Гаровдаги квартирани умуман сотиб олса бўладими, ёки дарҳол қочиш керакми? Чилонзордаги харидор бозордан 15% арзон квартира топиб, хурсанд бўлган, текширувда эса квартира аввалги эгасининг кредити бўйича банкка гаровда экани маълум бўлган. Битим бузилмади — шунчаки бошқа йўл, банк орқали кетди.
Қисқа жавоб: гаров — квартирани учинчи тараф, банк, суд ёки бошқа кредитор иштирокисиз эркин сота олмаслик чеклови. Бундай квартирани сотиб олиш мумкин, лекин фақат бу қандай гаров эканини ва у қандай олиб ташланишини аниқ билиб.
Гаров содда сўзда нима
Гаров — квартирани эркин тасарруф қилиб бўлмаслиги ҳақидаги ёзув: у кредит бўйича гаровда, суд бўйича арест остида, унда умрбод яшаш ҳуқуқига эга аҳоли рўйхатга олинган ёки унга ворислар даъво қилмоқда. Бундай ёзувсиз сотувчи квартирани шунчаки сотарди, бунда эса йўқ.
Нега бундай квартира нархи паст
Гаровли квартира эгасига кўпинча пул зудлик билан керак бўлади — қарзни ёпиш ёки низони ҳал қилиш учун, шунинг учун савдолашиш одатдагидан кучлироқ мумкин. Харидор учун паст нарх мураккаброқ ва узоқроқ битимни, қўшимча текширувларни ва ҳар босқичда нимадир нотўғри кетиш хавфини қоплайди.
Гаров қандай турлари бўлади
| Гаров тури | Нимани англатади | Битимда ким иштирок этади |
|---|---|---|
| Кредит гарови | Квартира банкда кредит таъминоти сифатида гаровда | Банк-кредитор |
| Арест | Суд қарори билан квартирани тасарруф қилиш тақиқланган | Суд, суд ижрочилари |
| Умрбод яшаш ҳуқуқи | Квартирада кўчириб бўлмайдиган одам рўйхатда | Рўйхатдаги аҳоли |
| Мерос низоси | Квартирага бир нечта ворис даъво қилади | Барча ворислар ёки суд |
Задатокдан олдин қандай текшириш керак
Квартира тарихи ва гаров борлигини ҳар қандай пул беришдан олдин текшириш мумкин ва керак — бундай текширувнинг аниқ тартибини битимни юритаётган нотариусдан сўранг, чунки керакли маълумотномалар таркиби баъзан ўзгаради.
Одатий ҳолат: харидор сотувчининг «ҳаммаси тоза» сўзига ишониб, задаток берган, бир ҳафтадан кейин эса эски суд низоси бўйича арест борлигини билиб қолган. Задатокни фақат узоқ суҳбат ва судга мурожаат қилиш таҳдиди орқали қайтариб олишга муваффақ бўлган — бўлмаслиги ҳам мумкин эди.
Битим қачон мумкин ва қандай ўтказилади
Гаров кредит гарови бўлса, битим одатда банк орқали боради: харидор суммасининг бир қисми дарҳол сотувчи қарзининг қолган қисмини ёпади, банк гаровни олиб ташлайди ва шундан кейингина мулк ҳуқуқи ўтказилади. Бу одатдаги битимдан узоқроқ, лекин банклар мунтазам ўтказадиган ишлайдиган схема.
Қачон бош тортган маъқул
Гаров суд қарорисиз мерос низоси бўлса, бош тортган маъқул: бировнинг низоси йиллар давомида сизники бўлиб қолиши мумкин. Худди шундай эҳтиёт бўлинг — сотувчи гаров қаердан келиб чиққани ҳақида суҳбатдан қочса, задатокка шошилса ва нотариус орқали текширишга вақт бермаса. Гаров кредит муддати ўтиши туфайли пайдо бўлган бўлса, механизмни кредит муддати ўца нима қилиш керак мақоласида кўриш фойдали.
Қандай ҳисоблаш керак: хавф учун қанча чегирма етарли
Гаровдаги квартира нархини ўхшаш гаровсиз квартира нархи билан солиштиринг — фарқ нафақат сотувчига зудлик учун чегирмани, балки сизнинг қўшимча текширув ва гаров олиб ташланишини кутиш вақти харажатларини ҳам қоплаши керак.
Етарли чегирма = ўхшаш тоза квартира нархи − шу квартира нархи. Мисол: ўхшаш гаровсиз квартира 500 000 000 сўм, бу эса 430 000 000. Чегирма 70 000 000 сўм, бу 14% — хавф ва гаровни олиб ташлаш вақтини қоплайди. Рақамлар шартли, мисол учун.
| Нима ҳисобланади | Қандай ҳисобланади | Мисол (шартли) |
|---|---|---|
| Етарли чегирма | Тоза квартира нархи минус гаровли квартира нархи | 500 000 000 − 430 000 000 = 70 000 000 сўм |
| Сотувчи қарзининг қолдиғи | Битим куни банкда аниқлаштирилади | банк ва тўлов жадвалига боғлиқ |
Кўп учрайдиган хатолар
«Гаров йўқ» сўзига текширмасдан ишониш. Нотариусга боришдан олдин задаток бериш. Квартира гаровда бўлса, банк четлаб битимга рози бўлиш. Гаровни олиб ташлашга вақт захира қилмаслик — жараён ҳафталаб давом этиши мумкин.
Қисқа жавоблар
Гаровдаги квартирани сотиб олса бўладими?
Бўлади, агар гаров тушунарли бўлса — масалан кредит гарови — ва битим банк ёки нотариус иштирокида ўтказилса, уларни четлаб эмас.
Нега гаровли квартиралар арзонроқ сотилади?
Сотувчига кўпинча пул зудлик билан керак, харидорга эса чегирма қўшимча текширувли узоқроқ битимни қоплайди.
Квартирада гаров борлигини қандай билиш мумкин?
Текширувнинг аниқ тартибини битимни юритаётган нотариусдан сўранг — у расмийлаштиришдан олдин долзарб маълумотларни текширади.
Задатокдан кейин гаров топилса нима қилиш керак?
Яширилган маълумотга таяниб задатокни ёзма талаб қилинг, сотувчи рад эца — юристдан маслаҳат олинг.
Иккиламчи бозорда квартираларни қаердан кўриш мумкин?
Турли туман ва нархдаги вариантларни NARXTOP кўчмас мулк бўлимида солиштириш қулай.
Қисқача
- Гаров — квартирани тасарруф қилиш чеклови, ҳар доим ҳам бош тортиш сабаби эмас.
- Паст нарх узоқроқ ва мураккаброқ битимни қоплайди.
- Квартира тарихини ҳар қандай пулгача нотариус орқали текширинг.
- Кредит гарови банк орқали олиб ташланади — бу ишлайдиган, лекин тез бўлмаган схема.
- Суд қарорисиз мерос низосидан нари турган маъқул.
- Ипотека билан олишга қарор қилсангиз, ипотека дастурлари саҳифасида турли банклар шартларини солиштиринг ва тўловни уй-жой калкуляторида ҳисобланг.
