Кам маош билан қандай пул йиғиш керак

Кам маош билан қандай пул йиғиш мумкин — бу саволга одатда ёлғон жавоб беришади: «шунчаки йигирма фоизини ажратинг». Ойлик ой охиригача зўрға етганда, бу гап фақат асабни бузади. Шунга қарамай, кам даромадда ҳам йиғиш мумкин — фақат китобларда ёзилган усул билан эмас.

Фарқ мана шунда. Даромад катта бўлса, жамғарма ўзидан-ўзи, ортган пулдан ҳосил бўлади. Кам бўлса, ортган пул ҳеч қачон қолмайди, шунинг учун пулни биринчи бўлиб ўзингизга олиш керак — озиқ-овқатдан ҳам, танишларга қарз беришдан ҳам олдин. Беадабликка ўхшайди, лекин бошқача ишламайди.

Нега «ортгани қолади» дегани ишламайди

Харажат ҳар доим бор пулга қараб чўзилади. Кўпроқ келди — аллақачон ўйлаб юрган нарсани олдингиз. Камроқ келди — амаллаб ўтдингиз. Бу ирода заифлиги эмас, мия шундай ишлайди: бўш турган пулни у бўш деб ҳисоблайди.

Шунинг учун қоида битта: ойлик куни аввал ўзингизга ўтказинг, кейин қолганига яшанг. Сумма жуда кичик бўлса ҳам. Ярим йилдан кейин унинг ҳажми эмас, ўтказма кетма-кет олти марта бўлгани муҳимроқ бўлади.

Пул танг бўлса, қанча ажратиш керак

Фоизни унутинг. Йўқолганини сезмайдиган суммани олинг. Кимгадир бу ҳафтада бир марта ташқарида овқатланиш пули, кимгадир — бир-икки такси. Асосийси, ўтказмадан кейин ваҳима бошланмасин: қўрққан одам пулни иккинчи куни ечиб олади.

Кейин ойлаб эмас, кунлаб сананг — шундай тушунарлироқ. Кичик кунлик сумма бир ойда сезиларли нарсага, бир йилда эса ўзингиз кутмаган суммага айланади.

Бу оддий арифметика, фоизсиз ва мўжизасиз. Аммо у ишонмайдиганларнинг асосий саволига жавоб беради: «менинг ойлигим билан нима ҳам йиғардим». Маълум бўлишича, озмунча эмас — агар тегилмаса.

Сарфлаб қўймаслик учун қаерда сақлаш керак

Жамғарманинг асосий душмани васваса эмас, осон қўл етиши. Пул сиз бозорда тўлайдиган картада ёца, у кетади. Бугун бўлмаса, пайшанбага.

Демак: алоҳида ҳисоб, алоҳида карта, яхшиси бошқа банкда. Картани уйда қолдиринг, буюртма иловаларидан ўчириб ташланг. Сумма ўсиб, уни бир йил тегмаслигингизга ишончингиз комил бўлса, банклардаги омонат шартларига қараш мантиқли — лекин исталган куни керак бўладиган ёстиқ йиғилгандан кейин. Ҳаммасини сўмда сақлаш ёки бир қисмини валутада — алоҳида мавзу; бирор нарсани алмаштиришдан олдин жорий валута курсига қаранг ва ҳар бир тебраниш ортидан югурманг.

Иккинчи ойда қандай қилиб тўхтаб қолмаслик керак

Деярли ҳамма тўхтаб қолади ва бу табиий. Оддий нарсалар ёрдам беради.

• Ойлик кунидаги автоматик ўтказма. Қарор бир марта қабул қилинади, ойига ўттиз марта эмас.
• Номи бор мақсад. «Йиғиш» — ёмон. «Қишки резинага», «августдаги мактабга» — яхши. Бундай мақсадларни қандай қўйиш кераклиги пул мақсадларини қандай қўйиш ва уларга эришиш таҳлилида ёзилган.
• «Озгина»га тақиқ. «Бир дақиқага оламан, эртага қайтараман» деган битта ечиб олиш одатда бутун ишни тугатади.
• Ёстиқ алоҳида, харид учун жамғарма алоҳида. Акс ҳолда биринчи бузилиш ҳаммасини еб қўяди.

