Азиз оилада касаллик бўлгандан кейин ярим йил захирасиз яшади, даромад текислангач эса биринчи навбатда янги телефон олди — ва яна бўш ҳисобда қолди. Қийин даврдан кейин жамғармани қандай тиклаш керак, агар қўл ўзи бўшаган пулни сарфлашга торца? Хариддан эмас, кичик бўлса-да янги мунтазам бадалдан бошлаш керак — ўзингизни «мукофотлашни» хоҳлагунингиздан олдин.
Қийин даврдан кейин жамғариш аввалгидан психологик жиҳатдан қийинроқ: жамғариш одати бузилган, «нормал яшаш» истаги эса катта. Янги узилишсиз захирани қандай қайтаришни кўриб чиқамиз.
Биринчи қадам: ҳаммасини бирдан тикламанг
Вазифа бир ойда аввалги жамғарма даражасини қайтариш эмас — бу камдан-кам чиқади ва одатда янги умидсизлик билан тугайди. Вазифа — мунтазам, кичик сумма бўлса-да, жамғаришни бошлаш ва тўхтамаслик.
Қанча жамғариш ва захира неча ойда тикланишини қандай ҳисоблаш
Формула: тикланиш муддати ойларда — керакли сумма ойлик бадалга бўлинади. Бадал учун мўлжал — соғлом фикр, норма эмас: даромаднинг тахминан ўндан бири, кўпроқ чиқса яхши, ҳозирча бўлмаса — камроқдан бошланг.
1-мисол: 12 000 000 сўм захира керак, ойига 1 000 000 жамғарасиз. 12 000 000 ÷ 1 000 000 = 12 ой.
2-мисол: худди шу мақсад 12 000 000, лекин ойига 400 000 жамғарасиз — 12 000 000 ÷ 400 000 = 30 ой. Суръатдаги фарқ катта, лекин секин йўл ҳам «қачондир»га қолдирилганидан яхшироқ. Рақамлар шартли, мисол учун — ўзингизни қўйинг.
| Нима ҳисоблаймиз | Қандай | Мисол |
|---|---|---|
| Керакли захира суммаси | мажбурий харажат × ойлар сони | 12 000 000 сўм |
| Ойлик бадал | жамғараётган даромад қисми | 1 000 000 сўм |
| Тикланиш муддати | сумма ÷ бадал | 12 000 000 ÷ 1 000 000 = 12 ой |
Шу муддатда омонатда қанча ўсишини омонатлар бўлимида ҳисоблаб кўриш қулай — захира учун пулни тўшак остида эмас, шу ерда сақлаган маъқул.
Яна сарфламаслик учун қаерга жамғариш керак
Жамғарма ҳисобини кундалик харажатлар картасидан алоҳида тутинг — пул ҳар куни харидлар ёнида кўринса, тезроқ кетади. Захиранинг бир қисмини валютада жамғариш оқилона: сўмни долларга тахмин билан эмас, аниқ мақсад учун қандай алмаштириш ҳақида сўм курси ва иқтисодиёт ҳақидаги мақолада ёзилган.
Эски қарз қолдиқлари билан нима қилиш керак
Қийин даврдан кейин майда қарзлар қолган бўлса, аввал уларни ёпинг, кейин катта миқдорда жамғаринг — фоиз тўлаб, бир вақтда жамғариш қарзни аввал ёпишдан камроқ фойдали. Ставка ва қолдиқни кредит карталари бўлимида текшириш мумкин, агар қарз айнан шу ерда бўлса.
Биринчи ойдаёқ узилиб қолмаслик учун
Шундай бўлиб туради: одам ярим йил захирасиз яшайди, озод бўлгач — ҳаммасини дарҳол дам олиш ёки техникага сарфлайди. Таниш ҳолат: Чилонзордаги оила қийин йилдан кейин алоҳида «захира» конвертини очиб, маош кунида қолганига қўл тегишидан олдин шу ерга пул ўтказган — ярим йилда икки ойлик мажбурий харажатга етадиган сумма йиғилган.
Каттароқ мақсадга жамғармоқчи бўлсангиз
Захира тиклангач, жамғариш одатини узоқроқ мақсадга давом эттириш оқилона — пенсия, фарзандлар таълими, уй-жой учун бошланғич тўлов. Мунтазам бадал тамойили худди захирадагидек, фақат уфқ бошқача: қадам-бақадам батафсил режа пенсияга мустақил қандай жамғариш мақоласида ёзилган. Кредит талаб қиладиган келажак мақсадлар учун тўловни олдиндан NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш мумкин.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Бир ойда бутун захирани тиклашга уриниб, икки ҳафтада ташлаб қўйиш.
- Биринчи эркин маошни «ўзимга мукофот» деб катта харидга сарфлаш.
- Эски қарзни аввал ёпмасдан, фоиз тўлаб ва бир вақтда жамғариш.
- Жамғармани кундалик харажатлар картаси билан аралаштириб сақлаш.
Қисқа жавоблар
Қийин даврдан кейин жамғармани тиклашни нимадан бошлаш керак?
Бир ойда аввалги суммани қайтаришга уринишдан эмас, кичик мунтазам бадалдан бошланг. Доимийлик биринчи бадал миқдоридан муҳимроқ.
Ҳар ой қанча пул жамғариш керак?
Мўлжал — даромаднинг тахминан ўндан бири, аҳвол имкон берса; бўлмаса, камроқ суммадан бошлаб, аста оширинг. Аниқ рақамдан мунтазамлик муҳимроқ.
Аввал эски қарзни ёпиш керакми ёки бир вақтда жамғариш мумкинми?
Қарз ставкаси жамғармадан даромаддан юқори бўлса, аввал қарзни ёпган маъқул. Бир вақтда фоиз тўлаш ва жамғариш одатда кетма-кет қадамлардан камроқ фойдали.
Қийин даврдан кейин пулни дарҳол сарфлаб қўймаслик учун нима қилиш керак?
Жамғарма ҳисобини кундалик картадан алоҳида тутинг ва бадални маош кунида, бошқа харажатлардан олдин ўтказинг. Харидлар ёнида кўринмаган пул камроқ сарфланади.
Қисқача
- Захирани бирдан эмас, аста-секин тикланг.
- Бадал мўлжали — даромаднинг ўндан бири, лекин кучингиз етадиган суммадан бошланг.
- Аввал қиммат қарзларни ёпинг, кейин катта миқдорда жамғаринг.
- Жамғарма ҳисобини кундалик харажатлар картасидан алоҳида тутинг.
- Бадални маош кунида ўтказинг — қўл сарфлашга етмасдан олдин.
- Секин жамғариш суръати ҳам «кейинга» қолдирилганидан яхшироқ.
