Юнусободда бир оила тунга розеткага зарядловчи ва беш вилкали узайтиргични улаб қолдирган эди — кир ювиш машинаси, иситгич, телефон зарядлагичлари. Тонгга бориб куйган пластмасса ҳиди келган: узайтиргич чидамайдиган юк остида эрий бошлаган. Вақтида сезишган, иш бир розетка ва битта хонадаги симларни алмаштириш билан тугаган. Бошқача тугаши ҳам мумкин эди.
Квартира ёнғин хавфсизлиги уч нарсага таянади: ишлайдиган симлар ва газ жиҳозлари, қўл остида ўт ўчиргич ва тутун датчиги, ва уйдан чиқишнинг олдиндан ўйлаб қўйилган йўли. Кўпчилик уй ёнғинлари «бахциз ҳодиса» эмас, учта сабабдан биридан бошланади — ортиқча юкланган электр тармоғи, қаровсиз қолдирилган плита ёки хизмат кўрсатилмаган газ колонкаси.
Квартирада кўпинча нима ёнади
Биринчи ўринда — электрика: эски симлар, ортиқча юкланган узайтиргичлар, носоз зарядлагич, тунга қолдирилган дазмол ёки соч жингалак асбоби. Иккинчи ўринда — газ плитаси ва колонка: унутилган олов, газ сизиши, устасиз ўз-ўзидан таъмирлаш. Камроқ, лекин хавфлироқ — девордаги қисқа туташув, у сезилмай тиниб, кейин тунда ёниб кетади.
Симлар ва жиҳозларда нимани текшириш керак
- Розеткалар техника ишлаганда қизимаслиги керак — иссиқ розетка аллақачон сигнал.
- Битта узайтиргич икки-учтадан ортиқ кучли жиҳозни бир вақтда ушламаслиги керак.
- Симларда кўринадиган ёриқ, букилиш ва изоляцияда қизиб кетиш излари бўлмаслиги керак.
- Электр шчити ортиқча юкланишда линияни ўчирадиган ишлайдиган автоматлар билан бўлиши керак.
- Шубҳали сифатли жиҳозлар — брендсиз иситгич, зарядлагич — шахсий назорат остида, бутун тунга эмас.
Агар симларга 20 йилдан ошган бўлса ёки шчит уй қурилгандан бери алмаштирилмаган бўлса, электрикни чақириш оқилона — мутахассисларни хизматлар бўлимида солиштириш мумкин.
Газ — алоҳида қоидалар
Плита ва колонкани очиқ олов билан қаровсиз қолдириб бўлмайди, ҳатто бир дақиқага ошхонадан чиқиб бўлмайди. Газ ҳиди — дарҳол кранни ёпиш ва шамоллатиш сигнали, гугурт билан манба қидириш эмас. Газ жиҳозини хизмат кўрсатиш бир марталик иш эмас: йилига бир марта колонкани мутахассисга кўрсатиш керак, айниқса у олдинги эгаларга ҳам suv иситган бўлса.
Ўт ўчиргич ва тутун датчиги — қанча туради ва ўзини оқлайдими
Формула оддий сўзлар билан: базавий ҳимоя нархи бутун ёнғин нархи билан эмас, битта хато нархи билан солиштирилади — қўл остида нарса бўлса, бир дақиқада ўчирилиши мумкин бўлган маҳаллий ёнғин билан.
Рақамларда мисол — шартли, ўзингизникини қўйинг: 2 кг ли кукунли ўт ўчиргич тахминан 150 000 сўм, батареяли автоном тутун датчиги — тахминан 120 000 сўм, ошхона учун ёнғинга қарши адёл — яна 80 000 сўм. Квартира учун базавий тўплам — тахминан 350 000 сўм. Сим ёки плитадан маҳаллий ёнғиндан кейин ошхона таъмири — энг камида 5 000 000 сўмдан. Нисбат — тўплам бундай таъмирдан тахминан 14 марта арзон, соғлиқ учун хавфларни ҳисобга олмаганда.
