Азизнинг кечқурун чаккалари оғрий бошлади — у буни хонанинг дим ҳавосига йўярди, аслида эса сабаб кунига ўн соат ўтирадиган эски, милтилловчи экранли мониторда эди. Янги монитор билан бир ҳафтада бош оғриғи деярли ўз-ўзидан йўқолди.
Кўз учун монитор диагонали ёки брендига қараб эмас, экран узоқ ишлашда қандай хатти-ҳаракат қилишига қараб танланади: милтиллайдими ёки йўқ, ялтирайдими ёки йўқ ва сиз аслида қандай масофада ўтирасиз. Тўғри танлов чарчоқнинг катта қисмини танаффус ва машқларгача йўқотади.
Монитор олдида кўзни аслида нима чарчатади
Гап «узоқ экранга қараш» фактида эмас, учта нарсада: эски матрицаларда орқа ёруғлик милтиллаши, кечқурун қоронғи хонада жуда ёрқин экран ва кўзгача нотўғри масофа. Учала сабаби ҳам қиммат «компютер учун» кўзойнак сотиб олиш эмас, техника ва одатларни тўғри танлаш билан даволанади.
Монитор танлашда қайси параметрларга қараш керак
Мат қоплама ойна ва стол лампасидан келаётган нурни ялтироққа қараганда камроқ акс эттиради — дераза қуёш томонга қараган хонада бу айниқса сезиларли. 75 герц ва ундан юқори янгиланиш частотаси ҳамда милтиллашни бостириш функсияси матн билан узоқ ишлашда чарчоқни шунчаки юқори пиксел сонидан кўра кучлироқ камайтиради. Ўлчамни «пул етганича каттароқ» эмас, кўзгача масофага қараб танланг — яқин столда жуда катта монитор бошни доим бурашга мажбур қилади.
Қандай ҳисоблаш керак: тўғри масофа ва экран ўлчами
Масофа формуласи: мониторгача сантиметрдаги масофа = экран диагонали дюймда, икки яримга кўпайтирилган.
Мисол: 24 дюймли монитор — кўзгача масофа тахминан 60 сантиметр, бу чўзилган қўлдан бироз узунроқ. 27 дюймли монитор учун — тахминан 67 сантиметр. Агар стол керакли масофадан қисқа бўлса, экранга яқин ўтиришдан кўра кичикроқ монитор олган маъқул.
Иккинчи ҳисоб — кўз учун танаффуслар бўйича «20-20-20» қоидаси: ҳар 20 дақиқада 20 сония камида 6 метр узоқликка қараш. Саккиз соатлик иш кунида бу тахминан 24 марта 20 сониядан — кунига тахминан 8 дақиқа кўзни бўшатишга кетади (рақамлар шартли, ўз иш ва танаффус жадвалингизни қўйинг).
| Қоплама тури | Деразадан ялтираш | Янгиланиш частотаси, Гц | Кимга мос |
|---|---|---|---|
| Ялтироқ | кучли | 60–75 | қарама-қаршисида деразаси йўқ қоронғи хона |
| Мат | кучсиз | 75–100 | деразали хона, матн билан узоқ иш |
| Милтиллашни бостирувчи | қопламага боғлиқ | 75 ва ундан юқори | кунига 6–8 соат кетма-кет иш |
Монитор танлаш ва созлашда кўп учрайдиган хатолар
Мониторни деворга тираб, деразага орқа қилиб қўйишади — қуёш тўғридан-тўғри экранга тушиб, кун бўйи кўзни қисишга мажбур қилади. «Аниқроқ бўлсин» деб ёрқинликни максималга бурашади, аслида кечқурун бу фақат чарчоқни тезлаштиради. Милтилловчи орқа ёруғликли эски мониторда ишлашади ва бош оғриғини техникадан бошқа ҳамма нарсага йўйишади. Болани катталар бўйига мўлжалланган монитор олдига стул ёки монитор баландлигини созламасдан ўтқизишади.
Янги мониторга ҳозир пул етмаса нима қилиш керак
Техникага пул йиғаётган пайтда — кечқурун ёрқинликни камайтиринг, имкони бўлса эски мониторнинг мат томонини деразадан узоқлаштиринг ва эски техникада ҳам юқоридаги формула бўйича масофани сақланг. Пул дарров керак бўлса, истеъмол кредити шартларини ва кредит карта орқали бўлиб тўлашни солиштиринг — улардаги ортиқча тўлов бошқача ҳисобланади. Аста-секин йиғиш қулайроқ бўлса, фоизли оддий банк омонати сумма йиғилгунча пулни инфляциядан сақлайди.
Монитор фақат иш учун эмас, бошқа мақсадда керак бўлса
Мактаб ўқувчилари ва талабалар учун ҳам қоидалар бир хил: формула бўйича масофа, ҳар 20 дақиқада танаффус ва ухлашдан олдин кечқурун юқори бўлмаган ёрқинлик. Шу ерда техникани эмас, бутун оилавий бюджетни қайта ҳисоблаш керак — бошқа харажатларга зарар етказмай ойига қанча пул ажратиш мумкинлигини тушуниш учун. Эски техникани созлаш ва тозалашни ўзингиз уддаламасангиз, уйга яқин уста орқали хизматлар бўлимидан буюртма қилиш қулайроқ.
Қисқа жавоблар
Кўз учун қайси монитор яхши?
75 герц ва ундан юқори янгиланиш частотаси ҳамда милтиллашни бостириш функсияси бор мат экран — бундай монитор камроқ ялтирайди ва матн билан узоқ ишлашда кўз камроқ чарчайди.
Монитордан қандай масофада ўтириш керак?
Мўлжал — монитор диагонали дюймда, икки ярим сантиметрга кўпайтирилади. 24 дюймли монитор учун бу тахминан 60 сантиметр.
Компютер учун махсус кўзойнак керакми?
Ҳаммага ва ҳар доим ҳам эмас — аввал экрангача масофа, ёрқинлик ва монитор милтиллашини текшириш керак. Шундан кейин ҳам кўз чарчаса, кўзойнак масаласини реклама эмас, офталмолог ҳал қилади.
Кунига неча марта кўз учун танаффус қилиш керак?
Мўлжал — ҳар 20 дақиқада 20 сония камида 6 метр узоқликка қараш. Саккиз соатлик кунда бу жамида бир неча дақиқани ташкил қилади, лекин таъсири йиғилади.
Кечқурун экран ёрқинлиги юқори бўлса зарарми?
Ҳа, айниқса қоронғи хонада: ёрқин экран ва қоронғи хона орасидаги контраст кўзни кучлироқ чарчатади ва ишдан кейин ухлашга халақит беради.
Қисқача
- Мат қоплама ва 75 герцдан юқори частота диагонали катталигидан кўра чарчоқни кучлироқ камайтиради.
- Мониторгача масофани формула бўйича ҳисобланг: диагонал дюймда 2,5 сантиметрга кўпайтирилади.
- Ҳар 20 дақиқада — 20 сония камида 6 метр узоққа қаранг.
- Кечқурун ёрқинликни пасайтиринг, максималга бурманг.
- Бола учун стул ва монитор баландлигини алоҳида текширинг — катталар бўйига эмас.
- Катта харидни кредит, бўлиб тўлаш ва омонат бўйича солиштиринг, кўр-кўрона қарзга кирманг.
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
