Малика боғчадаги байрамни суратга олаётган эди, ва бола саҳнага чиққан айнан шу пайтда телефон: «Сақлаш учун жой йўқ» деб ёзди. Залнинг ўзида қўлига тушган нарсаларни шошилинч ўчиришга тўғри келди, фақат рақсни суратга олиб улгуриш учун. Таниш ҳолат — хотира ҳар доим ноўрин пайтда тугайди.
Телефонда хотира тугади — нимани ўчириш керак, муҳимини йўқотмаслик ва бунга кечани сарфламаслик учун? Аввал алоҳида файлларга эмас, категорияларга қаранг: суратлар ва видеолар, иловалар кеши, мессенжерлардаги файллар ва эски юклаб олишлар. Кейин — нимани хавфсиз тозалаш, нимани эҳтиёткорлик билан қилиш мумкинлиги тартиб билан.
Телефонда жой етишмаса биринчи навбатда нима қилиш керак
Созламаларда хотира бўлимини очинг — у ерда суратлар, видеолар, иловалар, кеш ва тизим файллари қанча жой эгаллаётгани кўрсатилган. Одатда энг кўп жойни суратлар ва видеолар ейди, иккинчи ўринда эса ойлар давомида сезилмай тўпланадиган мессенжер кеши туради.
Нималарни хавфсиз ўчириш мумкин
Иловалар кеши — вақтинчалик файллар, улар ҳисоб маълумотларининг ўзини ўчирмайди ва қайтадан яратилади. Эски юклаб олишлар, аввал юкланган ҳужжатлар ва энди керак бўлмаган ўрнатиш файллари ҳам йўқотишсиз кетади. Бир йилдан бери бормаган шаҳарлар учун офлайн хариталар юзлаб мегабайт жой эгаллайди ва деярли ҳеч қачон қайта ишлатилмайди.
Нималарни эҳтиёткорлик билан ўчириш керак
Яқинлар билан ёзишмада келган овозли хабарлар ва суратлар — агар суҳбатдошда захира нусхаси бўлмаса, уларни қайта тиклаб бўлмайди. Паспорт сканлари ёки чеклар каби ҳужжатларни аввал булутга ёки компютерга кўчириб, кейин тозалаш яхшироқ. Шундай бўлиб туради: энг керакли таътилнинг суратларини ўчириб қўйишади, чунки тезроқ жойдан тежашни излашган, нусхаси эса бўлмаган.
Қанча жой бўшашини қандай ҳисоблаш
Формула оддий: бўш жой = умумий хотира ҳажми − тизим эгаллаган жой − иловалар ва файллар эгаллаган жой. Сонлар шартли, ўзингизникини қўйинг. Мисол: телефон 128 GB, тизим 20 GB, суратлар ва видеолар — 60 GB, иловалар — 30 GB, мессенжер кеши — 10 GB. Бўш жой: 128 − 20 − 60 − 30 − 10 = 8 GB. Мессенжер кешини тозаласангиз, бўш жой 18 GB бўлади — битта ҳам сурат ўчирилмасдан 10 GB ўсиш.
Иккинчи мисол дубликат суратлар бўйича. Агар галереяда ўртача 3 MB дан 5000 та сурат бўлса, бу тахминан 14,6 GB. Агар улардан 20 % и дубликат, хиралашган кадрлар ва узоқ вақтдан бери керак бўлмаган скриншотлар бўлса — бу 1000 та сурат, ўчириш тахминан 3 GB бўшатади, ва битта ҳам керакли кадр йўқолмайди.
Суратлар ва видеолар: қаерни ақлли тозалаш керак
Видео суратдан бир неча баробар кўп жой эгаллайди — юқори сифатдаги бир дақиқа 100–200 MB бўлиши мумкин. Видео папкасини алоҳида кўриб чиқинг: кўпинча у ерда ҳеч ким қайта кўрмайдиган 20 сониялик тасодифий суратга олинган роликлар ётади. Скриншотлар — йиллар давомида тўпланадиган яна бир тоифа: ёзишмалар, маҳсулотлар, аллақачон эскирган купон кодлари.
Ўчириш ўрнига булут ва кўчириш
Агар суратларни ўчиришга ачинсангиз, жой эса барибир керак бўлса, булутга кўчириш муаммони йўқотишсиз ҳал қилади: файллар очиқ қолади, лекин телефон хотирасини эгалламайди. Катта сурат ёки видео архивини кўчириш учун барқарор интернет керак — операторлар тарифларини интернет-провайдерлар саҳифасида солиштириш мумкин. Агар кўчириш билан ўзингиз шуғулланишни истамасангиз, буни сиз учун қиладиган устани хизматлар бўлими орқали топиш мумкин.
