Каримжон ҳар куни кечқурун ишдан қоронғида қайтар ва дарвоза калитини пайпаслаб қидирарди — дарвоза устидаги чироқ баҳорда куйиб қолган, алмаштиришга эса доим вақт топилмасди. Шундай кечалардан бирида у нотекис йўлкада қоқилиб, оёғини бураб олди. Шу воқеадан кейин оила ниҳоят ҳовли ёритилиши билан жиддий шуғулланди — кириш олдидаги битта лампочка эмас, бутун участка учун тизим билан.
«Ҳовли ва участка ёритилишини қандай қилиш керак» деган савол нолдан уй ёки дача қураётган ҳар бир кишида пайдо бўлади. Қандай ёритиш турлари кераклигини, бу электр бўйича қанча туришини ва ортиқча тўламасликни кўриб чиқамиз.
Ҳовли ва участкада қандай ёритиш керак
Одатда учта зона ажратилади: калитлар ва зинапояларни кўриш учун кириш ва дарвоза олдидаги иш ёритилиши, хавфсизлик учун йўлкалар ва периметрнинг навбатчи ёритилиши, ва безак ёритилиши — дарахтлар, беседка ёки фасаднинг ёритилиши. Биринчи иккитасидан бошлаш керак, безак ёритилишини кейинроқ қўшиш мумкин.
Кўча учун ЛЕД лампалар ёки оддийлари — қайси бири фойдалироқ
ЛЕД чироқлар сотиб олишда қимматроқ туради, лекин бир неча баробар кам электр сарфлайди ва оддий чўғли лампалардан бир неча баробар узоқроқ хизмат қилади. Кўчада, ёруғлик ҳар куни кечқурун бир неча соат ёнадиган жойда, электр ҳисобидаги фарқ бир-икки мавсумдаёқ сезилади.
Юнусобод тарафидан таниш воқеа: ҳовлида қуёш ботишидан ярим тунгача ёнадиган 60 ваттлик оддий лампали олтита кўча чироғи турарди. 8–9 ваттлик ЛЕД аналогларига алмаштирилгандан кейин кўча ёритилиши учун ҳисоб сезиларли тушди, чироқлар эса икки йил давомида бир марта ҳам куймади.
Ҳовли ёритилиши учун ҳаракат сенсори керакми
Ҳаракат сенсори ёруғлик бутун тун керак бўлмаган жойларда фойдали — дарвоза, гараж ёки хўжалик қурилмаларига борадиган йўлкада. Ёруғлик фақат кимдир ўтганда ёнади, ва бу бутун тун танловсиз ёнадиган лампаларга нисбатан қўшимча электр тежайди.
Кўча ёритилиши учун кабелни қандай хавфсиз тортиш керак
Кўча учун кабел намликдан ҳимояланган бўлиши ва ёки ерга махсус қувурда тахминан ярим метр чуқурликда, ёки ўтишга халақит бермайдиган ва осилиб қолмайдиган етарли баландликда ҳаво орқали тортилиши керак. Кабел кесими ва намликдан ҳимояда тежаш керак эмас — ер остидаги электр симини қайта қилиш тўғри тортишдан бир неча баробар қимматга тушади.
Қандай ҳисобланади
Олтита кўча чироғини оддий лампалардан ЛЕД га алмаштириш мисолида ҳисоблаймиз. Формула сўзлар билан: ойлик тежаш — лампалар қуввати фарқини ишлаш соатлари ва кунлар сонига кўпайтириш, кейин киловатт-соатга ўтказиш ва электр тарифига кўпайтириш.
1-мисол: битта лампа қувватидаги фарқ — 60 ватт минус ЛЕД нинг 9 ватти, яъни битта лампада 51 ватт тежаш. Олтита лампа — соатига 306 ватт тежаш. Кунига 5 соат ишлаганда бу кунига 1,53 киловатт-соат тежаш, 30 кунда — тахминан 46 киловатт-соат ойига. Кейин ўзингиздаги киловатт-соат тарифига кўпайтирамиз — рақамлар шартли, ўз тарифингизни квитансиядан аниқлаштиринг.
