Бахтиёр Чорсу ёнидаги кооперативда отасидан қолган гаражни сақлаб юрган — машинани анча вақтдан бери у ерга қўймасди, калит шунчаки тортмада ётарди. Қатордаги қўшниси гаражни кийим-кечак интернет-дўкони учун мини-омборга ижарага олишни таклиф қилди. Бир йилдан сўнг Бахтиёр ҳисоблаб кўрди: ўн икки ойлик ижара суммаси, гаражни сотиб пулни вкладга қўйганда кутган суммадан кўпроқ чиқди.
Гаражни ижарага бериш ёки сотиш — қайси бири фойдали? Бир хил жавоб йўқ, лекин ҳар бир гараж учун ҳисоблаш мумкин: ижарадан йиллик даромадни гаражнинг бозор нархига бўлинг ва банкдаги вклад фоизига солиштиринг. Агар ижара кўпроқ берса — сақлаб қолиш фойдали, камроқ бўлса — сотишга қараш керак.
Қуйида — даромадлиликни қандай ҳисоблаш ва гараж ижарачилари нархдан ташқари нимага қарайди. Ўхшаш боксларни NARXTOP даги кўчмас мулк бўлимидан кўринг.
Гаражни ким ва нима учун ижарага олади
Гаражни фақат машина учун эмас, ижарага олишади. Кўп учрайдиган ижарачилар — кийим-кечак интернет-дўконлари омбор учун, техника усталари, шиномонтаж, баъзилар асбоб ёки мавсумий нарсаларни сақлайди. Ҳар бирининг ўз талаби бор: омборга қуруқлик ва жавонлар керак, устахонага — 220 ли розетка ва шамоллатиш.
Гараж ижараси қанча туради
Нарх туман, кооператив қоровуллиги, электр ва машина кириш жойига боғлиқ. Ягона ставка йўқ — кўчмас мулкни ижарага бериш бўлимидан 3–5 та ўхшаш эълонни кўринг ва биринчи учраган эмас, ўртача рақамни олинг.
Одатий ҳолат: ёруғликсиз гараж ёруғлик ва иситилган эшиги бор гаражнинг ярим нархига ижарага берилади — фарқ эса бир марта электр ўтказсангиз, бир неча йилда ўзини қоплайди.
Гараж даромадлилигини қандай ҳисоблаш керак
Йиллик даромадлилик фоизда — бу ижарадан соф йиллик даромад, гаражнинг бозор нархига бўлинган ва 100 га кўпайтирилган. Соф йиллик даромад — бу ойлик ижара ҳақидан кооператив бадали ва солиқни айириб, 12 га кўпайтирилган сумма.
Шартли рақамлар билан мисол — ўзингизникини қўйинг: гараж бозорда 80 000 000 сўм туради, ойига 700 000 сўмга ижарага берилган, кооператив бадали ва солиқ — ойига 50 000. Ойлик соф даромад: 700 000 − 50 000 = 650 000. Йилига: 650 000 × 12 = 7 800 000. Даромадлилик: 7 800 000 ÷ 80 000 000 × 100 ≈ 9,8 % йиллик.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Ойлик соф даромад | ижара − кооператив бадали − солиқ | 700 000 − 50 000 = 650 000 сўм |
| Йиллик соф даромад | ойлик даромад × 12 | 650 000 × 12 = 7 800 000 сўм |
| Йиллик даромадлилик | йиллик даромад ÷ гараж нархи × 100 | 7 800 000 ÷ 80 000 000 × 100 ≈ 9,8 % |
Олинган фоизни банкдаги вклад ставкаси билан солиштиринг — ҳар бир банкнинг шартлари ўзиники, уларни вкладлар бўлимидан кўриш мумкин. Эълон қилинган ва ҳақиқий йиллик ставка фарқи ҳақида йиллик ставка ва эффектив ставка оддий сўзлар билан мақоласида ёзган эдик — бу мантиқ гараж даромадлилигига ҳам тегишли.
Сотиш ёки ижарага бериш — қайси бири фойдали
| Вариант | Плюс | Минус |
|---|---|---|
| Ижарага бериш | ҳар ой пул келади, гараж мулкда қолади | ижарачи қидириш ва алмаштириш, ҳолатини кузатиш керак |
| Сотиш | дарҳол қўлда катта сумма | пул қўйилмаса қадрсизланади, гаражни қайтариб бўлмайди |
Пул уйда шунчаки ёца қандай қадрсизланиши ҳақида инфляциядан қандай ҳимояланиш мақоласида ёзган эдик — гаражни ижарага бериш шу нуқтаи назардан вкладга ўхшаб ишлайди: даромад доимий келади, актив эса қолади.
Гараж эгаларининг кўп учрайдиган хатолари
- Гаражни оғзаки келишув билан, квитансия ёки шартномасиз ижарага беришади — низо чиқса сумма ва муддатни исботлашнинг иложи бўлмайди.
- Ижарачи нимани сақлашини текширмайдилар: кооператив гаражида ёнувчи ёки тақиқланган моддалар бутун қатордаги бокслар учун хавф, фақат ўзиники учун эмас.
- Ставкани йиллар давомида қайта кўрмасдан ушлаб туришади, қўшни гаражлар эса анча қимматга ижарага берилмоқда.
- Гараж даромадлилигини фақат бошқа гараж билан солиштиришади, вклад ёки худди шу пулни бошқа ерга қўйиш билан эмас.
Қисқа жавоблар
Гаражни ижарага бериш фойдалими
Ҳа, агар ижара даромадлилиги — йиллик даромадни гараж нархига бўлганда — банкдаги вклад ставкасидан юқори бўлса. Агар паст бўлса, гаражни сотиб пулни бошқа ерга қўйиш фойдалироқ бўлиши мумкин.
Гараж ижараси қанча туради
Ягона нарх йўқ — у туман, кооператив қоровуллиги ва ёруғлик борлигига боғлиқ. Ўз ставкангизни айтишдан олдин, туманингиздаги 3–5 та ўхшаш эълонни кўринг.
Ижарага олинган гаражда нималарни сақлаш мумкин
Одатда товар омбори, асбоблар, мавсумий нарсалар ёки электр асбоб-ускунали устахона. Кооператив гаражида ёнувчи ва хавфли моддаларни сақлаш қўшни бокслар учун хавф, бундай шартларни шартномада алоҳида ёзиб қўйиш керак.
Гаражни ижарага беришда шартнома керакми
Ҳа — оғзаки келишув сумма, муддат ёки мулк шикастланиши бўйича низода ҳеч кимни ҳимоя қилмайди. Оддий ёзма шартнома ҳам кўпчилик хавфни олиб ташлайди.
Гаражни сотиш вақти келганини қандай тушуниш мумкин
Агар ҳисобланган ижара даромадлиги вклад ставкасидан сезиларли паст бўлса, гараж эса доимий таъмир талаб қилса — пулни бошқа ерга қўйиб сотиш фойдалироқ бўлиши мумкин.
Қисқача
- Гаражни фақат машина учун эмас — омбор, устахона, шиномонтаж ва мавсумий нарсаларни сақлаш учун ҳам ижарага беришади.
- Ижара даромадлилиги йиллик даромадни гаражнинг бозор нархига бўлиб, вклад ставкаси билан солиштириб ҳисобланади.
- Ижара ставкасини туманингиздаги бир нечта ўхшаш эълондан ўртачасини олинг.
- Оғзаки келишув низолар манбаи — гараж учун ҳам шартнома керак.
- Сотиш ёки ижарага бериш — «қандай тўғри» эмас, аниқ гараж бўйича ҳисобланган рақамлар масаласи.
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
