Декретда битта даромадга қандай яшаш мумкин — бу савол туғруқдан олдин ҳам туғилади, агар ростини ҳисобласангиз. Икки ота-она ишлаган пайт фарқ сезилмайди, лекин оилада бир даромад қолиб, харажат кўпайганда, одатдаги бюджет қайта тузилмаса чидамайди.
Бюджетни туғруқдан икки-уч ой олдин қайта ҳисоблаш оқилонароқ, пул тугагандан кейин эмас. Шунда нимадан тежаш мумкинлигини топишга вақт бўлади ва қарорлар шошилинч қабул қилинмайди.
Фарзанд билан нима қимматлашади
Биринчи йил — бу фақат тагликлар ва аралашма эмас. Ҳаммаси қимматлашади: поликлиникага тез-тез транспорт керак бўлади, suv ва кир ювиш ҳисоблари кўпаяди, кийим ҳар икки-уч ойда ўлчамига қараб алмашади, полис бўйича бўлмаган эмлаш ва кўриклар қўшилади. Кўп оила фақат «болалик» харажатларни ҳисоблаб, шу фон харажатларни унутади.
Алоҳида масала — уй-жой. Аввал хона етарли бўлган бўлса, фарзанд билан ўз бурчаги, крават, буюмлар учун жой керак. Кимдир кичикроқ, лекин алоҳида хонали квартирага кўчади, кимдир қолади ва ўрин алмаштириш билан чиқади — бу ҳар оиланинг ўз ҳисоби.
Нимадан оқилона тежаш мумкин
Оқилона тежаш — ҳаммасидан воз кечиш эмас, одатларни қайта кўриш. Бир ёшгача бола кийими деярли кийилмайди — кўпини қариндошлардан олиш ёки оилавий бозорлардан олиш мумкин, янги сотиб олмасдан. Овқатни ҳафталик рўйхат билан режалаштириш осонроқ, ҳар куни бозорда майда-чуйда қўшиб олишдан кўра.
Аввал сезилмаган кўнгилочар харажат ва обуналарни декретда биринчи бўлиб қайта кўриш керак — ҳақиқатан фойдаланадиган нарсага тўлаяпсизми. Лекин нимадан тежаш ярамайди — бола шифокори ва дориларидан: бу ерда ҳозир арзонлик кейин қимматга тушади.
Бу давр учун захира
Декрет учун захира — «эҳтиёт учун мавҳум сумма» эмас, аниқ ҳисоб: оила ойига камида қанча сарфлайди, шуни уч-тўрт ойга кўпайтириб. Захиранинг бир қисмини нақд эмас, омонатда сақлаш керак, ҳеч бўлмаса ётган вақтда қадрсизланмасин.
Агар захира йўқ бўлса ва туғруқ яқин бўлса — ҳозир кичик суммадан бошланг, кеч бўлиб қолгандек туюлса ҳам. Ҳар қандай захира, пул зарур бўлган пайтда унинг йўқлигидан яхшироқ.
Декретда кредит олиш
Айнан декретда катта кредит олиш — алоҳида ўйлаб қараладиган қарор: оиладаги даромад камайган, лекин жадвал бўйича тўлаш шарт. Кредициз иложи бўлмаса, турли банкларнинг шартларини солиштириш ва олдиндан калкуляторда тўловни ҳисоблаш оқилонароқ, биринчи таклифни олишдан кўра.
Маиший эҳтиёж учун микроқарзлардан узоқроқ турган яхши — у ердаги ставкалар одатда банк ставкаларидан анча юқори, декретда эса даромад нотекис бўлганда тўловни ҳисоблаб бўлмай қолиш осон. Техника ёки мебел учун кичик сумма керак бўлса, кўпинча сотувчидаги бўлиб тўлаш шошилинч қарздан фойдалироқ.
| Бюджет моддаси | Одатда нима ўзгаради |
|---|---|
| Овқат | Аста кўпаяди, бола овқати алоҳида банд |
| Соғлиқ | Режали кўриклар, эмлаш, жадвалсиз дорилар |
| Кийим | Ҳар 2–3 ойда алмашади, қариндошдан олиш мумкин |
| Транспорт | Шифокорга ва ишларга тез-тез бориш |
| Кўнгилочар | Вақтинча қисқартириш мумкин бўлган биринчи банд |
Оилада пул ҳақида гаплашиш
Бу даврда пул ҳақида жим туриш ёмон фикр: бири «қандайдир чидаймиз» деб ҳисоблайди, иккинчиси аллақачон чидамаётганини кўради. Бир марта ростакамига ўтириб, даромад ва харажатни бирга тартиблаш фойдали, буни битта эр-хотиннинг бошида сақлаш ўрнига.
Агар оилада катта фарзанд бўлса, пул ҳақида гаплашиш у билан ҳам керак — ёшига мос, лекин ростини. Фарзандга неча ёшдан ва қанча чўнтак пули бериш ҳақида алоҳида мақола бор. Мактаб харажатларини олдиндан ўйлаш яхшироқ — биринчи синф ўқувчисига нима керак, буни ҳам август охирида эмас, олдиндан ҳисоблаб қўйиш керак.
Кўп учрайдиган хатолар
- Бюджетни эски одат бўйича ҳисоблаш, янги харажат таркибини ҳисобга олмасдан.
- Оилада пул ҳақида гаплашишни етмай қолган пайтга қолдириш.
- Декретнинг биринчи ойларида катта харидни «эҳтиёт учун» кредитга олиш.
- Бола шифокоридан тежаб, кичик обуна ва харажатларни сезмаслик.
Қисқа жавоблар
Декретгача қанча пул йиғиш керак?
Мўлжал — оиланинг уч-тўрт ойлик одатдаги харажати, олдиндан йиғилган. Аниқ сумма шаҳрингиз ва одатдаги харажат даражасига боғлиқ.
Декретда бўлиб тўлаш олса бўладими?
Аниқ керакли буюмга бўлиб тўлаш одатда кредитдан тинчроқ, агар тўлов ҳар ой бюджетга зўриқмасдан сиғса.
Ҳозир пул етмаётган бўлса нима қилиш керак?
Аввал бюджетни хотирадан эмас, ҳақиқатдан қайта ҳисобланг ва пул қаерга кетаётганини кўринг — кўпинча янги қарзсиз захира топилади.
Пул етишмаслиги ҳақида қариндошларга айтиш керакми?
Ҳа, агар бу ҳақиқий ёрдам бериши мумкин бўлса — баъзан қариндош ёрдам беришга тайёр, лекин оилада бу ҳақида жим турилгани учун билмайди.
Қисқача
- Бюджетни пул етмай қолгандан кейин эмас, олдиндан қайта ҳисобланг.
- Фон харажатларни — транспорт, кир ювиш, жадвалсиз кўрикларни ҳисобга олинг.
- Уч-тўрт ойлик захира тутинг, бир қисмини омонатда сақланг.
- Декретда катта кредитни фақат ростакамига ҳисоблаб олгандан кейин олинг.
- Бюджетни оилада овоз чиқариб муҳокама қилинг, битта одам бошида эмас.
