Мадина Фарғонадан Самарқандга янги иш учун кўчиб ўтди ва биринчи квартирани эълондаги суратларга қараб ижарага олди, уйни жонли кўрмасдан туриб. Етиб келгач билдики: ишгача икки автобусда бир соат, уй ёнида эса кечқурун тўққиздан кейин биронта озиқ-овқат дўкони йўқ эди.
Нотаниш шаҳарда уй-жой қандай қидирилади, шундай воқеага тушмаслик учун? Масофадан қидиришни қаердан бошлаш, туманни кўрмай қандай танлаш, ижарага қанча пул ажратиш ва биринчи кўрикда нимани текшириш кераклигини — ҳатто кўчиб ўтгандан кейин кўрсангиз ҳам — кўриб чиқамиз.
Масофадан уй-жой қидиришни қаердан бошлаш керак
Биринчи қадам — ҳар куни қаерга бориш кераклигини тушуниш: иш, болалар мактаби, поликлиника. Уй-жойни «шаҳарда умуман» эмас, шу нуқталардан 20–30 дақиқалик зонада қидиринг. Ижарага ва сотувга қўйилган вариантларни туман бўйича филтр билан ижарага уй эълонлари бўлимида кўриш қулай — у ерда қават, майдон ва суратлар эгасига қўнғироқ қилишдан олдин кўринади.
Таниш ҳолат: одам чекка ҳудудда арзон квартира топди, нархдан хурсанд бўлиб брон қилди, бир ҳафтадан кейин эса марказгача автобус қирқ дақиқада бир марта юришини билди. Арзон — қулай дегани эмас, агар фақат ижарани эмас, йўлда ўтган соатларни ҳам ҳисобласангиз.
Шаҳарни билмасдан туманни қандай танлаш керак
Шаҳарни олдиндан билишга учта манба ёрдам беради: керакли нуқталаргача масофа харитаси, у ерда яшовчиларнинг фикри ва имкон бўлса битта синов сафари. Ҳар қандай вилоят марказида, Тошкентда ҳам, марказдан узоқ турар-жой туманлари арзонроқ, бозор ва вокзал атрофидаги туманлар эса шовқинлироқ, аммо транспортга яқинроқ.
Бутунлай нотаниш туманга — нафақат уй-жой, балки иш, дўстлар ва одатлар билан — кўчиб ўцангиз, бундай қадам ҳақида кўчишни ташкил қилиш ва юк ташувчиларни ёллаш ҳақидаги мақолада бор.
Уй-жой учун бюджетни қандай ҳисоблаш керак
Ижарага кетадиган улуш = ижара ÷ оила даромади × 100 %. Мўлжал — даромаднинг 30–35 %идан кўп эмас, акс ҳолда қолганига етмайди. Рақамлар шартли, мисол учун — ўзингизникини қўйинг.
Мисол: оила даромади ойига 6 000 000 сўм, кўзланган квартира ижараси 2 200 000 сўм. 2 200 000 ÷ 6 000 000 × 100 = 36,6 % — бу мўлжалдан юқори, арзонроқ вариант ёки марказдан узоқроқ туманни қидириш керак.
Иккинчи мисол: доимий уй-жой изланаётган пайтда оила меҳмонхонада кунига 250 000 сўмдан яшайди. Ўн кунлик қидирув учун бу 250 000 × 10 = 2 500 000 сўм — бу суммани квартира учун депозит билан солиштириб, жонли кўрмасдан, батафсил суратларга таяниб ижарага олиш тезроқми, деб ҳал қилиш мумкин.
Дарров ижара ёки сотиб олиш
Нотаниш шаҳарда аввал 3–6 ойга ижарага олиб, туманларни ичкаридан билиб олиш, сотиб олиш ҳақидаги қарорни эса шаҳарни билгач қабул қилиш оқилона. Сотиб олиш учун янги қурилиш ва иккиламчи уй-жой вариантлари кўчмас мулк бўлимида йиғилган, ипотека бўйича ортиқча тўловни олдиндан ҳисоблашга уй-жой калкулятори ёрдам беради.