Яна бир гап: катта фоизли қарзингиз турганда йиғманг. Аввал уни ёпинг, акс ҳолда сиз қарз ўсганидан секинроқ йиғасиз. Ўзиникилардан олган бўлсангиз қандай келишиш кераклиги дўст ва қариндошлардан қандай қарз олиш материалида кўрсатилган.

Даромад беқарор бўлса нима қилиш керак

Ўзингизга ишласангиз — уста, ҳайдовчи, сотувчи бўлсангиз — ҳар ой бир хил суммани кўтара олмайсиз. Унда ҳар бир тушумдан улуш ажратинг: пул келди — дарров бир қисмини олиб қўйдингиз, кейин нимага яшашни ҳисоблайсиз.

Беқарор даромад учун иккинчи қоида: яхши ой харажатни кенгайтиришга сабаб эмас. Айнан шу «ортиқча» пулдан ёмон ойда сизни тортиб чиқадиган ёстиқ йиғилади.

Бу аслида қанча вақт олади

Ҳалолини айтганда — узоқ. Икки-уч ойлик турмушга етадиган ёстиқ камтарона маош билан бир йилда, баъзан кўпроқ вақтда йиғилади. Биринчи йирик харид янада узоқроқ. Тезроқ деб ваъда қилган одам одатда сизга шубҳали нарса сотаётган бўлади.

Бунинг эвазига жамғарма кичик бўлса ҳам дарров ишлайди: дорига қарз олмаслик ва музлатгични бўлиб тўлашга олмаслик имкони пайдо бўлади. Жамғарма вақт ўтиши билан қандай енгиллашиши ва бунга нима қилиниши ҳақида инфляциядан қандай ҳимояланиш деган алоҳида таҳлил бор. Мақсад йирик ва узоқ бўлса, биринчи миллионни қандай йиғиш мақоласидаги режага ҳам қаранг.

Тез-тез учрайдиган хатолар

• «Ойлик кўпайганда бошлайман» деб кутиш. Ойлик кўпаяди, одат эса бўлмайди.
• Ой охирида ортган пулдан ажратиш.
• Жамғармани ойлик тушадиган картада сақлаш.
• Қиммат қарзни тўлаб туриб, бир вақтнинг ўзида йиғиш.
• Жуда катта сумма олиб, қўрқиб кетиб, бир ойдан кейин ташлаб юбориш.

Қисқа жавоблар

Ҳамма тўловдан кейин ҳеч нарса қолмаса, кам маош билан қандай йиғиш мумкин?

Ойлик куни, харажатдан олдин ўзингизга ўтказинг ва йўқлигини сезмайдиган суммани олинг. Бу ҳам чиқмаса, аввал мажбурий тўловларни кўриб чиқинг: ўша ерда ортиқча обуна, қиммат тариф ёки ёпиш керак бўлган бўлиб тўлаш ётган бўлади.

Биринчи ёстиқ учун қанча йиғиш керак?

Мўлжал — оиланинг икки-уч ойлик харажати. Даромад эмас, айнан харажат: булар ҳар хил рақамлар. Байрамли ой бўйича эмас, оддий ой бўйича сананг.

Сўмдами ёки валутадами йиғиш керак?

Ёстиқни сиз сарфлайдиган валутада сақлаган қулай — уни шошилинч, пайт танламай ечишга тўғри келади. Узоқ жамғармани бир қисм одамлар валуталарга бўлади, лекин бу қоида эмас, танлов, ва курс ортидан югуришнинг ҳожати йўқ.

Йиғилган пулни сарфлашга тўғри келса нима қилиш керак?

Буни мағлубият деб ҳисобламанг. Айнан шунинг учун йиғилган эди. Кейинги ойлик куни ўша суммадан қайтадан бошланг — одат ҳисобдаги рақамдан муҳимроқ.

Қисқача

• Биринчи навбатда ўзингизга ўтказинг, ойлик куни, ортган пулдан эмас.
• Йўқлигини сезмайдиган суммани олинг ва уни кунлаб сананг.
• Жамғармани ўзингиз билан олиб юрмайдиган алоҳида картада сақланг.
• Аввал қиммат қарзни ёпинг, кейин йиғинг.
• Беқарор даромадда ҳар бир тушумдан улуш ажратинг.
• Натижани бир ойдан эмас, бир йилдан кейин кутинг ва тўхтаб қолгач ташлаб юборманг.