Тозалаш ёрдам бермаганда
— Мен ҳаммасини тозаладим, лекин фақат 5 GB бўш. — У ерда умуман қанча сурат ва видео бор? — Деярли ҳаммаси. — Унда гап ахлатда эмас, телефонга сиз ундан фойдаланиш тарзи учун шунчаки хотира камлигида.
Агар тозалашдан кейин жой доимий етишмаса, телефон эса 128 ёки ҳатто 64 GB бўлса, буни ҳар ой қайта ҳал қилишдан кўра хотираси каттароқ моделни излаш асаблар учун арзонроқ. Вариантларни телефон эълонлари орасидан солиштириш мумкин — кўпинча у ерда етарли хотирали телефонлар янгисидан арзонроқ сотилади.
| Нима тозалаймиз | Хавф | Қанча бўшатади (шартли) |
|---|---|---|
| Иловалар ва мессенжер кеши | Йўқ, қайтадан яратилади | 3–10 GB |
| Дубликат ва хира суратлар | Ўчиришдан олдин текширилса паст | 5000 суратда 2–4 GB |
| Ишлатилмайдиган шаҳарлар харитаси | Йўқ | Ҳар бир харита учун 200–800 MB |
| Ёзишмадаги овозли ва медиа | Захиясиз юқори | 1–5 GB |
| Бир йилдан эски скриншотлар | Паст | 0,5–2 GB |
Шу билан бирга телефоннинг ўзида вақт қаерга кетаётганини тушуниш фойдали — агар скриншот ва ортиқча иловалар кўп тўпланган бўлса, эҳтимол гап фақат хотирада эмас: телефон вақтни қандай ўғирлашини кўриб чиқинг.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Кеш ва керак бўлмаган файллар кўпинча хавфсиз кўпроқ жой берса ҳам, аввал суратлар ва видеоларни ўчиришади.
- Шошилинч тозалаб, «керак эмас» орасида муҳим файлнинг ягона нусхаси йўқлигини текширмайди.
- Бештагина дақиқа олишига қарамай, тозалашдан олдин ҳужжатлар ва суратларни булутга кўчирмайди.
- Хотира масаласини бир марта тизимли ҳал қилиш ўрнига ҳар ой жой етишмаслиги билан қайта курашади.
Қисқа жавоблар
Телефонда жой бўлмаса биринчи навбатда нимани ўчириш керак?
Иловалар ва мессенжер кешидан бошланг — у ноёб маълумотларни сақламайди ва ўзи тикланади. Кейин — дубликат суратлар, эски юклаб олишлар ва ишлатилмайдиган офлайн хариталар.
ВҳацАпп ва Телеграм кешини ўчирса бўладими?
Ҳа, кешни ёзишма ва контактларни йўқотмасдан ўчириш мумкин — медиа файллар кейинги очилганда қайтадан юкланади. Хабарларнинг ўзи ва ёзишма матни бунда йўқолмайди.
Тозалашдан кейин ҳам жой етмаса нима қилиш керак?
Суратлар ва видеоларни булутга ёки компютерга кўчиринг, телефонда фақат охирги суратларни қолдиринг. Бу доимий такрорланса, эҳтимол гап ахлатда эмас, ўрнатилган хотира ҳажмида.
Телефон хотирасини нима эгаллаётганини қандай билиш мумкин?
Созламаларда категориялар бўйича бўлинган хотира бўлими бор: суратлар, видеолар, иловалар, кеш, тизим файллари. У тахмин қилмасдан аниқ манзарани кўрсатади.
Хотира деярли тўлган бўлса телефон бузиладими?
Ҳа, хотира четигача тўлганда телефон секинлашиши, янгиланишларда осилиб қолиши ва зарядни ёмонроқ ушлаб туриши мумкин, чунки тизимга вақтинчалик файллар учун жой етмайди.
Қисқача
- Аввал созламалардаги хотира бўлимига қаранг — у ерда айнан нима жой эгаллаётгани кўринади.
- Кеш ва дубликат суратларни тозалаш хавфсиз, ёзишмадаги овозли ва медиа файлларни — эҳтиёткорлик билан.
- Формула: бўш жой = умумий ҳажм − тизим − иловалар ва файллар.
- Булутга кўчириш керакли файлларни ўчирмасдан муаммони ҳал қилади.
- Жой етишмаслиги ҳар ой такрорланса, гап ахлатда эмас, телефон хотираси ҳажмида.
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
