Наврўздан олдин ҳар йили Шаҳноза ўзига режалаштирилганидан ортиқ сарфламасликка ваъда беради, лекин мартда ҳамкасбларга, жиянларнинг болаларига ва қўшниларга совғалар рўйхати ўз-ўзидан ўсиб кетади, кассадаги сумма эса бошида ўйлагандан сезиларли кўпроқ чиқади. Совға ва байрамларга бюджетни қандай режалаштириш керак, ҳар бир баҳона учун қарз олиб қолмаслик учун — бу деярли ҳар бир байрам мавсуми бошланиши олдидан туғиладиган савол.
Йил давомида оддий оилада совға бериш учун кўп баҳона тўпланади: қариндошларнинг туғилган куни, Наврўз, болаларнинг мактаб байрамлари, танишларнинг тўйи, ҳамкасбларнинг юбилейи. Алоҳида олганда ҳар бир баҳона кичик харажатдай туюлади, лекин йил давомида улар жамланиб сезиларли суммага айланади.
Совғаларга аниқ суммани айтиб бўлмайди — у мулоқот доирасига, байрамлар сонига ва маҳаллий анъаналарга боғлиқ. Лекин совғаларга йиллик бюджетни чамалаб, ойлар бўйича тақсимлаш мумкин, ва айнан шу нарса ҳар бир байрам олдидан қарз олиш одатидан қутқаради.
Йилда совға бериш учун неча баҳона бўлади
Барча баҳоналарни кетма-кет ёзиб чиқсангиз — яқинларнинг туғилган куни, Наврўз, болаларнинг мактаб ва боғчадаги байрамлари, танишларнинг тўйи ва юбилейлари — ўртача оилада рўйхат йилига ўн беш-йигирма бандгача етади. Уларнинг кўпи олдиндан режалаштирилмаган, тадбирдан бир ҳафта олдин кутилмаганда пайдо бўлади.
Таниш ҳолат: ҳамкасбнинг тўйига таклифнома ўн кун олдин келади, совға эса бошқа меҳмонлар берадиган совғага тенг бўлиши керак, акс ҳолда ноқулай. Айнан шундай кутилмаган баҳоналар кўпинча ойлик бюджетдан чиқариб юборади.
Совғаларга йиллик бюджетни қандай ҳисоблаш
Формула оддий: совғаларга йиллик бюджет — битта совғанинг ўртача нархини йилдаги тахминий баҳоналар сонига кўпайтириш. Рақамлар шартли, мисол учун — ўз рўйхатингиз ва баҳоналарингизни қўйинг.
Биринчи мисол: агар оилада ўртача йилига ўн беш баҳона бўлса ва ўртача совға бир хил суммага тушса, кўпайтириш тахминий йиллик бюджетни беради, уни ўн икки ойга бўлиб ҳар ой қанча йиғиш кераклигини билиб оласиз.
Иккинчи мисол: баъзи баҳоналар бир ойга тўғри келади — масалан, баҳорда Наврўз ва бир нечта туғилган кун. Бундай ойларда харажат ўртачадан юқори бўлади, ва буни ҳар йили қайтадан ҳайрон бўлиш ўрнига олдиндан ҳисобга олиш керак.
Совғалар учун алоҳида пул йиғиш ҳар сафар умумий бюджетдан пул қидиришдан қулайроқ — олдиндан омонатга йиғилган сумма байрамлар олдидаги стресснинг катта қисмини олиб ташлайди. Бундай захирада қанча тутиш оқилоналиги молиявий захира ҳақидаги мақолада ёзилган.
Вазият босимида совғага ортиқча тўламаслик учун нима қилиш керак
Харид охирги кунга қолдирилса, ортиқча тўлаш осон — дўкондаги танлов аллақачон камбағал, нархларни солиштиришга вақт йўқ. Совғалар рўйхатини олдиндан, ҳеч бўлмаса бир ой олдин режалаштириш шошилинч туфайли биринчи дуч келган нарсани сотиб олишнинг олдини олади.
Таниш ҳолат: Наврўздан олдин оила бошлиғи жиянига совға қидириб бир кечада учта дўконни айланиб чиқди, чунки харидни охирги кунгача қолдирган эди, натижада бошида режалаштирилганидан қимматроққа тўлади.