Иккинчи ҳисоб — вақт ҳақида. Датчиксиз одам одатда ёнғинни ҳид ёки тутун бўйича бошланишидан 5–10 дақиқа кейин сезади, олов аллақачон тарқалган бўлади. Автоном датчик тинишнинг биринчи 30 сониясида сигнал беради — шу вақтда оловни адёл ёки кичик ўт ўчиргич билан ўчириш мумкин, ёнғин бригадасини кутмасдан.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай | Мисол (рақамлар шартли) |
|---|---|---|
| Базавий ҳимоя тўплами | ўт ўчиргич + тутун датчиги + адёл | тахминан 350 000 сўм |
| Маҳаллий ёнғиндан кейинги таъмир | материаллар + усталар иши | 5 000 000 сўмдан |
| Датчиксиз вақт | ҳид ва тутун бўйича сезиш | 5–10 дақиқа |
| Датчик билан вақт | тинишда дарҳол сигнал | 30 сониягача |
Бундай тўплам харажатини квартира жиҳозлаш бюджетига киритиш мантиқий — уй-жой бюджети калкулятори қўл келади.
Эвакуация режаси — олдиндан нимани ўйлаб қўйиш керак
Битта эшик ва кўчага битта йўл — квартира учун нормал, лекин оиладаги ҳамма, болалар ҳам, қаерга бориш ва нарсалар учун вақт сарфламаслик кераклигини аниқ билиши керак. Ҳужжатлар ва минимал пул захирасини бир дақиқада олиб чиқиб кетиш мумкин бўлган жойда сақланг — батафсил рўйхат фалокат учун ҳужжат ва пул мақоласида. Квартира янги бўлса, биринчи текширувлар тартиби — симлардан газгача — калитларни олгандан кейин нима қилиш мақоласида.
— Сизда ўт ўчиргич борми? — деб сўрашди қўшнидан узайтиргич воқеасидан кейин. — Бор, олдинги квартирадан қолган. — Муддати текширилганми? У анча олдин тугаган, ичидаги кукун тош бўлиб қолган.
Кўп учрайдиган хатолар
Муддати ўтган ўт ўчиргични сақлаш — ичидаги кукун хусусиятини йўқотади, баллон керакли пайтда ишламаслиги мумкин. Битта узайтиргичга квартирадаги техниканинг ярмини улаш. Плитани «бир дақиқага» қаровсиз қолдириш — ошхона ёнғинларининг кўпи шундан бошланади. Эски уйда симларни «аввал ҳам ишлаган-ку» деб алмаштирмаслик.
Қисқа жавоблар
Квартирада ёнғин хавфсизлиги учун нима керак
Ортиқча юкланмаган ишлайдиган симлар, хизмат кўрсатилган газ жиҳози, қўл остида ўт ўчиргич ва тутун датчиги, олдиндан ўйланган эвакуация йўли.
Базавий ёнғинга қарши тўплам қанча туради
Ўт ўчиргич, тутун датчиги ва адёл биргаликда ҳатто кичик ёнғиндан кейинги таъмирдан бир неча марта арзон — юз минглаб сўм, миллионлаб сўмлик таъмирга қарши.
Симларни алмаштириш вақти келганини қандай билиш мумкин
Розеткалар оддий юкда қизийди, шчитдаги автоматлар тез-тез урилади, изоляцияда ёриқ ёки қизиб кетиш излари кўринади — шу белгиларнинг ҳар бири электрикни чақиришга сабаб.
Газ ҳиди келса нима қилиш керак
Дарҳол кранни ёпиш, деразаларни очиб шамоллатиш ва электр жиҳозлар, чироқни ёқмаслик — улардан учқун ёнғин манбаи бўлиши мумкин.
Сигнализация бўлса ҳам тутун датчиги керакми
Ҳа, булар турли жиҳозлар: қўриқлаш сигнализацияси киришга, тутун датчиги эса тиниш ва тутунга реаксия беради — кўпинча муаммони биринчи бўлиб у сезади.
Қисқача
- Квартирадаги ёнғинларнинг кўпи электрика ёки газдан бошланади, тасодифан эмас.
- Базавий тўплам — ўт ўчиргич, тутун датчиги, адёл — ҳатто кичик таъмирдан бир неча марта арзон.
- Тутун датчиги сезиш вақтини 5–10 дақиқадан 30 сониягача қисқартиради — унинг асосий қиймати шу.
- Муддати ўтган ўт ўчиргич — сохта хотиржамлик, санасини текширинг.
- Оиладаги ҳаммада аниқ режа бўлиши керак — қаерга бориш ва нарсаларга вақт сарфламаслик.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
