Санжарнинг машинаси шаҳардан чиқишда ўчиб қолди, сервисгача эса ўн беш километр қолганди — таниш ҳайдовчи трос таклиф қилди, тезлик ва сигналларни яхши келишмасдан йўлга чиқишди. Биринчи бурилишдаёқ трос зарба билан тортилиб, деярли узилиб кетди. Машинани қачон букировка қилиш мумкин ва буни иккала машина учун қандай хавфсиз қилиш керак? Узатмалар қутиси тури ва юритмага қаранг: соғлом двигателли механикани деярли ҳар доим букировка қилиш мумкин, автоматни — фақат чекловлар билан, тормоз ёки рул носоз машинани эса тросда умуман букировка қилиб бўлмайди.
Букировка оддий ечим бўлиб туюлади, лекин унинг кўзга кўринмайдиган техник чекловлари бор. Уларни бузсангиз — тежамайсиз, аксинча бузилган машинага қути ёки ости тизими таъмирини қўшиб оласиз.
Қачон букировка қилиш мумкин
Механик қутида двигател майда сабаб билан юрмаса, тормоз ва рул соғлом бўлса, деярли ҳар доим букировка қилиш мумкин — нейтрал узатмани ушлаб, тросни кузатиб боринг. Автоматда тросда букировка фақат чекланган масофа ва паст тезликда рухсат этилади, одатда 30–50 km ва 40–50 km/соатдан ошмасин — аниқ рақамларни йўриқномадан кўринг, турли қутиларда чеклов турлича. Сабаби оддий: ўчирилган двигателда автоматни мойлайдиган насос ишламайди, мойсиз тугунлар қуруқ ишқаланади.
Қачон букировка қилиб бўлмайди
Тормози ёки рул бошқаруви носоз машинани букировка қилиб бўлмайди — тросда сиз бурилишга хавфсиз киролмайсиз ёки етакчи машина кескин тормозласа, ўз вақтида тўхтолмайсиз. Махсус тайёргарликсиз тўлиқ юритмали машинани букировка қилиб бўлмайди — баъзи моделларда бу йўриқномада аниқ тақиқланган ва трансмиссия бузилишига олиб келади. Бундай ҳолатларда ягона хавфсиз вариант — эвакуатор, гарчи бу қимматроқ ва узоқроқ бўлса ҳам.
— Балки тросда тортиб борамиз, унча узоқ эмас? — деб таклиф қилди Санжарнинг дўсти бошқа сафар, машинанинг тормози ишламай қолганда. — Йўқ, тормозсиз тросда бир километр ҳам рулдан ўтирмайман, — жавоб берди Санжар ва эвакуатор чақирди. Жойида қимматга тушди, иккинчи авариядан кейин эмас.
Тросни қандай маҳкамлаш ва қайси тезликда юриш керак
Тросни фақат махсус ҳалқаларга маҳкамланг, бамперга эмас — у бундай юкка мўлжалланмаган. Олдиндан сигналлар ҳақида келишинг: фараларни ёқиб-ўчириш — секинлашиш сўрови, кўрсаткич эса — бурилиш ҳақида огоҳлантириш. Тезликни силлиқ, трассада 40–50 km/соатгача ва шаҳарда камроқ тутинг, машиналар орасидаги масофани эса тезланиш ва тормозлашда зарбасиз, доимий сақланг.
Трос ёки эвакуатор — қайси бири фойдали, қандай ҳисоблаш керак
Формула: тросдаги хато нархи = қути ёки ости тизими таъмирининг мумкин бўлган нархи минус эвакуаторда тежаган пулинг.
Мисол: 15 km масофага эвакуатор чақириш шартли 250 000 сўм туради. Автоматни рухсат этилган масофадан ортиқ тросда тортиш гидроблок таъмирига олиб келиши мумкин — шартли 4 000 000 сўм. Бу ҳар букировкада эмас, беш мартада бир марта содир бўлса ҳам, кутилаётган хавф нархи — 4 000 000 ÷ 5 = 800 000 сўм, бу ҳалол эвакуатордан уч баравар қиммат. Рақамлар шартли, сизда бошқа модел ва масофалар — ўзингизникини ҳисобланг.
| Нима ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Эвакуатор нархи | хизмат нархига қараб масофага | 15 km учун 250 000 сўм |
| Тросдаги хавф нархи | таъмир нархи ÷ эҳтимоллик | 4 000 000 ÷ 5 = 800 000 сўм |
| Фарқ | хавф нархи − эвакуатор нархи | 800 000 − 250 000 = 550 000 сўм |
Букировкадан кейин машинага барибир таъмир керак бўлса, харажатларни машина калкуляторида солиштиринг, шошилинч таъмирга пул эса ҳозирча етишмаса микрозаймлар ёки истеъмол кредити орқали олиш мумкин.
Соғлом трос ва эвакуатор рақамини олдиндан қўлда тутиш қулай — бузилиш ҳолатида машинада яна нима олиб юриш кераклиги ҳақида машинадаги зарур буюмлар мақоласида ёзгандик. Кетма-кет бузилишлардан кейин машина янгилашни режалаштирсангиз, ишлатилган автомобиллар саҳифасида вариантларни кўринг.
Кўп учрайдиган хатолар
- Автоматни йўриқнома чекловини ҳисобга олмасдан узоқ масофага тросда тортиш.
- Тросни махсус ҳалқа ўрнига бамперга маҳкамлаш.
- Ҳайдовчилар орасида сигналларни олдиндан келишмаслик.
- Тормози носоз машинани эвакуатор ўрнига тросда тортиш.
Қисқа жавоблар
Автомат узатмали машинани букировка қилиш мумкинми?
Ҳа, лекин масофа ва тезлик чеклови билан — одатда 30–50 km ва 40–50 km/соатдан ошмасин, аниқ рақамларни ўз моделингиз йўриқномасидан кўринг.
Тросни нимага маҳкамлаш керак?
Фақат ишлаб чиқарувчи кўзда тутган, машина олди ва орқасидаги махсус ҳалқаларга — бампер ёки кузов қисмига маҳкамлаш уларни узиб юбориши мумкин.
Букировка учун алоҳида ҳайдовчилик гувоҳномаси керакми?
Ўз тоифангиз бўйича оддий гувоҳнома етарли, алоҳида рухсат керак эмас, лекин соғлом трос ва букировка қилинаётган машинада «авария тўхташи» белгиси бўлиши шарт.
Қачон трос эмас, аниқ эвакуатор керак?
Тормоз ёки рул бошқаруви носоз бўлса, баъзи тўлиқ юритмали машиналарда тайёргарликсиз ва масофа автомат учун рухсат этилганидан ошса.
Кечаси ёки ёмғирда букировка қилиш мумкинми?
Расман мумкин, лекин кўриниш ва тормоз йўли туфайли хавф юқорироқ — авария чироқларини ёқинг ва кундузгидан ҳам катта масофа тутинг.
Қисқача
- Механикани деярли ҳар доим, автоматни эса масофа ва тезлик чеклови билан букировка қилиш мумкин.
- Тормози ёки рули носоз машинани тросда тортманг.
- Тросни фақат ҳалқаларга маҳкамланг, бамперга эмас.
- Ҳайдовчилар орасида сигналларни олдиндан келишинг.
- Тросдаги хато ҳалол эвакуатордан қимматга тушиши мумкин — хавфни олдиндан ҳисобланг.
- Машина ҳолатига шубҳа қилсангиз — эвакуатор чақиринг, тросда таваккал қилманг.
