Кадастр маълумотномаси кўчмас мулк билан боғлиқ деярли ҳар қандай битимда керак бўлади — квартира сотиш, ипотека расмийлаштириш, мерос олиш ёки шунчаки ҳужжат бўйича ким мулкдор эканини аниқлаштириш. Илгари бундай қоғоз учун кадастр агентлигига шахсан боришарди, ҳозир баъзи маълумотномаларни уйдан чиқмай онлайн буюртма қилиш мумкин.
Кадастр маълумотномаси нима, у техпаспортдан нимаси билан фарқ қилади, уни интернет орқали қандай буюртма қилиш ва маълумотнома маълумотлари ҳақиқат билан мос келмаса нима қилиш кераклигини кўриб чиқамиз.
Кадастр маълумотномаси нима ва у техпаспортдан нимаси билан фарқ қилади?
Кадастр маълумотномаси — кўчмас мулк объекти ҳақида расмий маълумотлар бўлган ҳужжат: манзил, майдон, кадастр рақами, баъзан мулкдор ва гаров каби чекловлар ҳақида маълумот. Техпаспорт — бинонинг ёки квартиранинг ўзи ҳақида, планировка ва хусусиятларини батафсил тасвирлайдиган техник қоғоз. Амалда битим учун кўпинча иккаласи ҳам керак бўлади, лекин улар ҳар доим бир хил усулда берилмайди.
Кадастр маълумотномаси умуман қачон керак бўлади?
Кўпинча маълумотнома кўчмас мулкни сотиш ёки сотиб олишда, банкда ипотека расмийлаштиришда, мерос олишда, ажрашганда мулк бўлишда ёки суд баҳсида керак бўлади. Банклар ипотека ёки кўчмас мулк гаровидаги оддий кредитни тасдиқлашдан олдин деярли ҳар доим жорий маълумотнома сўрайди — усиз объект ҳақиқатан мавжудлигини, унда чеклов йўқлигини ва унинг параметрлари шартномадагига мос келишини тасдиқлаш қийин. Ипотека ва банклардаги кредитлар шартларини олдиндан солиштириш қулай, шунда айнан банкингиз қандай ҳужжат сўрашини тушунасиз.
Маълумотномани онлайн қандай буюртма қилиш мумкин?
Сўров одатда давлат хизматлари порталидаги шахсий кабинет ёки кадастр агентлиги сайти орқали берилади — интерфейс ва хизматнинг аниқ номи ҳудудга қараб фарқ қилиши мумкин. Умумий тамойил шундай: кабинетга кирасиз, керакли хизматни топасиз, объектнинг кадастр рақами ёки манзилини кўрсатасиз, зарур бўлса тўлайсиз ва маълумотномани электрон ёки қоғоз шаклда оласиз. Бундай хизматлар умуман қандай тузилгани ҳақида электрон давлат хизматлари мақоласида ёзилган.
Сўров учун қандай маълумот керак?
Энг ками — объектнинг кадастр рақами ёки аниқ манзили, шунингдек аризачининг паспорт маълумотлари. Маълумотнома ўз номингизга эмас, айтайлик, сотиб олишдан олдин объектни текшириш учун керак бўлса, маълумотлар тўплами ва олиш тартиби фарқ қилиши мумкин — ҳар қандай кўчмас мулкка тўлиқ маълумотномани бегона одамга шунчаки буюртма қилиб бўлмайди.
Бу қанча туради ва қанча кутиш керак?
Нарх ва муддат маълумотнома тури ва ҳудудга боғлиқ, тарифлар эса вақти-вақти билан ўзгаради — аниқ сумма ва тайёрлаш муддатини интернетдаги эски мақоладаги рақамларга эмас, айнан кадастр агентлиги ёки порталда буюртма пайтида аниқлаштирган ишончлироқ. Электрон маълумотнома одатда қоғоздагидан тезроқ тайёрланади, лекин бу ерда ҳам истиснолар бўлади.
Бошқа одамнинг кўчмас мулкига маълумотнома олиш мумкинми?
Умумий маълумот бўйича — баъзан ҳа, масалан манзил ва майдон ҳақидаги асосий маълумотлар кенгроқ очиқ бўлиши мумкин. Мулкдор ва чекловлар ҳақида батафсил маълумотномани эса одатда фақат мулкдорнинг ўзи ёки расмий сўров — суд, банк, нотариус орқали олиш мумкин. Харидор бўлсангиз ва битимдан олдин квартирани текширмоқчи бўлсангиз, уни четлаб ўтишга уринишдан кўра сотувчининг ўзидан жорий маълумотнома буюртма қилишини сўраган оқилона.
