ўз машинаси фойдалими ёки ижара
Тўлиқ бандликда кўпинча ўзи, чунки ижара буюртмадан қатъи назар ҳар куни томади. Ҳафтада бир неча кун ишлаганда ижара хавфсизроқ: носозлик сизнинг ташвишингиз эмас. Ўзгаларнинг гапига эмас, ўз рақамингизга қараб ҳисобланг.
Машина бўлмаса нимадан бошлаш керак
Корпоратив ишдан ёки хизмат транспорти бор паркдан: у ерда ҳеч нима йўқотмай, бу иш ўзингизники ёки йўқлигини биласиз. Бир неча ойдан кейин ўз машинангизга пул тикиш керакми, аён бўлади.
Иш учун олинган машина қачон қопланади
Кредит тўлови, ёқилғи ва таъмирга ажратилган пулни қўшинг — кейин ойлик соф қолдиқ билан солиштиринг. Қолдиқ тўловдан кам бўлса, машина сизга эмас, ўзига ишлаяпти. Шартларни банкларнинг автокредит бўлимида солиштиринг.
Қисқача
- Тўртта йўл бор: такси, етказиб бериш, шаҳарлараро ва корпоратив ҳайдовчи.
- Даромад — тушумдан ёқилғи, комиссия, ижара ва эскириш айирилгани.
- Ижара зич жадвалда, ўз машинаси тўлиқ бандликда фойдали.
- Ўн икки соатдан узун смена майда авария ва чарчоқ билан қайтади.
- Ҳужжат ва суғурта биринчи чиқишдан олдин бўлсин.
- Иш машинасига юриш бўйича хизмат кўрсатинг: у уч баробар тез қарийди.
