Қорбўрон усули: қарзлардан босқичма-босқич қандай қутулиш

Бешта кредит, улардан учтаси муддати ўтган ва ҳар ой қайси бирини аввал тўлаш кераклиги ноаниқ — бу кўпчиликка таниш ҳолат. Қорбўрон усули — бир нечта қарз бўйича тўлов тартиби, унда аввал энг кичик қарз ёпилади, қолганларига эса фақат минимал тўлов қилинади, ҳар ёпилган қарздан бўшаган пул эса кейинги, каттароқ қарзга ўтади.

Дилноранинг тўртта турли ҳажмдаги кредити бор эди: карта, микрозаём, истеъмол кредити ва техника учун бўлиб тўлаш. Барчасига бир вақтда оздан тўлаш чиқмасди — пул зўрға етарди, қарзлар эса гўё жойидан силжимасди. Уларни камайиш тартибида жойлаштириб, бирма-бир ёпишни бошлаганида, бир неча ойдан кейин жараён ҳақиқатан ҳам давом этаётгани сезилди.

Қорбўрон усули қандай ишлаши ва қарздан чиқишга қачон ёрдам беришини кўриб чиқамиз.

Қорбўрон усули нима

Қорбўрон усули — бир нечта қарзни ёпиш стратегияси, унда қарзлар ставка бўйича эмас, сумма бўйича ўсиш тартибида жойлаштирилади. Аввал энг кичигидан ташқари барча қарзларга фақат минимал тўлов қилинади, бюджетдаги бутун бўш қолдиқ эса тўлиқ ёпилгунча энг кичик қарзга йўналтирилади.

Шундан сўнг бўшаган сумма — ёпилган қарзнинг собиқ минимал тўлови ва олдинги бўш қолдиқ — кейинги, каттароқ қарзга ўтади. Ҳар бир ёпилган қарз кейингисига ташлаш мумкин бўлган суммани оширади, шу сабабдан номи ҳам шундай: кўм думалаб, катталашиб боради.

Лавина усулидан нимаси билан фарқ қилади

Лавина усули қарзларни ставка бўйича жойлаштиради: аввал энг қиммат қарз ёпилади, шунда фоиздан камроқ тўланади. Қорбўрон эса тежамнинг бир қисмини тезкор ғалабалар учун қурбон қилади — қарзлар сони бир-икки ойдаёқ камаяди, бу мотивацияни ушлаб туради.

Майда қарзи кўп, каттаси битта бўлган одам учун фарқ пулда сезиларли бўлиши мумкин, лекин ярмида ташлаб қўйган одам учун қорбўрон охиригача етказиладиган ягона усул бўлади. Карта бўлса, кредит карталари шартларини алоҳида текширинг.

Қарзларни қорбўрон усули бўйича қандай жойлаштириш керак

1. Барча қарзларни ёзиб чиқинг: кимга қарздорсиз, қолдиқ, минимал тўлов, ставка.
2. Рўйхатни қарз қолдиғи бўйича — энг кичигидан энг каттасигача тартибланг.
3. Минимал тўловлардан ташқари ойига ҳақиқатан қанча пулни қарзларга йўналтириш мумкинлигини аниқланг.
4. Бутун бўш қолдиқни рўйхатдаги биринчи қарзга ташланг, қолганларига минимал тўланг.
5. Биринчи қарз ёпилгач, бўшаган тўловни қўшиб, иккинчисига ўтинг.

Қанча вақт кетишини қандай ҳисоблаш мумкин

Рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг. 1-қарз: қолдиқ 2 000 000 сўм, минимал 200 000 ойига. 2-қарз: қолдиқ 6 000 000, минимал 400 000. 3-қарз: қолдиқ 15 000 000, минимал 900 000. Минималлардан ташқари бюджетдаги бўш қолдиқ — ойига 500 000.

Биринчи қарзга 200 000 плюс 500 000 бўш пул — ойига 700 000 кетади, у тахминан уч ойда ёпилади. Шундан сўнг 700 000 сўм иккинчи қарз минималига қўшилади: 400 000 плюс 700 000 — ойига 1 100 000, иккинчи қарз сезиларли тезроқ ёпилади. Аниқ муддат ва ортиқча тўловни NARXTOP кредит калкуляторида ҳисоблаш қулай.