Маълумотномадаги маълумот ҳақиқат билан мос келмаса нима қилиш керак?
Бундай бўлади: қайта режалаштириш қонунийлаштирилмаган, майдон ўзгарган, эски мулкдор ҳали базада турибди. Бундай ҳолда битимдан олдин аввал ҳужжатларни тартибга солиш керак — қайта режалаштиришни қонунийлаштириш ёки кадастрдаги маълумотни янгилаш — номувофиқлик ўз-ўзидан ҳал бўлишига умид қилиб шартномани имзоламасдан. Катта битим учун бюджетни, жумладан ҳужжатларни расмийлаштириш учун мумкин бўлган харажатларни, олдиндан режалаштириш керак — буни NARXTOP калкулятори ҳисоблаб беради.
| Ҳолат | Нима керак бўлади | Қаерга мурожаат қилиш |
|---|---|---|
| Квартирани сотиш | Ўз номига жорий маълумотнома | Давлат хизматлари портали ёки кадастр агентлиги |
| Ипотека расмийлаштириш | Банк талаб қиладиган маълумотнома | Кадастр агентлиги, баъзан банк орқали |
| Мерос олиш | Мерос қолдирувчи объектига маълумотнома | Нотариус сўров юборади |
| Харидан олдин текшириш | Сотувчи буюртма қилган маълумотнома | Сотувчи, объект мулкдори сифатида |
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Мулкдорни четлаб ўтиб, бегона объектга батафсил маълумотнома олишга уринади.
- Маълумотномадаги ва ҳақиқатдаги майдон фарқини пайқамай шартнома имзолайди.
- Порталдаги жорий рақам ўрнига нарх ва муддат бўйича эски рақамларга таянади.
- Банкка ҳужжат топширишдан олдин қайта режалаштириш қонунийлаштирилганини текширмайди.
Қисқа жавоблар
Оддий ижарага кадастр маълумотномаси керакми?
Одатда йўқ — ижара учун паспорт ва томонлар тўғридан-тўғри тузадиган шартнома етарли. Маълумотнома мулкдор ўзгарадиган ёки объект гаровга қўйиладиган битим ҳақида гап кетганда керак бўлади.
Маълумотномани офисга бормай буюртма қилиш мумкинми?
Кўп ҳолларда ҳа, давлат хизматлари портали ёки кадастр агентлиги сайти орқали. Лекин баъзи ҳолатларда — масалан баҳсли объектларда — тафсилотларни аниқлаштириш учун шахсан бориш керак бўлиши мумкин.
Суд учун маълумотнома оддийсидан фарқ қиладими?
Баъзан суд кенгайтирилган маълумотлар тўплами бўлган маълумотномани сўрайди, агентлик уни тўғридан-тўғри суд органига юборади. Бундай сўров тартибини суд котибидан ёки ўз юристингиздан аниқлаштирган маъқул.
Олинган маълумотнома қанча муддат амал қилади?
Амал қилиш муддати одатда чекланган, банклар ёки нотариуслар кўпинча битимдан олдин маълум даврдан кечиктирмай олинган маълумотномани сўрайди. Аниқ муддатни ҳужжатни топширадиган ташкилотдан аниқлаштириш керак.
Маълумотномада сизнинг айбингиз билан боғлиқ бўлмаган хато бўлса нима қилиш керак?
Ҳақиқий маълумотни тасдиқловчи ҳужжатлар — шартнома, техпаспорт, бўлса суд қарори — билан кадастр агентлигига мурожаат қилинг. Базадаги хатони тузатиш одатда оғзаки аниқлаштириш эмас, расмий ариза талаб қилади.
Қисқача
- Кадастр маълумотномаси манзил, майдон, кадастр рақами ва чекловларни тасдиқлайди.
- Уни кўпинча давлат хизматлари портали ёки агентлик сайти орқали онлайн буюртма қилиш мумкин.
- Аниқ муддат ва нархни жойида аниқлаштиринг — улар ўзгаради ва ҳудудга боғлиқ.
- Мулкдор ҳақида батафсил маълумотномани одатда мулкдорнинг ўзи олади.
- Катта битимдан олдин маълумотномадаги маълумотни объектнинг ҳақиқий ҳолати билан солиштиринг.