Биринчи ходимни қачон ишга олиш керак? Аниқ вақт йўқ, лекин тушунарли белги бор: буюртмалар кам бўлгани учун эмас, улгураолмаганингиз учун мижозларни йўқотаётган бўлсангиз — вақт келди.
Бу вақтгача кўпчилик қариндошларнинг «бир неча соатлик» ёрдами билан чидайди, ва бу оқилона — оқим кичик бўлгунича. Лекин ҳар ҳафта рад жавоб беришга мажбур бўлсангиз, ходим йўқлигининг нархини аллақачон тўлаяпсиз — йўқотилган тушум билан.
Ишга олишдан олдин, иш ойи заиф бўлса ҳам маошни кўтара оладими, ҳалол ҳисобланг. Ўз пулингиз бунга етмаса, бизнес учун кредитларни кўринг ва кредит калкуляторида тўловни ҳисобланг — лекин кредитни ўсиб бораётган буюртма оқими остида олиш керак, янги одам талабни ўзи яратади деган умидда эмас.
Биринчи ходимларни қаердан қидириш мумкин
Биринчи манба — танишларнинг танишлари: маҳалладаги қўшни, ҳамкорнинг жияни, аввалги ҳамкасб. Бу интернетдаги эълондан тезроқ ва ишончлироқ, чунки одам учун камида қисман ўз обруси билан жавоб берадиган киши бор.
Иккинчи манба — ижтимоий тармоқ ва шаҳрингиз ёки туманингиз бўйича мавзули гуруҳлар. Вилоят марказида номзодлар доираси Тошкентдагидан торроқ, шунинг учун иш бориш имкони бўлса, қўшни туманларга ҳам қидирувни кенгайтириш мантиқли.
ҲР бўлмасангиз, суҳбатни қандай ўтказиш мумкин
Мураккаб тестлар керак эмас — аниқ саволлар керак. Ўхшаш ишда одам нима қилгани, энг қийин нарса нима бўлгани ва уни қандай ҳал қилганини сўранг. «Мен масъулман» каби бўш сўзлар ҳеч нарса айтмайди, аввалги ишдаги аниқ ҳолат эса кўп нарса айтади.
Иш пул ёки товар билан боғлиқ бўлса, камомад бўлганми, қандай ҳал қилинган деб сўранг. Ҳалол одам хотиржам жавоб беради.
Пул ҳақида қандай келишиш ва ходимни қандай расмийлаштириш
Маош, жадвал ва синов муддати ҳақидаги келишув қоғозда бўлиши керак — оғзаки ваъдалар бир ойдан кейин ҳар ким ўзича эсда қолади. Оклад қандай ҳисобланишини, мукофотга нима киришини ва тўлов қачон бўлишини ёзинг.
Тўғри тузилган икки томонни ҳимоя қиладиган шартноманинг қандай кўринишини кўринг — худди шу тамойиллар меҳнат келишувларида ҳам ишлайди: умумий гаплар эмас, аниқ сумма, муддат ва шартлар.
Расмийлаштириш, маошдан солиқ ва бадаллар бўйича аниқ талаблар ўзгариб туради, шунинг учун бу ерда сумма келтирмаймиз — одамни расман ишга қўйишдан олдин тартибни бухгалтердан ёки солиқ идорасидан аниқлаштиринг.
Ўқитиш керакми ва у қанча вақт олади
Тажрибали одам ҳам сизнинг тартибларингизни билмайди: нима қаерда туради, мижозга қандай жавоб бериш, қайтаришда нима қилиш. Биринчи ҳафта ходим секинроқ ишлайди — бу ўқитиш учун тўлов, дарров ҳафсала пир бўлиш сабаби эмас.
Вазифа кўп бўлиб, ўқитадиган одам йўқ бўлса, баъзан ишнинг бир қисмини — бухгалтерия, етказиб бериш, тозалаш — хизматлар орқали ташқарига бериш арзонроқ, битта янги одамни ҳаммасига тақсимлашдан кўра.
Ходимлар нега биринчи ойларда кетади
Кўпинча маош туфайли эмас, ноаниқлик туфайли: вазифалар тушунтирилмаган, бир нарса ваъда қилиниб, аслида бошқача чиққан, биринчи ҳафтадан дам олишсиз ишлашга мажбурланган. Аввалги жойда чарчаган одам худди шу белгиларни кўргач тезда кетади — ходимларда буни аризадан олдин билиш учун ишда чарчаш қандай кўринишини ўқинг.
Дам олишсиз доимий қўшимча иш содиқ ходимнинг ҳам иштиёқини ўлдиради — бу қандай ишлаши ҳақида қўшимча иш ва дам олиш ҳақида алоҳида мақола бор.
Доимий ходим, қўшимча иш ёки ташқи хизмат
| Вариант | Қачон мос келади | Хавф |
|---|---|---|
| Доимий ходим | Ҳар куни барқарор вазифа оқими | Маош заиф ойда ҳам кетади |
| Қўшимча иш, бир неча соат | Кунлар бўйича юк нотекис | Одам энг банд кунда келмаслиги мумкин |
| Ташқи хизмат | Бир марталик ёки тор вазифалар | Сифат устидан назорат камроқ |
Кўп учрайдиган хатолар
- «Куч қолмади» деб биринчи дуч келган одамни ишга олиш.
- Қоғозга ёзишга тайёр бўлмаган нарсани оғзаки ваъда қилиш.
- Ўқитишга вақт ажратмай, дарров тўлиқ мустақилликни кутиш.
- Маошни бозордан пастроқ қўйиб, одам бир ойда кетганига ҳайрон бўлиш.
- Янги ходимга фақат иш эгаси қабул қилиши керак бўлган қарорларни топшириш.
Қисқа жавоблар
Биринчи ходимни қачон ишга олиш керак?
Улгураолмаганингиз учун буюртма ёки мижозларни доимий йўқотаётганингизда, шунчаки чарчаганингизда эмас. Байрам олдидан бир марталик юклама сабаб эмас, доимийси — сабаб.
Биринчи ходимларни қаердан топиш мумкин?
Танишларнинг танишларидан бошланг — бу тезроқ ва ишончлироқ. Доира тор бўлса, ижтимоий тармоқ ва ўз шаҳрингиз ёки қўшни туманларнинг мавзули гуруҳлари орқали кенгайтиринг.
Суҳбатда одам мос келишини қандай тушуниш мумкин?
Умумий фазилатлар ҳақида эмас, аввалги ишдаги аниқ ҳолатлар ҳақида сўранг. «Шундай бўлганда мен шундай ҳал қилдим» деган жавоб ҳар қандай ўз-ўзини тақдим этишдан кўпроқ гапиради.
Ходимни дарров расман ишга олиш керакми?
Расмийлаштириш қоидалари ва маошдан солиқ ўзгариб туради, шунинг учун аниқ тартиб ва суммани олдиндан бухгалтер ёки солиқ идорасидан аниқлаштиринг, бошқа тадбиркорларнинг маслаҳатидан эмас.
Қисқача
- Бир марталик эмас, доимий буюртма йўқотилганда ишга олинг.
- Пул ва жадвал ҳақидаги келишувни ёзма мустаҳкамланг, оғзакиси кам.
- Янги ходимнинг биринчи ҳафтаси доим секинроқ — бу ўқитиш учун тўлов.
- Вазифанинг бир қисмини битта одамни ортиқча юклашдан кўра ташқарига бериш арзонроқ.
- Солиқ ва расмийлаштириш суммаларини бухгалтер ёки солиқ идорасидан аниқлаштиринг.