2-мисол: ЛЕД лампаларга ўтиш нархи — олтита чироқ шартли донаси нархида, бу сумма ҳисобдаги тежаш ҳисобига бир неча ойда қопланади, кейин тежаш аллақачон фойдага ишлайди.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Лампадаги қувват тежами | эски қувват − янги қувват | 60 − 9 = 51 Вт |
| 6 лампада соатига тежам | лампадаги тежам × лампалар сони | 51 × 6 = 306 Вт |
| Ойлик тежам | Вт × соат × кун ÷ 1000 | 306 × 5 × 30 ÷ 1000 ≈ 46 кВт·соат |
| Сўмдаги тежам | кВт·соат × тариф | 46 × тарифингиз |
Агар ёритишни бошқа таъмирлаш ёки ҳовлини жиҳозлаш билан бирга қилсангиз ва ҳаммасига дарҳол пул етмаса, кредит шартларини кредитлар бўлимида солиштириш, тўловни эса сайтдаги кредит калкулятори орқали тахминлаш мумкин. Кўча кабелини тортиш учун электрик устани хизматлар бўлими орқали топиш қулай.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Кўча кабелини гофрасиз ёки қувурсиз тўғридан-тўғри тупроққа тортиш.
- Ёруғлик кўп соат кетма-кет ёнадиган жойда оддий чўғли лампаларни қўйиш.
- Чироқларни намлик ва чанғдан ҳимояда тежаш — кўчада бу ИП44 ва ундан юқори бўлиши керак.
- Ёритишни зоналарга бўлмасдан, ҳаммасини битта ўчиргич билан ёқиш.
- Кўча электр симини тортишда ерга улашни унутиш.
Яна бир мисол — бу сафар хавфсизлик ҳақида, Сергелидан: оиланинг ҳовлисида хўжалик блокига борадиган йўлка ёритилмаган эди, кечқурунлари у ерга телефон фонариги билан боришарди. Ҳаракат сенсорли битта чироқ ўрнатилгандан кейин, уларнинг ўз сўзларига кўра, оиладаги кичик йиқилиш ва шикастланишлар бир мавсумда нолга тушди — оддий ечим бошида ўйлаган безак ёритилишидан муҳимроқ бўлиб чиқди. Участкани ҳали танлаётган бўлсангиз, электр симлари ва ёритиш ҳолатини кўришда текширинг — кўчмас мулк эълонларидаги фотоларда бу ҳар доим ҳам кўринмайди.
Қисқа жавоблар
Ҳовли ва участка ёритилиши қанча туради
Сумма ёритиш нуқталари сонига, чироқ турига ва кабел узунлигига боғлиқ — бир нечта ЛЕД чироқ ва электр сим билан минимал тўплам ҳаракат сенсорли ва безак ёритишли тизимдан арзонроқ туради. Рақамлар шартли.
Кўча учун нима фойдалироқ — ЛЕД лампалар ёки оддийлари
Узоқ муддатда ЛЕД лампалар фойдалироқ: сотиб олишда қимматроқ, лекин электр тежайди ва узоқроқ хизмат қилади, нархдаги фарқни бир неча ойда қоплайди.
Ҳовлида ҳаракат сенсори керакми
Мажбурий эмас, лекин ёруғлик доимий керак бўлмаган жойларда фойдали — дарвоза, гараж ёки хўжалик қурилмаларига борадиган йўлкада, электр тежайди.
Кўча кабелини ҳаво орқали тортиш мумкинми
Мумкин, агар кабел намликдан ҳимояланган бўлса ва осилиб қолмайдиган ҳамда ўтишга халақит бермайдиган етарли баландликда осилган бўлса. Ер остида кабел тахминан ярим метр чуқурликдаги қувурга солинади.
Кўча чироғининг ҳимоя даражасини қандай танлаш керак
Кўча учун ИП44 ва ундан юқори белгини қидиринг — иккинчи рақам қанча катта бўлса, намликдан ҳимоя шунча яхши, очиқ, ёмғир остидаги жойлар учун ИП65 олган маъқул.
Қисқача
- Ҳовли ёритилиши иш, навбатчи ва безак турларига бўлинади, биринчи иккитасидан бошлаш керак.
- ЛЕД чироқлар сотиб олишда қимматроқ, лекин электр ҳисобидаги тежам ҳисобига ўзини қоплайди.
- Ҳаракат сенсори ёруғлик бутун тун керак бўлмаган жойда электр тежайди.
- Кўча кабели намликдан ҳимояланган бўлиши керак, ерда — қувурда, ҳавода — баландликда.
- Намликдан ҳимоя ва кабел кесимида тежаш қайта қилишда қимматроққа тушади.
- Йўлканинг оддий ёритилиши кўпинча биринчи навбатда ўйланадиган безак ёритилишидан муҳимроқ бўлади.
