Мақсад қўйиш ва унга етишни қандай уддалаш мумкин

Деярли ҳаммада мақсад бор: тилни яхшилаш, квартирага йиғиш, иш алмаштириш, ўзини формага келтириш. Ва деярли ҳаммада бу мақсадлар йиллаб жойида туради. Сабаб камдан-кам дангасалик. Сабаб шундаки, мақсад орзулигича қолди — чиройли, лекин режасиз, қадамсиз ва муддациз, орзу эса ўзи силжимайди.

Орзу билан мақсад орасидаги фарқ оддий: мақсаднинг рақами, санаси ва эртага қилинадиган биринчи қадами бор. «Йиғишни хоҳлайман» — орзу. «Бошланғич тўлов учун суммани бир ярим йилда, шу ойдан бошлаб четга қўйиш» — мақсад. Бирини иккинчисига қандай ўтказиш ва энг муҳими — одатда ҳаммаси қулайдиган ярим йўлда қандай ташламасликни кўриб чиқамиз.

Нега мақсадлар орзулигича қолади?

Кўпинча мақсад ёмон бўлгани учун эмас, унга ёпишиб бўлмайдиган қилиб қўйилгани учун силжимайди.

• Жуда мавҳум. «Озиш», «муваффақиятли бўлиш», «йиғишни бошлаш» — эртага эрталаб нима қилишни билмайсиз.
• Жуда катта ва қадамсиз. Мақсад бор, унга зина йўқ, одам тоғ олдида туради.
• Муддациз. «Бир кун» дегани «ҳеч қачон»: санасиз иш доим шошилинчга ён беради.
• Бегона. Сизга тиқиштирилган ёки шунчаки модага айланган мақсад ичдан тортмайди, унга куч йўқ.

Мақсадни қандай тўғри қўйиш керак?

Яхши мақсад тўрт саволга жавоб беради: айнан нима, қанча, қайси муддатга ва биринчи қадам қандай. Тўрттаси бўлмагунча, бу ҳали орзу.

Аниқ ва рақамда ифодаланг. «Инглиз тилини ўрганиш» эмас, «бир йилда суҳбатда гаплаша оладиган даражага етиш, ҳафтада уч марта шуғулланиб». «Йиғиш» эмас, «аниқ суммани аниқ ойга тўплаш». Рақам ва сана туманни бугуноқ ёпишса бўладиган вазифага айлантиради.

Катта мақсадни қадамларга қандай бўлиш мумкин?

Катта мақсад айнан ҳажми билан қўрқитади ва фалаж қилади. Бўлиш қутқаради: йўлни ҳар бири бир ҳафтада уддаланадиган майда қадамларга ажратиш.

Натижадан орқага сананг. Сумма муддатга керак — ойлар сонига бўлинг, ойлик тўлов чиқади, у энди қўрқинчли эмас. Тил даражаси керак — бу шунча машғулот, ҳафталарга тақсимланган. Олдинда тоғ эмас, шу ҳафтага тушунарли қадам бўлганда, қўл тушмайди.

Пул мақсадга етишга қандай ёрдам беради?

Кўп мақсад пулга тақалади: квартира, машина, ўқиш, ўз бизнеси, саёҳат. Бу ерда ҳам ўша бўлиш ишлайди. Аввал мақсадни рақамлаштириш керак: хоҳлаган нарсангиз ҳақиқатан қанча туришини тушуниш. Мақсад уй бўлса, уй нархи калкуляторида керакли квартира нимага тушишини ва муддатга етиш учун ойига қанча четга қўйиш кераклигини сананг.

Кейин — йиғишни автоматик қилиш, у иродага боғлиқ бўлмасин. Даромаднинг бир қисми дарров тўлдириладиган жамғарма омонатига ўтади ва мақсад учун пул сиз сарфлашга улгурмасдан ўзи йиғилади. Айнан пул мақсадларини қандай қўйиш, улар қуламаслиги учун молиявий мақсадларни қандай қўйиш мақоласида батафсилроқ.

Ярим йўлда қандай ташламаслик мумкин?

Кўпчилик мақсад стартда эмас, ўртада нобуд бўлади, биринчи шижоат ўтиб, натижа ҳали кўринмаганда. Бу ерда мотивация эмас — у инжиқ — тизим ушлайди.

