Жаҳонгир бошқа шаҳардан иш таклифини олди ва хурсанд бўлди — то кўчишнинг ўзи қанчага тушишини ҳисоблай бошлагунча. Янги квартира учун гаров, юк машинаси ижараси, янги жойда майда таъмирлар ва расмийлаштириш давом этаётганда ойлигсиз ўтадиган бир ой — сумма шу қадар йиғилдики, янги лавозимдан қувончи бироз сўнди.
Сўнгги дақиқада ноқулай шартларда қарз олмаслик учун кўчишга қандай пул жамғариш мумкин? Аввал кўчишни моддаларга ажратиш керак — шунда сумма қўрқинчли номаълумлик бўлмай қолади.
Кўчиш нархи нималардан ташкил топади
Сметага одатда қуйидагилар киради: янги квартира эгасига гаров (кўпинча ойлик ижарага тенг), бир ойлик ижара олдиндан, буюмларни ташиш, янги жойда майда таъмир ёки тозалаш, агар иш ҳам ўзгарса, бир-икки ой одатдаги даромадсиз қолиш учун захира. Шаҳрингиздаги ижара ва юк ташиш аниқ нархларини билмаймиз — улар ҳар бир туман ва ташувчида ҳар хил, эски рақамга эмас, жорий таклифларга қаранг.
Қандай ҳисоблаш керак
Формула стандарт: йиғиш керак бўлган сумма — кўчишнинг умумий сметасидан жамғарилганини айириш, ойлик қўйим эса қолган суммани кўчиш санасигача бўлган муддатга бўлиш.
Мисол (рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг): гаров, олдиндан ижара, ташиш ва захира биргаликда 25 000 000 сўм, 5 000 000 жамғарилган, кўчишгача 5 ой. 25 000 000 − 5 000 000 = 20 000 000, кейин 20 000 000 ÷ 5 = 4 000 000 сўм ойига.
| Нима ҳисобланади | Қандай ҳисобланади | Мисол |
|---|---|---|
| Умумий смета | гаров + олдиндан ижара + ташиш + захира | 25 000 000 сўм |
| Жамғарилган | ҳозир ҳисобда турган сумма | 5 000 000 сўм |
| Йиғиш қолган сумма | сметадан жамғарилганини айириш | 20 000 000 сўм |
| Ойлик қўйим | қолган суммани муддатга бўлиш | 4 000 000 сўм |
Фақат харажатни эмас, фойдани ҳам ҳисобланг
Кўчиш фақат харажат эмас: агар у янги иш ёки қисқароқ йўл учун бўлса, тескари томонини ҳам ҳисоблаш керак — маош фарқи ёки йўлда тежалган вақт туфайли кўчиш неча ойда ўзини оқлайди. Бундай ҳисоб-китобнинг батафсил таҳлили ишга яқинроқ кўчишнинг фойдасини қандай ҳисоблаш ҳақидаги мақолада бор — бутун шаҳарга кўчсангиз ҳам принцип бир хил.
Диёранинг ҳам шундай чиқди: янги иш соатига кўпроқ пул берарди, лекин бошқа туманга кўчишни талаб қиларди, у ерда ижара учдан бир қисмга қиммат эди. У янги ижарани ҳисобга олган ҳолда ҳам ўн ойда пулда ютишини ҳисоблаб, қарор қилди.
Уй қаердан қидириш ва гаровга ортиқча тўламаслик
Гаровни тахминан жамғаришдан олдин, кўчиб бораётган тумандаги ҳақиқий таклифларни кўриш керак — ижара нархлари қўшни кварталларда ҳам бир неча баробар фарқ қилади. Вариантларни уй ижараси эълонлари орасидан кўриш қулай, келажакдаги даромадга қараб қайси ижара қўлимдан келишини эса уй-жой бюджети калкуляторида ҳисоблаш мумкин.
Кўчишга пулни қаерда сақлаш керак
Пул аниқ санага ва аниқ суммада керак бўлгани учун, «қачондир бўлганда» эмас, уни кундалик ҳисобдан алоҳида — фоизли депозитда сақлаш мантиқий, у ердан йўл-йўлакай бошқа нарсага сарфлаб бўлмайди.
