Гаров эвазига кредит: қандай ишлайди

Фаррух кичик сех очмоқчи эди, ускуна учун сумма етишмади, оддий истеъмол кредити эса шу суммага лимит туфайли тасдиқланмади. Таниши квартира гарови эвазига кредит расмийлаштиришни маслаҳат берди — фоиз пастроқ, сумма каттароқ. Гаров эвазига кредит қандай ишлайди ва «агар нима бўлса квартира билан тўлайман» деган гап аслида қанчалик хавфсиз?

Қисқа жавоб: гаров эвазига кредит — бу банкка ўз мулкингизни, одатда кўчмас мулк ёки автомобилни таъминот сифатида топшириб, оддий истеъмол кредитига қараганда каттароқ сумма ёки пастроқ фоиз олишингиз. Тўловлар жадвал бўйича кеца, мулкка ҳеч нарса бўлмайди. Агар тўловлар жиддий ва узоқ бузилса, банк суд орқали гаровни ундириб, уни сотиб, қарзни ёпишга ҳақли.

Квартира ёки машинани гаровга қўйишдан олдин, тўлаш қобилиятингизни совуққонлик билан баҳоланг — бу ерда қарз чоҳидан қандай чиқиш ҳақидаги мантиқ ёрдам беради, фақат муаммо юз бергандан кейин эмас, олдиндан.

Гаров нима ва у банкка нима учун керак

Гаров — бу кредитнинг қайтарилишини таъминлайдиган мулк. Тўловлар жадвал бўйича кетаётган экан, гаров сизнинг фойдаланишингизда қолади: квартирада яшайсиз, машинада юрасиз. Банк фақат чекловни қайд қилади — масалан, кўчмас мулк реестрида квартира кредит ёпилмагунча гаровда эканлиги ҳақида белги.

Нега гаров эвазига кредит фоизи одатда пастроқ

Банк камроқ хавф олади: қарздор тўлашни тўхтаца, банкда сотиб, пулини қайтариб олиши мумкин бўлган мулк бор. Бу банк учун хавфни камайтиради, демак, қарздор учун фоизни ҳам — одатда таъминоциз истеъмол кредитидагидан сезиларли пастроқ бўлади.

Гаров қандай баҳоланади

Банк ёки мустақил баҳоловчи мулкнинг бозор қийматини аниқлайди, кредит суммасини эса одатда шу қийматнинг маълум улушидан кўп бермайди — бир қисмини банк «захира» сифатида қолдиради, кўчмас мулк ёки машина бозори тушиб кеца. Аниқ фоиз ва баҳолаш тартиби банкдан банкка фарқ қилади, мурожаат қилганда аниқ шартларни сўранг.

Кредитнинг реал нархини қандай ҳисоблаш мумкин

Формула оддий кредитдаги билан бир хил: ортиқча тўлов — тўлов ойлар сонига кўпайтирилиб, кредит суммаси айирилгани. Рақамлар шартли, мисол учун — ўз реал рақамларингизни қўйинг.

Мисол: квартира гарови эвазига 100 000 000 сўм кредит, шартли тўлов ойига 3 000 000 сўм, муддат 48 ой. 3 000 000 ни 48 га кўпайтирсак 144 000 000 сўм чиқади. Ортиқча тўлов 44 000 000 сўм бўлади, бу бутун муддат учун 44 фоиз устама — пастроқ фоиз ҳисобига бу худди шу сумма ва муддатдаги таъминоциз кредитга қараганда сезиларли камроқ.

Иккинчи мисол: худди шу кредит 48 эмас, 24 ойга олинса, тўлов ошади, лекин қисқароқ муддат ҳисобига ортиқча тўлов шартли 44 000 000 сўмдан сезиларли камроқ чиқади. Ўз суммангиз ва муддатингиз учун аниқ ҳисобни NARXTOP даги кредит калкуляторида қилиш қулай.

Тўловлар узоқ кечиктирилса нима бўлади

— Ростдан ҳам банк битта кечикиш учун квартирани дарҳол олиб қўядими? — Йўқ, бир неча кунлик битта кечикиш учун мулк олиб қўйилмайди. Гаровни ундириш — бу суд орқали ўтадиган узоқ жараён, у бир ҳафталик якка кечикишдан кейин эмас, жадвалнинг тизимли ва узоқ бузилишидан кейин бошланади. Аммо муаммо ҳақиқатан ойлаб йиғилса, унинг якуни айнан шу — қарзни ёпиш учун гаровга қўйилган мулкни сотиш.

