Азиз хотини билан Сергелидан олти сотих ерли уй сотиб олди. Биринчи ёзи уларга ҳаммасини экишди — помидор, қалампир, картошка, кўкатлар. Кузда ҳисоблаб кўришса: уруғ-ўғитга икки миллион сўмга яқин кетган, ҳосил эса бозорда уч ярим миллионга тортади. Ёзнинг ярмида кўкат-бодринг олинмаган — «огород керакми» деган савол назарий эмас эди.
Олти сотихли огород қанча тежайди? Тўрт кишилик оила сабзавот ва кўкатга ойига 400–800 минг сўм сарфлайди. Ўз участкаси тўғри парвариш билан шу сумманинг учдан бир — ярмини ёпади, лекин учинчи йилгача соф фойда кам кўринади, агар ҳамма харажатни ҳисобга олсангиз.
Оилани сабзавот билан боқиш учун неча сотих керак
Олти сотих сабзавот, кўкат, бироз резавор ва бир-икки мевали дарахтга етади — картошкани саноат ҳажмида экмаса. Картошка кам ҳосил бериб кўп жой олади, помидор ва қалампир эса шу майдондан кўпроқ ҳосил беради.
Одатий тақсимот: уй-ҳовли — ярми, огород — 150–200 квадрат метр, қолгани — дарахт ва девор бўйидаги узум. Шу майдон 3–4 кишилик оилага мавсум бўйи сабзавот беради, лекин қишга захира учун етмайди.
Огород ўзини оқлаяптими, қандай ҳисоблаш керак
Формула оддий: мавсум тежови минус харажат — уруғ, suv, ўғит, асбоб, баъзан ер ҳайдаш учун ишчи кучи.
Тежов = бозор нархи × терилган ҳосил. Мисол: помидор 8 000 сўм/кг, олти тупдан 40 килограм терилган. 8 000 × 40 = 320 000 сўм тежов. Рақамлар шартли.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мавсумга мисол |
|---|---|---|
| Сабзавотдан тежов | бозор нархи × ҳосил оғирлиги | помидордан 320 000 сўм |
| Уруғ ва кўчат | мавсум учун чек | 500 000 сўм |
| Suv ва суғориш | ҳисоблагич ёки тариф | 150 000 сўм |
| Асбоб-ускуна | нарх / хизмат муддати | йилига 150 000 сўм |
Бир қўшнининг картошкаси ўзини оқламаслиги мумкин, бошқасининг узуми оилани боқади. Гап аниқ рақамда эмас, ҳисоблаш одатида.
Пул ҳисобига қараганда нима экиш фойдали
Энг тез кўкат ўзини оқлайди: укроп, кашнич, ялпиз деярли харажациз ўсади ва ҳафталик харидни алмаштиради. Помидор-қалампир кейинги ўринда. Картошка-карамни кузда улгуржи олган арзонроқ.
Азизнинг қўшниси ярим токчани картошкага ажратди, кўкатни эса ташлаб қўйди — картошка 200 000 сўм берди, холос, кўкат уч баробар кўпроқ берарди. Биринчи йил учун одатий ҳолат.
Суғориш ва вақт — кам баҳоланадиган харажат
Ёзда огородга suv уйга кетадигандан кўп сарфланади. Томчилатиб суғориш сувни икки баравар тежайди, лекин тизим олти сотих учун камида 800 000 сўмга тушади. Ҳисоб: тизим нархини suv тежовига бўламиз — 200 000 сўм тежовда тизим тўрт мавсумда қопланади.
Мавсум чўққисида парваришланган участкада кунига 30–40 дақиқа кетади, бир ҳафта ташлаб қўйилган огород эса кейин бир неча соатлик ўтов талаб қилади.
Бир хил участкадаги дарахт ва узум
Олти сотихда бир-икки мевали дарахт ва девор бўйидаги узумга ҳам жой топилади — вертикал ўсса, майдонни олиб қўймайди. Биринчи бир-икки йил дарахт фақат ресурс ейди, ҳосил учинчи-тўртинчи йилдан бошланади. Боғ учун участка йўқ бўлса, НАРХТОПъдаги участкали уйларни солиштиринг.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Режасиз экиш — кейин кўчатларнинг ярми бўш қолади ёки бир-бирини такрорлайди.
- Фақат ҳосилни ҳисоблаб, suv ва вақтни унутиш.
- Иссиқда суғоришни тежаб, бир ҳафта ичида ҳосилдан айрилиш.
Ерни бир марта ҳайдатиб олиш, олти ой қаттиқ тупроқ билан курашишдан осонроқ — бундай усталар NARXTOP хизматлар бўлимида ҳам учрайди. Асбоб учун пул етишмаса, кичик суммада кредит олиш мумкин — шартларни истеъмол кредитлари бўлимидан кўринг, тўловни калкуляторда ҳисобланг, комиссияни банклар нима учун комиссия олади мақоласидан текширинг.
Қисқа жавоблар
Олти сотихли огород ойига қанча тежайди
Мавсумда оилага ойига 150–400 минг сўм, асосан ҳар ҳафта олинадиган кўкат-сабзавот ҳисобидан.
Огород биринчи йилда ўзини оқлайдими
Кўпинча йўқ: пул асбоб, суғориш ва кўчатга кетади, улар кейин бир неча йил хизмат қилади. Фойда иккинчи-учинчи мавсумдан кўринади.
Огород тезроқ ўзини оқлаши учун нима экиш керак
Энг тез кўкат ва помидор-қалампир ўзини оқлайди. Картошка ва карамни кўпинча улгуржи олган арзонроқ.
Огородга кунига қанча вақт кетади
Мавсум чўққисида — мунтазам парваришда кунига ярим соат-бир соатча.
Кичик участкада томчилатиб суғориш керакми
Мажбурий эмас, лекин suv ва вақт тежови ҳисобига бир неча мавсумда ўзини оқлайди.
Қисқача
- Олти сотих сабзавот, кўкат ва бир-икки дарахтга етади, қиш захирасига етмайди.
- Тежов кўпинча иккинчи-учинчи мавсумдан кўринади.
- Кўкат ва помидор-қалампир тезроқ ўзини оқлайди.
- Суғориш — энг кам баҳоланадиган харажат.
- Барча харажатни ҳисобланг, фақат ҳосилни эмас.
- Рақамлар шартли: ўз бозор ва suv тарифингизни қўйинг.
