Инстаграмъни очасиз, у ерда Юнусобод томонидаги шаурма сехининг рекламаси, кейин - диван учун бўлиб тўлов, кейин - болалар учун инглиз тили курслари. Айнан шу - рақамли маркетинг: бизнесни интернет орқали реклама қилиш ва илгарилатиш, кўчадаги баннер ёки телевизордаги ролик орқали эмас.
Кичик бизнес эгаси деярли ҳар доим шу саволни беради: нимадан бошлаш керак ва биринчи пулни қаерга сарфлаш керак. Жавоб нима сотаётганингизга ва кимга сотаётганингизга боғлиқ.
Рақамли маркетинг содда сўз билан нима
Бу бизнесга интернет орқали харидор топишга ёрдам берадиган ҳамма нарса: ижтимоий тармоқдаги саҳифа, сайт, қидирувдаги реклама, мессенжердаги хабар тарқатиш, маркетплейсдаги карта. Илгари йўл четидаги лавҳа ва газетадаги эълон етарли эди.
Оддий рекламадан фарқи шундаки, бу ерда деярли ҳамма нарса кўринади: рекламани қанча одам кўрди, қанчаси босди, қанчаси қўнғироққача етиб борди. Бозордаги чойхона эгаси илгари варақалар ёпиштириш ишладими-йўқми билмасди.
Интернетда бизнесни илгарилатиш қанча туради
Аниқ суммани ҳеч ким ҳалол айтиб бермайди - жуда кўп нарса ниша, рақобат ва шаҳарга боғлиқ. Кичик дўкон рекламага етадиган суммадан бошлаши мумкин ва биринчи жавоблардан давом эттириш керакми-йўқми тушуниб олади.
Одатда энг қиммати - рақобат кучли нишаларда реклама: кўчмас мулк, автомобил, кредит, арзони - тор маҳаллий хизматлар. Агар биринчи ойда илгарилатишга пул етмаса, баъзи тадбиркорлар бизнес учун кредитни кўриб чиқади - рекламага маблағ киритиш ва доимий харидорлар келмагунча айланмани ушлаб туриш учун.
Ҳозир Ўзбекистонда қайси каналлар энг яхши ишлайди
Инстаграм ва Телеграм чакана савдо ва хизматлар учун асосий майдон бўлиб қолмоқда - у ерда аудитория ҳар куни лентани кўриб чиқади.
Қидирувдаги реклама қарор бирданига қабул қилинмайдиган жойда кучлироқ: квартира таъмири, юридик хизмат, техника сотиб олиш. Сайтни тартибда ушлаб туриш ҳар ҳолда керак - барқарор интернет бўлмаса, харидор билан оддий ёзишма ҳам азобга айланади, шунинг учун интернет-провайдерлар бўлимини олдиндан очиб, тарифларни солиштириб кўринг.
Ижтимоий тармоқда саҳифа бўлса, сайтга эҳтиёж борми
Кўп кичик компания учун Инстаграмъдаги саҳифа ҳақиқатан сайтни алмаштиради: у ерда каталог, фикрлар, ёзиш тугмаси бор. Лекин ижтимоий тармоқнинг заиф томони бор - аккаунтни тушунтиришсиз блоклаши мумкин, ва харидорлар билан ёзишманинг бутун тарихи бир зумда йўқолади.
Сайт ўз ҳудуди каби ишлайди: қидирувда индексланади, битта майдоннинг кайфиятига боғлиқ эмас. Банклар, қурувчилар ва катта автосалонлар одатда сайтни ҳам, ижтимоий тармоқларни ҳам параллел ушлаб туради. Банклар бўлимига қаранг - уларнинг кўпчилигида аллақачон ҳам сайт, ҳам мессенжерлардаги фаол канал бир вақтда бор.
Маркетолог бюджетни шунчаки сарфламаётганини қандай текшириш
Нормал ишнинг биринчи белгиси - ҳар ҳафта тушунарли рақамлар: қанча кўрсатиш, қанча босиш, қанча ариза ва ҳар бирининг нархи қанча бўлди. Агар "рекламадан қанча харидор келди" деган саволга мутахассис фақат "қамров" ва "фаоллик" ҳақида гапира бошласа, бу эҳтиёт бўлиш учун сабаб.