Квартира гарови ва машина гарови эвазига кредит: фарқи нимада

Квартира одатда каттароқ кредит суммаси ва узунроқ муддат беради, чунки кўчмас мулк қийматини узоқроқ сақлайди. Машина гаров сифатида кичикроқ сумма ва қисқароқ муддат беради, чунки машина қийматини тезроқ йўқотади. Шунга ўхшаш мантиқ автокредитда ҳам ишлайди, у ерда сотиб олинган машинанинг ўзи кўпинча гаров бўлиб хизмат қилади, уй-жой сотиб олишда эса худди шу таъминот вазифасини ипотека бажаради — иккаласини олдиндан солиштириб кўриш керак.

Кўп учрайдиган хатолар

Биринчи хато — ягона уйни унчалик муҳим бўлмаган мақсад учун кредитга гаров қилиб қўйиш, даромад йўқолган ҳолат учун захира қолдирмасдан. Иккинчиси — кечикишда кўчмас мулкка айнан нима бўлишини ўқимаслик ва бу ҳақда фақат муаммо юз берганда билиш. Учинчиси — мақсад учун ҳақиқатан керак бўлган суммани эмас, гаров эвазига мумкин бўлган энг катта суммани олиш. Гаров маҳсулотлари бўйича турли банклар шартларини NARXTOP даги банклар бўлимида бир жойда солиштириш қулайроқ.

Жадвал: гаров эвазига кредит ва оддий кредит

Қисқа жавоблар

Битта кечикиш учун квартирани олиб қўйишадими

Йўқ, битта кичик кечикиш учун мулк олиб қўйилмайди. Гаровни ундириш тўловлар жадвалининг узоқ ва тизимли бузилишидан кейин, суд орқали содир бўлади.

Нега гаров эвазига кредит фоизи пастроқ

Чунки банк камроқ хавф олади: тўлов билан жиддий муаммо бўлса, унда пулини қайтариб олиш учун сотиш мумкин бўлган мулк бор. Банкнинг камроқ хавфи қарздор учун пастроқ фоизда акс этади.

Квартира гаровда бўлса, у ерда яшаш мумкинми

Ҳа, гаров мулкдан фойдаланиш ҳуқуқингизни олиб қўймайди. Кредит жадвали бўйича тўлаб турар экансиз, квартирада яшашда ёки машинада юришда давом этасиз.

Нима фойдалироқ — гаров эвазига кредит ёки оддий истеъмол кредити

Сумма катта ва гаровга қўядиган нарса бўлса, гаров эвазига кредит одатда фоиз бўйича фойдалироқ. Сумма кичик бўлса ва мулкни хавф остига қўйгингиз келмаса, таъминоциз оддий кредит соддароқ ва хавфсизроқ.

Гаров эвазига кредит суммасини қандай танлаш керак

Банк гаров эвазига тасдиқлаши мумкин бўлган максимал суммани эмас, мақсад учун айнан керак бўлган суммани олинг. Сумма кичик ва муддат қисқа бўлса, умумий ортиқча тўлов ва даромаддаги мумкин бўлган узилиш хавфи ҳам кам бўлади.

Қисқача

• Гаров эвазига кредит мулк билан таъминлаш эвазига пастроқ фоиз ва одатда каттароқ сумма беради.
• Тўловлар жадвал бўйича кетар экан, гаров сизнинг фойдаланишингизда чекловсиз қолади.
• Мулкни ундириш — тизимли кечикишлардан кейин суд орқали ўтадиган узоқ жараён, битта кечикишдан кейин эмас.
• Кўчмас мулк гаров сифатида одатда автомобилга қараганда кўпроқ сумма ва муддат беради.
• Ортиқча тўловни олдиндан оддий формула билан ҳисоблаш керак: тўлов × ойлар − кредит суммаси.
• Ягона уйни ҳақиқатан керак бўлгандан катта суммага гаровга қўйманг.