Азиз хотини билан Сергелидаги янги квартирага кўчиб ўтишди ва аста-секин жиҳозлашга қарор қилишди: аввал битта дўкондан диванни бўлиб тўлашга олдилар, бир ҳафтадан кейин — бошқа дўкондан ошхона гарнитурини, кейин учинчи дўкондан музлатгич ва кир ювиш машинасини. Ҳар бир тўлов алоҳида кичик кўринди. Биринчи ой охирида барча тўловлар бирга маошнинг ярмидан кўпини еб қўйгани маълум бўлди. Квартирани бўлиб тўлаб жиҳозлаш неча пулга тушиши — дўконларга боришдан олдин битта жадвалда жавоб бериш керак бўлган савол, тўртта турли шартномадан кейин эмас.
Агар квартира ҳали танланаётган бўлса, аввал кўчмас мулк бўлимидаги вариантларни кўриб, жиҳозлашни аниқ майдонга қараб ҳисоблаган маъқул. Хато деярли ҳар доим битта: харидлар рўйхати бошда тузилади, қоғозда эмас, ва ҳар бир нарса қолганларидан алоҳида баҳоланади.
Квартира жиҳози нималардан иборат
Катта харажатлар одатда шундай: диван ва кроват, ошхона гарнитури ёки ҳеч бўлмаса стол-стул, музлатгич, кир ювиш машинаси, плита ва майда техника — чангютгич, дазмол, микротўлқинли печ. Ҳар бир нарсанинг ўз нархи, ўз дўкони ва ўз бўлиб тўлаш муддати бор, ва асосий тузоқ шунда: ҳаммасини битта жадвалга йиғмагунча, бюджетга ҳақиқий юк кўринмайди.
Қандай ҳисоблаш керак
Формула оддий: умумий ойлик тўлов = ҳар бир бўлиб тўланаётган нарсанинг тўловлари йиғиндиси. Ҳисоблаш керак бўлган нарса — бутун жиҳознинг умумий нархи эмас, айнан ойлик тўловлар суммаси, айнан у бюджет кўтара оладими-йўқми белгилайди.
Мисол. Диван — 6 000 000 сўм, 10 ойга бўлиб тўлаш, тўлов 600 000 сўм. Ошхона гарнитури — 9 000 000 сўм, 12 ойга бўлиб тўлаш, тўлов 750 000 сўм. Музлатгич — 5 000 000 сўм, 10 ойга бўлиб тўлаш, тўлов 500 000 сўм. Жами бир вақтда: 600 000 + 750 000 + 500 000 = 1 850 000 сўм ойига, ва бу кир ювиш машинаси ва майда техникасиз. Рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг.
Иккинчи мисол. Худди шу харидларни вақт бўйича чўзсангиз — аввал диван ва музлатгич, ошхонани эса ярим йилдан кейин, биринчи тўловлар деярли тугаганда олсангиз — энг юқори юк бир вақтдаги 1 850 000 сўм ўрнига 1 100 000 сўмдан ошмайди.
Жадвал: ҳаммаси бирдан ёки навбат билан
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Диван учун тўлов | нарх ÷ муддат | 6 000 000 ÷ 10 = 600 000 |
| Ошхона учун тўлов | нарх ÷ муддат | 9 000 000 ÷ 12 = 750 000 |
| Ҳаммаси бирдан, чўққи | барча тўловлар йиғиндиси | 600 000 + 750 000 + 500 000 = 1 850 000 |
| Навбат билан, чўққи | фақат жорий харидлар | тахминан 1 100 000 |
Нима арзон: турли дўконларда бўлиб тўлаш ёки битта истеъмол кредити
Техника дўконидаги бўлиб тўлашда одатда алоҳида ставка йўқ — ортиқча тўлов нархда яширинган. Бутун суммага банкдан битта истеъмол кредити баъзида арзонроқ чиқади ва турли саналардаги уч-тўртта тўлов ўрнига битта тушунарли тўлов беради. Буни солиштириш шарт, айниқса жиҳозлаш суммаси катта бўлса. Харидни чўзиш ҳар доим ҳам фойдали эмас — нархлар жамғармадан тезроқ ўсаётган бўлса, олдинроқ сотиб олиш арзонроқ, бу ҳақда инфляциядан қандай ҳимояланиш мақоласида батафсил.