Кўчиш муддати тугаб, пул етмаса нима қилиш керак
Муддат сиқиқ бўлса — масалан, янги ишни бир ойдан бошлаш керак бўлса — аввал ташиш учун буюмлар рўйхатини қайта кўриб чиқиш керак: баъзи мебелни жойида сотиб, янгисини олиш ярим мамлакат орқали ташишдан арзонроқ. Иккинчиси — янги уй эгаси билан гаровни икки-уч ойга бўлиб тўлаш ҳақида келишиш, бу кенг тарқалган амалиёт, шунчаки сўраш керак. Учинчиси — етишмаётганини яқинлардан қарз олиш, кўчиш учун кредит расмийлаштирмасдан, у ерда ортиқча тўлов бир марталик харажат учун ойларга чўзилади.
Комилнинг ҳам шунга ўхшаш ҳолати бўлган: янги иш учун кўчишни уч ҳафтада ёпиш керак эди, жамғарма эса ярми эди. У мебелнинг бир қисмини эълонлар орқали сотди ва биринчи ижара тўловини икки ҳафтага кўчиришга келишди — фарқ биронта ҳам кредициз ёпилди.
Ижарада яшаб, кўчишга қандай жамғариш керак
Ҳозир ижара тўлаётган бўлсангиз, кўчишга жамғариш қийинроқ — эркин пул камроқ қолади. Бундай ҳолат учун алоҳида усуллар ётоқхонада ёки ижарада яшаганда қандай пул жамғариш ҳақидаги мақолада ёритилган — улар «кўчиш» мақсадига ҳам, оддий жамғармага ҳам мос келади.
Кўп учрайдиган хатолар
Фақат гаровга жамғариб, ташиш ва биринчи ой учун захирани унутиш. Суммани ҳисоблашдан олдин янги тумандаги ҳақиқий ижара таклифларини солиштирмаслик. Барча мебелни танлаб-сараламасдан ташиш, ташиш ёки жойида қайта сотиб олиш арзонроқлигини ҳисобламасдан. Бир марталик харажат учун гаров бўлиб-тўлаш ёки яқинлардан қарз ўрнига кредитга қарз олиш.
Қисқа жавоблар
Бошқа шаҳарга кўчишга қанча пул керак?
Аниқ суммани айтмаймиз — у масофа, буюмлар ҳажми ва янги шаҳардаги ижара нархига боғлиқ, ўз сметангиз бўйича ҳисобланг, бегона рақамлар бўйича эмас.
Уй эгаси билан гаровни бўлиб тўлаш ҳақида келишса бўладими?
Кўпинча бўлади — бу кенг тарқалган амалиёт, бошқа жойдан етишмаётганини қарз олишдан олдин шунчаки тўғридан-тўғри сўраш керак.
Кўчишда барча мебелни ташиш керакми?
Ҳар доим эмас — баъзида буюмларнинг бир қисмини жойида сотиб, янгисини олиш арзонроқ, айниқса катта масофага кўчишда.
Янги иш учун кўчиш ўзини оқлашини қандай тушуниш мумкин?
Бир неча ой давомида даромад ва харажат фарқини ҳисоблаб, кўчишга сарфланган сумма билан солиштиринг — усул ишга яқинроқ кўчиш фойдаси ҳақидаги мақолада ёритилган.
Кўчишга ажратилган пулни қаерда сақлаш керак?
Кундалик ҳисобдан алоҳида, масалан фоизли депозитда — шунда улар жорий харажатларда эримайди.
Кўчишгача вақт кам қолса нима қилиш керак?
Ташиш учун буюмлар рўйхатини қайта кўриб чиқинг, бўлажак уй эгасидан гаровни бўлиб тўлаш ҳақида сўранг ва охирги чорада яқинлардан фоизсиз қарз олинг.
Қисқача
- Сметани моддалар бўйича ҳисобланг: гаров, олдиндан ижара, ташиш, биринчи ой захираси.
- Ойлик қўйим — йиғиш қолган суммани кўчиш санасигача бўлган муддатга бўлиш.
- Эски рақамларга эмас, янги тумандаги ҳақиқий ижара таклифларига қаранг.
- Жамғармани кундалик ҳисобдан алоҳида сақланг.
- Буюмларни ташиш ёки жойида қайта сотиб олишни солиштиринг.
- Кредитга ўтишдан олдин уй эгасидан гаровни бўлиб тўлаш ҳақида сўранг.