Совғалар учун бўлиб тўлаш картасидан фойдаланиш мумкинми
Қиммат совғалар — техника, тақинчоқ, тўйга йирик харидлар — учун баъзи оилалар, агар дўкон қўллаб-қувватласа, имтиёзли даврли ёки бўлиб тўланадиган кредит картасидан фойдаланади. Бўлиб тўлаш бўйича ойлик тўловни тўловлар калкулятори орқали ҳисоблаш осонроқ. Бу фақат тўлов ойлик бюджетга зўриқишсиз сиғган тақдирдагина оқилона.
Совға учун микрозаём орқали қарз олиш хавфли йўл: байрам тез тугайди, қарз бўйича тўловлар эса ойларга чўзилади. Совға учун қарз олишдан олдин, бу совға олти ой тўловдан кейин ҳам худди шундай муҳимдай туюладими, ўзингиздан сўраб кўринг.
Катта байрамлар мавсумига бюджетни қандай режалаштириш керак
Баъзи ойларда баҳоналар кўпроқ бўлади — баҳорги байрамлар, ўқув йили бошланиши, йил охиридаги корпоратив совғалар. Бундай ойларга олдиндан, аввалги ойларда бироз кўпроқ йиғиб тайёргарлик кўриш керак.
Мавсумий харажатлар оиланинг умумий бюджетига қандай сиғишини бошқа харажатлар билан бирга чамалаш қулай — умумий ёндашув оилавий бюджет ҳақидаги мақолада ёритилган.
Совғаларга бюджет ёндашувларини солиштириш
| Ёндашув | Қандай кўринади | Бюджет учун хавф |
|---|---|---|
| Режасиз, вазиятга қараб | Ҳар байрам олдидан пул қидирилади | Юқори, қарз олиш ёки ортиқча тўлаш осон |
| Йиллик баҳоналар рўйхати | Рўйхат ва ўртача сумма олдиндан ҳисобланган | Ўртача, мўлжал бор, лекин ҳар доим захира йўқ |
| Совғалар учун алоҳида жамғарма | Ҳар ой белгиланган сумма йиғилади | Паст, пул ҳар қандай баҳонага тайёр |
Совғаларни режалаштиришдаги кенг тарқалган хатолар
Биринчи хато — совғаларни режалаштиришга арзимайдиган майда харажат деб ҳисоблаш, ҳолбуки йил давомида сумма сезиларли йиғилади. Иккинчиси — харидни охирги кунгача қолдириш, натижада танлов камбағал, нарх эса юқори бўлади.
Учинчи хато — битта совға учун махсус қарз олиш, йил учун захирага эга бўлиш ўрнига. Тўртинчиси — баҳоналар кўп бўладиган ойларни ҳисобга олмаслик ва ҳар йили қайтадан харажатдан ҳайрон бўлиш.
Қисқа жавоблар
Ойига совғаларга қанча пул ажратиш керак
Йилдаги тахминий баҳоналар сонини ҳисоблаб, ўртача совға нархига кўпайтириб, ўн икки ойга бўлиш оқилона. Аниқ сумма ҳар бир оилада ўзига хос ва мулоқот доирасига боғлиқ.
Наврўзга совғаларда қандай қилиб қашшоқланиб қолмаслик мумкин
Рўйхатни олдиндан тузинг, ҳар бир кишига бюджет белгиланг ва харидларни охирги ҳафтагача қолдирманг. Олдиндан йиғилган сумма вазият пайтида пул қидириш заруриятидан қутқаради.
Совға учун қарз олиш керакми
Фақат агар қарз бўйича тўлов ойлик харажатларга аниқ халақит бермаса, ва агар олдиндан йиғиш имкони бўлса, бундан умуман қочган маъқул. Қарзга олинган совға байрамдан кейинги ойлаб тўловларга камдан-кам арзийди.
Тўйга таклиф қилишди, совғага пул йўқ бўлса нима қилиш керак
Олдиндан совғалар учун умумий захирага эга бўлиш керак, ундан ойлик бюджетга зарар етказмасдан сумма олиш мумкин. Захира бўлмаса, битта тадбир учун махсус қарз олишдан кўра камтарроқ совға танлаган маъқул.
Қисқача
- Йилда совға бериш учун тахминий баҳоналар сонини олдиндан ҳисобланг.
- Ҳар байрам олдидан пул қидириш ўрнига совғалар учун алоҳида жамғарма очинг.
- Харидларни олдиндан режалаштиринг — охирги кунда танлов камбағал, нарх юқори.
- Баҳоналар одатдагидан кўп бўладиган ойларни ҳисобга олиб, уларга бироз кўпроқ йиғинг.
- Битта совға учун қарз олиш фақат охирги чорада оқилона.
- Тўйга таклифнома каби кутилмаган баҳоналар учун захира тутинг.