Квартира кўрикда нимага қараш керак
- Имкон бўлса, куннинг турли вақтида suv ва босимни текширинг.
- Юқори қаватдаги қўшнилар ва кечқурунги кўча шовқини ҳақида сўранг.
- Газ ва свет учун ким тўлашини — алоҳидами ёки ижарага киритилганми — аниқлаштиринг.
- Квартира ҳужжатларини ва эгаси мулкдор билан мос келишини кўринг.
- Шартномани бекор қилиш шартлари ва муддатини олдиндан келишинг.
— Эгаси фикридан қайтиб, муддатидан олдин кўчишни сўраса-чи? — Шартномада компенсация банди бўлиши керак, акс ҳолда сўзлар ҳеч нарсага арзимайди. Шундай суҳбат имзолашдан олдин, кейинги ҳар қандай тортишувдан арзонроқ.
Агентлик, ўзи ёки танишлар орқали
| Қидирув усули | Тезлик | Алданиш хавфи | Хизмат нархи |
|---|---|---|---|
| Жойидаги агентлик орқали | тез | пастроқ, сўрашга киши бор | хизмат комиссияси |
| Эълонлар бўйича ўзи | ўртача | жонли кўрмасдан юқорироқ | комиссиясиз |
| Янги шаҳардаги танишлар орқали | алоқаларга боғлиқ | пастроқ | одатда комиссиясиз |
Янги шаҳарда таниш бўлмаса, батафсил сурат ва видеоли текширилган эълонлар бўйича ўзи қидириш — агентлик комиссиясини тежайдиган ишлайдиган вариант.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Ишгача ва мактабгача масофани аниқлаштирмасдан фақат суратга қараб квартира ижарага олиш.
- Коммунал тўловларни ижарадан алоҳида сўрамаслик.
- Муддатидан олдин чиқиш шартларисиз бронни имзолаш.
- Йўлга кетадиган вақт ва пулни ҳисобламасдан туманни фақат нархига қараб танлаш.
Қисқа жавоблар
Бошқа шаҳарда квартирани жонли кўрмасдан ижарага олиш мумкинми?
Ҳа, агар эълонда батафсил сурат ва видео бўлса, эгаси уй ва туман ҳақидаги саволларга жавоб берса. Хавф юқорироқ, шунинг учун биринчи ой учун қисқа муддатли ижара олинг.
Кўчишда уй-жойга қанча пул ажратиш керак
Мўлжал — оила даромадининг 30–35 %идан кўп эмас, қолгани овқат, транспорт ва янги жойда жойлашиш учун керак.
Борилмаган туманнинг яхши-ёмонлигини қандай билиш мумкин
Харитада ишгача ва дўконларгача масофани кўринг, у ерда яшовчиларнинг фикрини ўқинг ва имкон бўлса кўчишдан олдин бир марта боринг.
Ижарага олишдан олдин квартирада нимани текшириш керак
Сувни, коммунал тўловларни ким тўлашини, эгаси ҳужжатларини ва шартномани бекор қилиш шартларини — имзолашдан олдин, кейин эмас.
Агентлик орқали арзонми ёки ўзи қидириш арзонми
Ўзи қидириш комиссия миқдорича арзонроқ, аммо шаҳарда ҳеч кимни танимасангиз, жойидаги агентлик алданиш хавфини камайтиради.
Қисқача
- Уй-жойни нархига эмас, ишгача ва мактабгача 20–30 дақиқалик зонага қараб қидиринг.
- Ижаранинг даромаддан улушини ҳисобланг — мўлжал 30–35 %, кўп эмас.
- Аввал қисқа муддатга ижарага олинг, сотиб олишни шаҳарни билгач қолдиринг.
- Ҳужжатларни, коммунал тўловларни ва чиқиш шартларини имзолашдан олдин текширинг.
- Шаҳарда таниш бўлмаса, агентлик ёки видеоли батафсил эълонлар жонли кўришнинг ишлайдиган ўрнини босади.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
