Азиз хотини билан икки квартира орасида танлов қилди: бири 5 000 доллар арзон, лекин таъмирсиз ва лифциз бешинчи қават, иккинчиси қимматроқ, лекин тайёр ва паркингли. Арзонини олдилар — «фарқи чўнтакда қолади». Уч йилдан кейин уй ҳақиқатда қанчага тушганини ҳисоблаб, рақамдан ҳайрон қолишди: хариддаги тежамкорлик деярли ҳаммаси таъмирга, лифт ўрнига таксига ва бегона тўхташ жойи учун тўловга кетган эди.
Квартира ҳақиқатда 10 йил эгалик қилишда қанчага тушади? Харид нархи — бу фақат бошланиши. Унга коммунал тўловлар, уй хизмати ҳақи, таъмир, мулк солиғи ва мебел, кўчиш каби унчалик кўринмайдиган харажатлар қўшилади. Ҳаммасини бирга ҳисобласангиз, кўпинча «арзон» квартира аслида арзон бўлмагани маълум бўлади.
Тўлиқ нарх нималардан ташкил топади
- Харид нархи плюс битим харажатлари: нотариус, расмийлаштириш, риелтор.
- Квартира таъмирсиз бўлса, дастлабки таъмир ва мебел.
- Ҳар ойги коммунал тўловлар ва уй хизмати ҳақи.
- Йилига бир марта мулк солиғи.
- Бир неча йилда бир марта режали таъмир: сантехника, дераза, маиший техника ҳамма жойда эскиради.
- Квартира кредитга олинган бўлса, ипотека фоизлари ҳам эгалик нархининг бир қисми.
— Биз шунчаки квартира сотиб олдик-ку, яна қандай харажат бўлиши мумкин? — Таъмир ва коммунал учун пул ҳам оила бюджетидан чиқади, фақат бир тўлов билан эмас, ҳар ой оздан.
10 йиллик тўлиқ нархни қандай ҳисоблаш
Формула оддий сўзлар билан: тўлиқ нарх = харид нархи + битим харажатлари + 10 йиллик ойлик тўловлар йиғиндиси + шу даврдаги таъмир + шу даврдаги солиқлар.
Мисол (рақамлар шартли, мисол учун — ўзингизникини қўйинг). Квартира 60 000 000 сўм, битим ва мебел харажати — 5 000 000 сўм. Коммунал ва уй хизмати — ойига 800 000 сўм, 10 йилда (120 ой): 800 000 × 120 = 96 000 000 сўм. 10 йилда бир марта режали таъмир — 15 000 000 сўм. Мулк солиғи — шартли йилига 300 000 сўм, 10 йилда: 300 000 × 10 = 3 000 000 сўм. Жами: 60 000 000 + 5 000 000 + 96 000 000 + 15 000 000 + 3 000 000 = 179 000 000 сўм — 10 йиллик эгаликда харид нархидан деярли уч баравар кўп.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | 10 йиллик мисол |
|---|---|---|
| Харид нархи ва битим | Квартира нархи + нотариус ва риелтор хизмати | 60 000 000 + 5 000 000 сўм |
| Коммунал ва уй хизмати | Ойлик тўлов × 120 ой | 800 000 × 120 = 96 000 000 сўм |
| Таъмир ва солиқ | Режали таъмир + барча йиллар солиғи | 15 000 000 + 3 000 000 сўм |
Ўз ипотекангизни фоизлари билан НАРХТОПъдаги ипотека калкуляторида текширинг — 10 йиллик ортиқча тўлов дарҳол кўринади.
Кўпинча нимани ҳисоблашни унутишади
- Уйнинг капитал таъмири учун бадаллар — лифт, том, фасад.
- Маиший техника алмашинуви: ҳаммаси бир вақтда эмас, лекин мунтазам бузилади.
- Ипотека шартларида кўзда тутилган бўлса, уй суғуртаси.
- Лифтли ва лифциз қават, эски ва янги уй ўртасидаги коммунал фарқи.
Азизнинг қўшнилари худди шу уйда бир қават юқорида квартира олишди, лекин том таъмири ҳисобга олинмаган эди: икки йилдан кейин капитал бадал учун ҳисоб келиб, буни кўришда ҳеч ким айтмаган эди. Хариддан олдин квартиранинг ҳақиқий нархини ўзингиз баҳолаш фойдали — буни квартирани ўзингиз қандай баҳолаш мақоласида ўқинг.
Янги қурилиш ёки иккиламчи — охир-оқибат қайси қиммат
Иккиламчи бозор одатда бошида арзон, лекин дарҳол таъмир талаб қилади. Янги қурилиш ҳозир қимматроқ, лекин дастлабки йилларда мебелдан бошқа деярли харажат талаб қилмайди. 10 йилдан кейин фарқ деярли йўқолиши мумкин, агар иккиламчида капитал таъмир қилишга тўғри келса, янги қурилишда эса фақат косметик таъмир етарли бўлса. Қурувчи нархидаги янги обектлар қурувчилар обектлари бўлимида тўпланган.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Квартираларни фақат харид нархи бўйича солиштириш, таъмир ва коммунални ҳисобга олмасдан.
- Бир неча йилда бир марта режали таъмирни режалаштирмай, кейин охирги дақиқада қарз олиш.
- «Арзон» ва «қиммат» квартирани солиштиришда ипотека фоизларини унутиш.
- Хариддан олдин уй бадаллари миқдорини аниқламаслик, ҳолбуки бу ҳам харажат.
Тез-тез учрайдиган саволлар
Квартира ҳақиқатда 10 йилда қанчага тушади?
Одатда харид нархидан бир ярим-уч баравар кўп, агар коммунал, таъмир, солиқ ва ипотекада фоизни қўшсангиз — ўз рақамларингиз билан юқоридаги формула орқали ҳисобланг.
Охир-оқибат қайси қиммат — янги қурилиш ёки иккиламчи?
Аниқ квартира ҳолатига боғлиқ: таъмирсиз иккиламчи, 10 йиллик барча харажатларни ҳисобга олсангиз, янги қурилишдан қиммат чиқиши мумкин.
Таъмирни олдиндан режалаштириш керакми?
Ҳа, бир неча йилда бир марта режали таъмир ҳар қандай квартирада муқаррар, унга ҳар ой оздан йиғиб бориш мақсадга мувофиқ.
Ипотека фоизлари эгалик нархига кирадими?
Ҳа, бу уй-жойга сарфланадиган ҳақиқий харажатларнинг бир қисми, алоҳида банд эмас — уни коммунал ва таъмир билан бирга ҳисобланг.
Икки квартирани қандай ҳалол солиштириш мумкин?
Ҳар бирининг бир хил муддатдаги тўлиқ нархини ҳисоблаш, фақат харид нархини эмас — шунда солиштириш адолатли бўлади.
Қисқача
- Харид нархи квартира нархининг фақат бир қисми, кейин коммунал, таъмир ва солиқ келади.
- 10 йилда тўлиқ нарх кўпинча харид нархидан бир ярим-уч баравар кўп бўлади.
- Режали таъмир ва уй бадалларини олдиндан режалаштириш керак, охирги дақиқада эмас.
- Ипотекада фоизлар ҳам эгалик нархининг бир қисми, алоҳида харажат эмас.
- Уй вариантларини бир хил муддат учун тўлиқ нарх бўйича солиштиринг, фақат витринадаги нарх эмас.
- Вариант ва нархларни НАРХТОПъдаги кўчмас мулк бўлимида кўринг, ипотека тўловини эса олдиндан уй-жой калкуляторида ҳисобланг.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
