Феруза ва унинг эри банк маъқуллашини олиб, энг қийин қисми орқада қолди деб ўйлаб енгил нафас олишди — квартирани уй-жой сотуви эълонлари орасидан аллақачон танлашган эди. Уч ҳафта ўтди, сотувчи асабийлаша бошлади ва ҳар куни қўнғироқ қилди, битим эса ҳали амалга ошмади: эр-хотин кейинги қадамлар қандай эканини билишмаган эди. Ипотека маъқуллангандан кейин ва битимгача нима бўлади — банклар маъқуллаш ҳақида гапиргандан кўра бу давр ҳақида камроқ гапиради.
Маъқуллаш — банк айнан сизга кредит беришга тайёрлигини тасдиқлаши, пулни дарҳол олиш рухсати эмас. Маъқуллаш ва олди-сотди шартномаси имзоланиши орасида бир неча мажбурий қадам бор, ҳар бирининг ўз муддати билан.
Ипотека маъқуллангандан кейин ва битимгача нима бўлади
Маъқуллангандан кейин қарз олувчи аниқ квартирани топади (агар ҳали топмаган бўлса), банк шу обектни мустақил баҳолайди, сотувчи ҳужжатларини текширади, суғуртани расмийлаштиради — ва шундан кейингина кредит ва олди-сотди шартномалари имзоланадиган битим санаси белгиланади. Ҳар бир қадам вақт талаб қилади, уни шошилтириб бўлмайди.
Банк маъқуллаши қанча муддат амал қилади
Маъқуллаш муддати чекланган — одатда банкка қараб бир ойдан уч ойгача, ва бу қарорни олгандан кейин биринчи навбатда аниқлаштириш керак бўлган нарса. Шу муддатда битимга чиқилмаса, маъқуллашни қайтадан олиш керак бўлади, шартлар ва ставка эса ўзгариши мумкин.
Маъқуллашдан кейин квартира учун қандай ҳужжатлар керак
Банкка обектнинг тозалиги ва параметрларини тасдиқлайдиган ҳужжатлар керак: квартира техник паспорти, сотувчининг мулк ҳуқуқи ҳужжати, баъзан чекловлар йўқлиги ҳақида маълумотнома. Уларни одатда харидор сўрови бўйича сотувчи йиғади, шунинг учун битим муддати кўпинча қарз олувчига эмас, сотувчи керакли қоғозларни қанчалик тез топишига боғлиқ.
Баҳолаш, суғурта ва бошқа қадамлар
Квартира баҳоланиши обект танлангандан кейин буюртма қилинади — банк қайси квартирани олишингизни билмасдан олдиндан баҳоламайди. Алоҳида суғурта расмийлаштирилади, одатда обектнинг ўзи ва баъзан қарз олувчи ҳаёти — полиссиз банк битимни ўтказмайди. Суғуртага талаблар рўйхатини NARXTOP банклар саҳифасида айнан банкдан аниқлаштиринг.
Бутун жараён муддатини қандай ҳисоблаш
Принцип оддий: умумий муддат = квартира қидириш (топилмаган бўлса) + сотувчининг ҳужжат йиғиши + баҳолаш + суғурта + банкда битимга ёзилиш. Ҳар бир қадам қисман параллел бориши мумкин, тўлиқ эса йўқ: ҳужжациз баҳолаш буюртма қилиб бўлмайди, баҳолашсиз банк битим белгиламайди.
Шартли рақамларда мисол (рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг): сотувчининг ҳужжат йиғиши — 5 кун, баҳолаш — 4 кун, суғуртани расмийлаштириш — 2 кун, банкда имзолашга ёзилиш — 3 кун. Жами 5 + 4 + 2 + 3 = 14 кун, квартира топилгандан битимгача, агар ҳеч қандай кечикиш бўлмаса.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай | Мисол, кун |
|---|---|---|
| Сотувчининг ҳужжат йиғиши | харидор сўрови бўйича | 5 |
| Баҳолаш ва суғурта | квартира танлангандан кейин буюртма ва расмийлаштириш | 6 |
| Банкда битимга ёзилиш | барча ҳужжатлар тайёр бўлгандан кейин | 3 |
Ўз бюджетингиз ва шу даврдаги тўловни уй-жой бюджети калкуляторида ҳисоблаб кўринг, ҳисоб-китобни охирги пайтга қолдирмаслик учун.
Бу босқичда битимни нима бузиши мумкин
Кўпинча битимни банк эмас, сотувчи чўзади: ҳужжатларни тез йиға олмайди, баҳоловчи учун кўрик санасини чўзади ёки охирги пайтда нархни оширади. Кўпинча шундай бўлади: сотувчи суммага рози бўлади-ю, икки ҳафтадан кейин, харидор ҳужжатларни кутаётганда, фикридан қайтиб кўпроқ нарх сўрайди. Нархни оғзаки келишув эмас, масалан аванс келишуви билан ёзма белгилаб қўйиш мантиқли.
— Сотувчи ҳужжатларни йиғиб бўлгунича банк маъқуллаши тугаб қолса-чи? — Унда банк менежерини олдиндан огоҳлантириш ва янги тўлиқ текширувсиз маъқуллаш муддатини узайтириш мумкинлигини аниқлаштириш керак.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Маъқуллаш муддати тугагандан кейингина квартира қидиришни бошлаш.
- Сотувчидан керак бўладиган ҳужжатлар рўйхатини олдиндан аниқлаштирмаслик.
- Баҳолаш ва суғурта натижаларини кутмасдан битим санасини келишиш.
Қисқа жавоблар
Маъқуллашдан кейин жараённи тезлаштириш мумкинми
Қисман ҳа — ҳужжатлар рўйхатини олдиндан билиб, сотувчини уларни йиғишга тайёрласангиз, лекин баҳолаш ёки суғуртани бутунлай олиб ташлаб бўлмайди, бу банкнинг мажбурий қадамлари.
Расмийлаштириш жараёнида сотувчи фикридан қайца-чи
Унда битим бузилади, қарз олувчи аллақачон маъқулланган лимит билан янги квартира қидиришга мажбур бўлади — агар маъқуллаш муддати тугамаган бўлса, банкка янги ариза керак эмас.
Расмийлаштириш даврида банкка тўлов қилиш керакми
Йўқ, кредит берилмаган ва пул ўтказилмаган экан, ипотека бўйича тўловлар ҳали йўқ — фақат баҳоловчи ва суғурта компанияси хизматлари тўланади.
Битим кунининг ўзида нима бўлади
Битим кунида кредит шартномаси ва олди-сотди шартномаси имзоланади, банк пулни тўғридан-тўғри сотувчига ўтказади, харидор эса банк фойдасига чеклов қўйилган ҳолда квартира ҳужжатларини олади.
Қисқача
- Маъқуллаш қўлга теган пул эмас, битимга улгуриш керак бўлган муддат.
- Маъқуллашдан кейин квартира баҳоланади, ҳужжатлар текширилади, суғурта расмийлаштирилади.
- Маъқуллаш муддати чекланган — одатда бир ойдан уч ойгача.
- Битимни кўпинча банк эмас, сотувчи кечиктиради — ҳужжатларни олдиндан аниқлаштиринг.
- Нархни оғзаки эмас, ёзма келишув билан белгилаш мантиқли.
- Турли банкларнинг ипотека шартларини NARXTOP ипотека саҳифасида солиштиринг.