Дўконларга боришдан олдинги тартиб
- Рўйхат тузинг: нима дарҳол керак, нима ярим йил кутиши мумкин.
- Ҳар бир нарсанинг нархини ва мумкин бўлган бўлиб тўлаш муддатини икки-уч жойда билиб олинг.
- Бир вақтда сотиб олишни режалаштирган нарсаларнинг тўловларини қўшинг.
- Агар дўкондаги бўлиб тўлаш ўрнига банк вариантини кўриб чиқсангиз, суммани кредит калкуляторида текширинг.
- Эълонлардан ишлатилган вариантларни кўринг — биринчи пайтга кейин янгисига алмаштириладиган нарса ҳам етади.
Кўп учрайдиган хатолар
- «Кўчиб ўтяпмиз — дарҳол ҳаммасини жиҳозлаймиз» деб ҳаммасини бир кунда олишади.
- Бўлиб тўлаш муддатларини солиштирмайдилар: турли тўловлар турли вақтда тугайди, ва энг катта юк биринчи ойларга тўғри келади.
- Техникани етказиб бериш ва улашни унутишади — бу бўлиб тўлаш нархига кирмайдиган алоҳида суммалар.
- Майда нарсаларга — парда, идиш-товоқ, чироқ — пул қолдирмасдан, уларга ҳам яна бир бўлиб тўлаш олишади.
Қисқа жавоблар
Квартирани бўлиб тўлаб жиҳозлаш неча пулга тушади
Харидлар рўйхатига боғлиқ, лекин ҳисоблаш керак бўлган нарса буюмларнинг умумий нархи эмас, барча бўлиб тўлашлар бўйича бир вақтдаги ойлик тўловлар суммаси — айнан у бюджетга юкни белгилайди.
Квартирани дарҳол эмас, аста-секин жиҳозлаш мумкинми
Ҳа, ва бу энг юқори юкни камайтиради: харидларни бир неча ойга чўзсангиз, эски тўловлар янгилари бошланишидан олдин тугайди.
Нима арзон — дўкондаги бўлиб тўлаш ёки бутун суммага банкдан кредит
Аниқ дўкон ва банк шартларига боғлиқ, лекин бутун жиҳозга битта истеъмол кредити нархда устамаси бор бир нечта алоҳида бўлиб тўлашдан баъзида арзонроқ чиқади.
Барча мебел ва техникани дарҳол кредитга олиш керакми
Йўқ, шарт эмас. Баъзи нарсаларни ишлатилган ҳолда сотиб олиш ёки ярим йилга қолдириш мумкин — бу ҳам ортиқча тўловни, ҳам бир вақтдаги юкни камайтиради.
Тўловларнинг умумий суммаси жуда катта чиқса нима қилиш керак
Харидларни вақт бўйича чўзинг, арзонроқ вариантларни танланг ёки ишлатилган вариантларни кўринг — жиҳозлаш тезлиги учун ортиқча тўлаш шарт эмас.
Қисқача
- Буюмлар нархини эмас, барча бўлиб тўлашлар бўйича бир вақтдаги ойлик тўловлар суммасини ҳисобланг.
- Вақт бўйича чўзилган жиҳозлаш бюджетга энг юқори юкни бир неча марта камайтиради.
- Дўкондаги бўлиб тўлашни бутун суммага битта банк кредити билан солиштиринг.
- Етказиб бериш, техникани улаш ва парда-идиш каби майда нарсаларни алоҳида ҳисобга олинг.
- Жиҳознинг бир қисмини янги бўлиб тўлаш ўрнига ишлатилган ҳолда сотиб олиш мумкин.
