Жисмоний шахс ИННни қандай олиши ёки тиклаши мумкин, агар усиз ҳисоб очиб бўлмаса, расмий ишга жойлашиб бўлмаса ва декларация топшириб бўлмаса. Қисқача: рақам давлат органларига биринчи мурожаатда автоматик берилади ёки уни паспорт бўйича алоҳида солиқ хизматидан олиш мумкин, йўқолганда эса оддийгина дубликат буюртма қилинади, рақамнинг ўзи бунда ўзгармайди.
Бахтиёр биринчи ишга кираётганда ўзида ИНН аллақачон борлигини билиб қолган — рақам ҳали юқори синфда паспорт олганда берилган экан, буни ҳеч ким айтмаган холос. Одатий ҳолат: кўпчилик рақамни қайтадан олиш керак деб ўйлайди, аслида эса уни топиш кифоя.
ИНН нима эканини, ўз рақамингизни қандай билишни, сертификат йўқолса нима қилишни ва рақам ҳақиқатан ҳали бўлмаса қаерга мурожаат қилишни кўриб чиқамиз.
ИНН нима ва у нима учун керак
ИНН — бу одамга бир марта бериладиган ва фамилия ёки яшаш жойи ўзгарса ҳам бутун умр у билан қоладиган ноёб рақам. У солиқ тўлаш, расмий ишга жойлашиш, ҳисоб ва омонат очиш, шунингдек электрон давлат хизматлари портали орқали кўп операциялар учун керак.
Агар рақам аллақачон бўлса, уни қандай билиш мумкин
Кўпинча рақам аллақачон берилган ва паспорт ёки ИД-картада кўрсатилган, ёки уни солиқ хизмати сайтидаги шахсий кабинет орқали паспорт маълумотларини киритиб топиш мумкин. Солиқ идорасига шахсан боришдан олдин, айнан шу усулда рақамни қидириб кўрган маъқул — бу вақтни тежайди.
— Агар паспортда рақам бўлмаса-чи? — Унда, эҳтимол, у биринчи расмий ишга жойлашишда ёки солиқ органига мурожаатда алоҳида берилади ва уни шахсан сўраш керак.
ИННни биринчи марта қандай олиш керак
- Яшаш жойи бўйича солиқ органига паспорт билан мурожаат қилиш.
- Идентификация рақамини бериш учун аризани тўлдириш.
- Маълумотлар реестрга киритилишини кутиш — бу одатда тез содир бўлади.
- Тасдиқловчи ҳужжат олиш ёки рақамни шахсий кабинет орқали билиш.
- Рақамни бошқа муҳим ҳужжатлар билан бирга ишончли жойда сақлаш.
ИНН йўқолса нима қилиш керак
Рақамнинг ўзини йўқотиб бўлмайди — у ўзгармайди ва давлат реестрида сақланади, одатда фақат тасдиқловчи ҳужжат йўқолади. Бундай ҳолда солиқ органига ёки давлат хизматлари порталидаги шахсий кабинетга мурожаат қилиб, справка дубликатини сўраш керак, янги рақам бунда берилмайди.
Нозима бир неча йил рақами ёзилган справкани топа олмай, ҳаммасини қайтадан расмийлаштириш керак бўлади деб ташвишланган, солиқ идорасида эса паспорт бўйича бир неча дақиқада дубликат чиқариб беришган.
Банкда ҳисоб очиш учун ИНН керакми
Деярли ҳар доим ҳа: банклар ҳисоб, омонат очиш ёки карта расмийлаштиришда рақамни сўрайди, чунки улар солиқ хизмати олдида ҳисобот беришга мажбур. Ҳисоб ёки омонат учун турли банклардаги шартларни солиштиришдан олдин, ўз рақамингизни олдиндан билиш фойдали, бўлимда уни қидириш учун вақт сарфламаслик учун.