• Тараққиётни кузатинг. Ҳар қадамни белгиланг: кўринадиган ҳаракат ўзи олдинга боришга куч беради.
• Идеал эмас, ўртачани сананг. Бир ҳафта ўтказиб юбордингизми — ташламанг, давом этинг. Ҳар кун эмас, умумий юриш муҳим.
• Кимгадир айтиб қўйинг. Гувоҳ ва ваъда олдида ташлаш жимжитдан қийинроқ.
• Оралиқ нуқталарни нишонланг. Сумманинг ярмига етдингиз — бу аллақачон ғалаба, «яна шунча олдинда» эмас.

Мақсадни бузилишдан қандай ҳимоя қилиш мумкин?

Ҳар қандай узоқ мақсад йўлида кутилмаган ҳодисалар бўлади: бузилиш, касаллик, даромад йўқолиши. Айнан шуларда мақсадлар кўпроқ ташланади: четга қўйилганини сарфлашга тўғри келди — ва қўл тушди. Шунинг учун катта мақсад остида алоҳида ҳимоя — кутилмаган ҳол учун захира ушлаган яхши, илк бахцизликдаёқ мақсад ҳамёнини бузмаслик учун.

Бундай ҳимояни қандай йиғиш ва унда қанча ушлаш молиявий ёстиқ ҳақидаги мақолада. У билан тасодифий кўнгилсизлик мақсад сари ярим йиллик ҳаракатни нолга айлантирмайди.

Орзу мақсаддан бир нарса билан фарқ қилади: мақсаднинг рақами, санаси ва эртага қилса бўладиган қадами бор.

Орзуга қарши мақсад

Тез-тез учрайдиган хатолар

• Бирдан ўнта мақсад қўйиш. Куч тарқайди ва биттаси ҳам силжимайди. Бир вақтда бир-иккита асосийси кўпроқ етади.
• Идеал шароит кутиш. «Янги йилдан, душанбадан, бироз енгиллашганда бошлайман» — ҳеч қачон бошламаслик усули.
• Бузилишдан кейин ташлаш. Битта ўтказиб юбориш — мағлубият эмас. Мағлубият — ўтказиб юборгач, ҳаммаси бекор деб қарор қилганингиз.
• Мақсадни бошда ушлаш. Ёзилмаган мақсад туманлашади ва унутилади. Санали ёзилган рақам сизни ушлайди.

Қисқа жавоблар

Мақсад кўп, куч кам бўлса, нимадан бошлаш керак?

Бир-иккита асосийсини танланг, қолганини кечиктиринг — тарқоқ куч ҳеч нарсани силжитмайди. Танлаганини рақамлаштиринг: айнан нима, қанча, қайси муддатга. Кейин шу ҳафтага биринчи қадамни айтинг ва фақат шуни қилинг.

Мақсад тўғри қўйилганини қандай билиш мумкин?

Унда тўрт нарса бор-йўқлигини текширинг: аниқлик, рақам, муддат ва эртага қилинадиган биринчи қадам. Биронтаси йўқ бўлса — бу ҳали орзу, унга ёпишиш қийин. Яхши мақсад шунчалик тушунарлики, бугун нима қилишни биласиз.

Бузилиб, ҳаммасини ташлаб қўйсам нима қилай?

Буни мағлубият деб билманг ва эртасига қайтаверинг. Узоқ мақсадда ҳар кун эмас, ойлар давомидаги умумий юриш муҳим. Битта ўтказиб юбориш ҳеч нарсани ҳал қилмайди — давом этасизми ёки йўқми, шу ҳал қилади.

Пул мақсадга етишга қандай таъсир қилади?

Кўп мақсад пулга тақалади, шунинг учун уни рақамлаштириб, ирода билан эмас, автоматик йиғган фойдали. Кутилмаган ҳол учун алоҳида захира мақсадни бузилишдан ҳимоя қилади: тасодифий бахцизлик четга қўйилганини бузишга мажбур қилмайди. Рақам ва тизим илҳомдан ишончлироқ.

Қисқача

• Орзу мақсадга айланади, унда рақам, сана ва биринчи қадам пайдо бўлганда.
• Мавҳум ва жуда катта мақсадлар силжимайди — улар ҳафталик қадамларга бўлинади.
• Пул мақсадларини рақамлаштириб, ирода билан эмас, автоматик йиғиш керак.
• Мақсадлар ўртада нобуд бўлади — тизим, тараққиёт белгилари ва оралиқ нуқталар ушлайди.
• Кутилмаган ҳол учун захира мақсадни илк бахцизликдаёқ бузилишдан сақлайди.