Иккинчи белги - кўп маблағ киритишдан олдин кичик суммаларда тест қилиш: аввал гипотезани камтарона бюджетда текшириш, натижани кўриш ва фақат кейин ишлаган нарсани катталаштириш.
Агентликка пул умуман бўлмаса нима қилиш керак
Ўзбекистондаги кўп кичик иш эгаси ижтимоий тармоқни ўзи юрита бошлайди: телефонга суратга олади, кечқурун матн ёзади. Бу секинроқ, аммо бепул ва пудратчи ҳисоботидан эмас, ўз аудиториясини ичидан тушунишга ўргатади.
Агар ўз қўли етмаса, аниқ бир вазифага фрилансер ёллаш мумкин - логотип қилиш, бир нечта видео суратга олиш, битта реклама кабинетини созлаш - тўлиқ ҳамроҳлик учун агентлик билан шартнома тузиш ўрнига. Бир марталик вазифага ижрочи топиш энг осон хизматлар бўлимида.
| Канал | Нимага мос | Бошлаш учун тахминий бюджет | Ишга тушириш қийинлиги |
|---|---|---|---|
| Инстаграм ва Телеграм | Чакана савдо, хизматлар, маҳаллий бизнес | Кичик, ўзи бошласа бўлади | Паст |
| Қидирувдаги реклама | Кўчмас мулк, авто, юридик хизмат, техника | Ўртача ва ундан юқори | Ўртача, мутахассис керак |
| Маркетплейслар | Етказиб бериш билан товарлар | Босиш учун эмас, сотувдан комиссия | Ўртача |
| Сайт ва СЕО | Қидирувда узоқ муддатли мавжудлик | Бир марталик маблағ плюс қўллаб-қувватлаш | Юқори, натижа дарҳол эмас |
Қисқа жавоблар
Кичик бизнес рақамли маркетингни нимадан бошлаши керак
Одатда энг осон йўл - Инстаграм ёки Телеграмъда саҳифа бошлаш: аккаунт очиш, товар суратини қўйиш, тушунарли нарх ёзиш. Кейин - аудитория умуман жавоб бераяптими кўриш учун бир ҳафталик кичик реклама бюджети.
Реклама бюджетисиз умуман илгарилаш мумкинми
Мумкин, лекин секин. Мунтазам постлар, комментарияларга жавоб, мавзули чат ва гуруҳлардаги эълонлар биринчи харидорларни бепул келтиради, фақат бунинг учун вақт ва изчиллик керак.
Биринчи натижани кўриш учун қанча вақт керак
Оддий эълонлар учун биринчи аризалар биринчи кунлардаёқ келиши мумкин. Сайт ва қидирув натижалари учун одатда бир неча ой керак, чунки қидирув тизимлари аввал сайтни билиб олиши керак.
Реклама харидор келтирмаса нима қилиш керак
Аввал таклифнинг ўзини текширинг: нарх тушунарлими, сифатли сурат борми, хабарларга кимдир тезда жавоб беряптими. Кўпинча гап рекламада эмас, одам ёзган-у жавоб кутмаганида бўлади.
Ижтимоий тармоқ учун штатда алоҳида одам керакми
Бошида - шарт эмас, кечқурунлари ўзи улгуриш мумкин. Аризалар кўпайиб, харидорлар билан ёзишмага бутун кун кетаётган бўлса, бу администратор ёллаш ёки алоҳида мутахассис улаш вақти келганининг белгиси.
Қисқача
- Рақамли маркетинг - интернет орқали илгарилатиш: ижтимоий тармоқ, сайт, қидирувдаги реклама, маркетплейслар.
- Илгарилатишнинг аниқ нархини олдиндан ҳеч ким ҳалол айтмайди - жуда кўп нарса ниша ва шаҳарга боғлиқ.
- Чакана савдо ва хизматлар учун кўпроқ Инстаграм ва Телеграм ишлайди, қиммат қарорлар учун - қидирувдаги реклама.
- Пудратчини тушунарли рақамлар бўйича текширинг: кўрсатиш, босиш, ариза ва ҳар бир аризанинг нархи.
- Агентликка пул бўлмаса, ўзингиз бошлашингиз ёки битта аниқ вазифага фрилансер ёллашингиз мумкин.
- Реклама харажатлари - бизнес харажати, солиқлар ҳақида бизнес учун солиқлар мақоласида батафсил, илгарилатиш кредити тўловини эса NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш мумкин.