Минималларга ҳам пул етмаса нима қилиш керак

Агар минимал тўловлар йиғиндиси даромаддан ошиб кеца, гап тартибида эмас, мажбуриятлар ҳажмида. Бунда банк ёки МФТ билан шартларни қайта кўриб чиқиш ёрдам беради. Батафсил қарз чуқурлигидан қандай чиқиш мақоласида.

Азизда карта ва микрозаём билан худди шундай бўлган — иккаласининг минимали маошнинг ярмини еб қўярди. Ёрдам бергани тўлов тартибини ўзгартириш эмас, картани банк билан бўлиб тўлашга ўтказиш ва эскисини ёпиш учун олмоқчи бўлган янги микрозаёмдан воз кечиш бўлди.

Қорбўронни рефинансирлаш билан бирлаштириш мумкинми

Ҳа, булар бир-бирини истисно қилмайди. Қарзлардан бирини пастроқ ставкага ўтказиш унинг тўловини камайтиради, қолганларни ёпиш тартиби эса қорбўронда қолаверади. Шартлар банкларда турлича, шунинг учун бир нечта таклифни NARXTOP кредитлар бўлимида солиштиринг, биринчисига дарҳол рози бўлманг.

Барча тўловларни оилавий харажатлар рўйхатига бирлаштириш ҳам фойдали — шунда усул учун ҳақиқатан бўш пул қаерда борлиги кўринади. Оилада бюджет қандай тузилиши ҳақида алоҳида мақола бор: оилада пул ва умумий бюджет.

Кўп учрайдиган хатолар

• Энг юқори ставкали қарзга бутун кучни ташлаб, майда қарзларни психологик жиҳатдан охирига етказиш осонлигини унутиш.
• Биттасини тезлаштириш учун қолган қарзлар бўйича минимал тўловларни ўтказиб юбориш — бу жарима ва кредит тарихи бузилишига олиб келади.
• Эскисини ёпиш учун умумий ортиқча тўловни қайта ҳисобламасдан янги қарз олиш.
• Рўйхатга қариндош ва танишлар олдидаги қарзларни киритмаслик — улар ҳам умумий манзаранинг бир қисми.
• Биринчи қарз ёпилгандан кейин тўхтаб қолиш ва бўшаган пулни кейингисига ўтказмаслик.

Қисқа жавоблар

Қорбўрон усулини нимадан бошлаш керак

Ҳар бир қарзнинг қолдиғи ва минимал тўлови кўрсатилган, кичик суммадан каттага тартибланган рўйхатдан бошланг. Минималлардан ташқари бўш қолдиқ рўйхатдаги биринчи қарзга йўналтирилади.

Ставкалар фарқи катта бўлса, қорбўрон мос келадими

Мос келади, лекин фоиз бўйича ортиқча тўлов лавина усулига қараганда юқорироқ бўлиши мумкин. Ставкалар фарқ қилса, танлашдан олдин иккала вариантни ўз рақамларингизда солиштиринг.

Энг кичигидан эмас, ўртача қарздан бошлаш мумкинми

Мумкин, лекин бу энди классик қорбўрон эмас, аралаш тартиб бўлади — энг кичик қарз босим яратмаса, ўртачаси эса кўпроқ халақит берса, бу баъзан ўзини оқлайди.

Усул давомида янги мажбурий харажат чиқса нима қилиш керак

Бюджетдаги бўш қолдиқни қайта ҳисобланг ва биринчи қарзга ортиқча суммани вақтинча камайтиринг, лекин қолганлар бўйича минимал тўловларни ўтказиб юборманг — усул ярмида ташланишининг энг кўп учрайдиган сабаби айнан шу.

Қисқача

• Қорбўрон усули қарзларни ставка эмас, кичик суммадан каттага тартибда ёпади.
• Ҳар бир ёпилган қарздан бўшаган пул рўйхатдаги кейингисига ўтади.
• Усул тез кўзга кўринадиган натижа беради, лекин ҳар доим ҳам фоизда энг кўп тежам дегани эмас.
• Қолган қарзлар бўйича минимал тўловларни ҳеч босқичда ўтказиб юбормаслик керак.
• Усулни алоҳида қиммат қарзларни рефинансирлаш билан бирлаштириш мумкин.
• Бошлашдан олдин танишлар олдидаги мажбуриятларни ҳам қўшиб, барча қарзларни ёзиб чиқинг.