Азиз лавозими ошгандан кейин маоши учдан бирига ошди. Олти ойдан кейин у ҳисобида пул кўпаймаганини, гарчи маош сезиларли ошган бўлса ҳам, ажабланиб пайқади. Шунчаки телефон янгисига алмаштирилди, такси автобусдан кўра одатий ҳолга айланди, ишдаги тушлик эса қимматлашди.
Маош ошганда уни дарҳол сарфлаб қўймаслик учун нима қилиш керак — бу деярли ҳар бир маоши ошган одам дуч келадиган савол. Пул бирдан йўқолмайди, у янги харажат даражаси одатга айлангунча, кичик-кичик тарқалиб кетади.
Прибавканинг камида бир қисмини қандай сақлаб қолиш мумкинлигини, уни бир неча ойда сезмай сарфлаб қўймаслик учун, тушунтирамиз.
Қўшимча пул нега ўз-ўзидан «ейилиб кетади»
Ҳа, гап атайин ортиқча харажатда эмас, харажатлар одамнинг қарорисиз янги даромадга мослашиб кетишида. Психологлар буни турмуш даражасига ўрганиш деб атайди: маош ошиши биланоқ, кечаги «ортиқча» харажатлар — автобус ўрнига такси, уйдан овқат ўрнига кафеда тушлик — нормага айлана бошлайди.
Кўп учрайдиган ҳолат: одам қўшимча билан янги лавозимга ўтади ва биринчи ойда «энди ўзимга рухсат бера оламан» деб телефонни бўлиб-бўлиб тўлашга сотиб олади. Бир йилдан кейин гўё оширилган пул бўлмагандек — шунчаки янги ойлик тўлов пайдо бўлган.
Маош ошгандан кейинги биринчи ойда нима қилиш керак
- Қўшимча пулнинг аниқ суммасини билиб олинг, фоизда эмас — шунда у билан ишлаш осонроқ.
- Маош куни, пул харажат картасига тушишидан олдин, қўшимча пулнинг бир қисмини алоҳида ҳисобга автоматик ўтказишни созланг.
- Маош ошгандан дарҳол кейин кредит картаси лимитини оширманг — лимит билан бирга кўпроқ сарфлаш васвасаси ҳам ошади.
- Одатдаги харажатларни қимматроққа алмаштиришдан олдин камида бир-икки ой кутинг.
Қўшимча пулнинг қанчасини ажратиш керак
Соғлом фикр шуни айтади: янги даромадга ҳали ўрганмаган бўлсангиз, бутун маошнинг ярмини эмас, қўшимчанинг ярмини ажратиш осонроқ — фарқни сиз ҳали харажатларда «татиб кўрмагансиз».
Таниш ҳолат: оила ҳар бир қўшимчанинг ярмини маош келган куни «уй учун» алоҳида ҳисобга ўтказишга келишиб олади — кейин эмас, пулнинг бир қисми тарқалиб кетгандан кейин эмас, дарҳол. Икки йилда сезиларли сумма йиғилди, гарчи ҳар сафар озгина ажратаётгандек туюлса ҳам.
Қанча ажратиш кераклигини қандай ҳисоблаш мумкин
Формула оддий: қўшимча = янги маош минус эски маош. Қўшимчадан танланган улушни ажратасиз, қолганини эса одатдагидек, бюджетни қайта кўриб чиқмасдан сарфлашингиз мумкин.
Мисол: 4 000 000 сўм эди, 5 500 000 сўм бўлди. Қўшимча: 5 500 000 − 4 000 000 = 1 500 000 сўм. Қўшимчанинг ярмини ажрацангиз, бу омонатга ёки алоҳида ҳисобга ойига 750 000 сўм, ҳаётга эса 4 750 000 сўм кетади — бу аввалгидан сезиларли кўп, лекин «ҳаммаси аввалгидек» деган ҳиссиз.
Рақамлар шартли, мисол учун — ўз маошингиз ва қўшимчангизни қўйинг.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Эски маош | Оширилгунга қадар даромад | 4 000 000 сўм |
| Янги маош | Оширилгандан кейинги даромад | 5 500 000 сўм |
| Қўшимча миқдори | Янги маошдан эскисини айириш | 1 500 000 сўм |
| Ажратамиз | Қўшимчанинг ярми ҳисобга | 750 000 сўм |
Янги маош остида аллақачон кредит олган бўлсангиз, нима қилиш керак
Агар маош ошгандан кейин дарҳол автокредит ёки бошқа тўловни янги даромад остида расмийлаштирган бўлсангиз, кредит калкуляторида тўловдан кейин қўшимчадан ҳақиқатда қанча бўш пул қолишини ҳисобланг — кўпинча деярли ҳеч нарса қолмаслиги маълум бўлади, бу эса йиллар давомида чўзиш эмас, қарорни қайта кўриб чиқиш учун сабаб.
Кўп учрайдиган ҳолат: маош ошиши захира учун эмас, янги кредит учун сабаб бўлади — бир йилдан кейин одам қўшимчадан олдинги каби пул етишмаслигини ҳис қилади, фақат тўлови юқорироқ бўлади.
Кўп учрайдиган хатолар
- Маош ошган биринчи ойдаёқ одатдаги харажатларни қимматроққа алмаштиришади.
- Қўшимчани алоҳида ҳисоблашмайди — фақат янги маошнинг ўзини баҳолашади.
- Даромад яна ўзгариши мумкинлигини унутиб, янги даромад остида кредит олишади.
- Дарҳол белгиланган улуш ўрнига, «ой охирида қанча қолса» шуни ажратишади.
Қисқа жавоблар
Маош ошганда уни дарҳол сарфлаб қўймаслик учун нима қилиш керак
Маош куни қўшимчанинг бир қисмини алоҳида ҳисобга автоматик ўтказишни созлаш — пул қолган даромад билан аралашиб, жорий харажатларга тарқалиб кетишидан олдин.
Маошга қўшимчадан қанча ажратиш керак
Ягона рақам йўқ, лекин соғлом фикр — янги даромад даражаси ҳеч бўлмаса бир неча ойда одатга айланмагунча, қўшимчанинг камида ярми.
Маош ошган бўлса ҳам, нега пул кўпаймагандек туюлади
Чунки харажатлар янги даромадга сезилмай мослашади — одатдаги харажатлар аста-секин қимматроққа алмаштирилади ва фарқ шунга кетади.
Оширилгандан кейин дарҳол харажатларни ошириш керакми
Дарҳол эмас — қўшимча қанчалик барқарорлигини тушуниш учун одатдаги харажат даражасини ўзгартиришдан олдин бир-икки ой кутинг.
Маош ошгандан кейин харажатларни қандай назорат қилиш мумкин
Картадаги ҳар бир харажат учун билдиришномани ёқиш фойдали — шунда ошган даромад ҳақиқатда қаерга кетаётгани кўпроқ кўринади.
Қисқача
- Маошга қўшимча, агар биринчи ойдан алоҳида ажратилмаса, сезмай «ейилиб кетади».
- Маош куни қўшимчанинг бир қисмини алоҳида ҳисобга ўтказишни созланг.
- Қўшимчани бутун маошдан алоҳида ҳисобланг — шунда қанча ажратишни ҳал қилиш осонроқ.
- Янги даромад остида дарҳол кредит олманг, унга ўрганиб олишга вақт беринг.
- Одатдаги харажатларни қимматроққа алмаштиришдан олдин бир-икки ой кутинг.