ИННни масофадан расмийлаштириш мумкинми
Аллақачон берилган рақамни билиш каби баъзи операциялар шахсий кабинет орқали онлайн мавжуд, аммо ҳеч қачон рақами бўлмаган одамга бирламчи рақам бериш одатда паспорт билан шахсан мурожаат қилишни талаб қилади. Бу рақамни бошқа бировнинг ҳужжатлари бўйича беришдан ҳимоя қиладиган оқилона чора.
Кредит ёки омонат расмийлаштиришда рақам нега керак: мисол
Рақамлар шартли, мисол учун. Агар қўлда ИНН бўлмагани учун банкка ташрифни такрорлашга тўғри келса, у ерга бориб-келиш тахминан бир соат вақт олади, ортиқча ташриф эса — бу ортиқча бир соат вақт ва кўпинча тасдиқлашни кутиш учун қўшимча кун. Кредит учун ариза беришдан олдин бўлажак тўловни NARXTOP калкуляторида олдиндан ҳисоблаб кўриш қулай, банкка тайёр қарор ва барча керакли реквизитлар билан келиш учун.
| Ҳолат | Нима қилиш керак | Қаерга мурожаат қилиш |
|---|---|---|
| Рақам берилган, лекин номаълум | Шахсий кабинет ёки паспортдан топиш | Давлат хизматлари портали ёки солиқ идораси |
| Рақам умуман йўқ | Паспорт билан шахсан ариза бериш | Яшаш жойи бўйича солиқ органи |
| Рақами ёзилган справка йўқолган | Дубликат сўраш, рақам ўзгармайди | Солиқ органи ёки шахсий кабинет |
Кўп учрайдиган хатолар
- Аллақачон берилган рақамни топиш ўрнига янгисини олишга уриниш.
- Қоғоз нусха йўқолган ҳолатга қарши рақами ёзилган справкани электрон шаклда сақламаслик.
- Аввал давлат хизматлари порталидаги шахсий кабинетни текширмасдан, солиқ идорасига шахсан бориш.
- ИННни паспорт рақами ёки бошқа идентификаторлар билан аралаштириб юбориш.
- Рақамни расмийлаштиришни у шошилинч керак бўлган пайтгача кечиктириш.
Қисқа жавоблар
Фамилия ўзгарганда ИНН ўзгарадими
Йўқ, рақам бир марта берилади ва бутун умр ўзгармайди, фақат реестрда унга боғланган шахсий маълумотлар ўзгаради.
Бошқа бировнинг ИННини билиб олиш мумкинми
Одатда бу маълумотларга кириш чекланган, бошқа одамнинг рақамини унинг розилигисиз ёки қонуний асоссиз билиб бўлмайди.
Болага ИНН керакми
Ҳа, рақам ёшидан қатъи назар берилади ва одатда ота-оналардан бири томонидан туғилганлик ҳақидаги гувоҳнома бўйича расмийлаштирилади, аниқ тартибни солиқ органидан аниқлаштиринг.
ИННни биринчи марта олиш қанча вақт олади
Одатда расмийлаштириш бир неча кундан бир неча ҳафтагача давом этади, аниқ муддат конкрет солиқ органининг бандлигига боғлиқ.
ИНН ёзилган справка дубликати учун тўлов олинадими
Буни тўғридан-тўғри солиқ органидан аниқлаштириш керак, чунки шартлар ва тўлов мавжудлиги фарқ қилиши мумкин.
Қисқача
- ИНН бир марта берилади ва инсон бутун умри давомида ўзгармайди.
- Кўпинча рақам аллақачон бор — уни шахсий кабинет ёки паспортдан топиш мумкин.
- Рақам умуман бўлмаса, унинг учун солиқ органига шахсан мурожаат қилиш керак.
- Справка йўқолганда рақам ўзгармайди — ҳужжат дубликатини сўраш кифоя.
- Ҳисоб, омонат ёки кредит расмийлаштиришда рақам албатта керак бўлади.
- Банкка боришдан олдин бўлажак тўловни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўринг, бўлимда вақт йўқотмаслик учун.
- Ҳужжатларни расмийлаштиришда ёрдам керак бўлса, мутахассисни НАРХТОПънинг хизматлар бўлимидан топиш мумкин.
